III SA/Kr 1557/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 31 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 sierpnia 2014 r. nr [ ] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwoakta, oświadczając, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i bratem. Określając swój majątek podał, że jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 62 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wysokość miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego oszacował łącznie na kwotę 2952,21 zł wyjaśniając, że składa się na to emerytura matki w wysokości 2017 zł i renta brata w wysokości 935,21 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że od kilku lat nie pracuje z uwagi na konieczność opieki nad mamą, która jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i bratem chorym na schizofrenię paranoidalną wymagającym stałej opieki. Twierdzi, że ponosi duże wydatki związane z leczeniem mamy i brata. Sam zaś nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku to może wydać rozstrzygniecie w tym przedmiocie bez konieczności dalszych wezwań. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny jego aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Pewne nieścisłości położyć należy na karb nieporadności strony. Skarżący nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez własnych dochodów, opiekującą się niepełnosprawną matką i bratem z określonymi problemami natury zdrowotnej. Równocześnie z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie ma do dyspozycji to trzyosobowe gospodarstwo domowe, wystarczają przy obecnym poziomie cen oraz usług z trudem na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania mieszkania oraz wydatki na leczenie matki i brata, które skarżący określa jako duże. Okoliczność, że do skarżącego należy wykazane mieszkanie nie zmienia tego spojrzenia. Chociaż bowiem potencjalnie posiada ono określoną wartość sprzedażną lub podkładową to jednak trudno byłoby wymagać od skarżącego rozporządzeń tego rodzaju w celu zdobycia środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru albowiem godziłoby to w podstawy egzystencji tych osób. Uwzględniając to wszystko udzielono więc skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.