III SA/Kr 1579/16

|Sygn. akt III SA/Kr 1579/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Waldemar Michaldo, Protokolant specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r., sprawy ze skargi Z. R., na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 23 września 2016 r. Nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry, , - skargę oddala -, Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył Z. R. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Powodem rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ po przeprowadzeniu kontroli w lokalu gastronomicznym Z. R. o nazwie "A" znajdującym się w miejscowości D, że w lokalu tym znajdowały się dwa automaty do gier: Hot Spot Platinum nr [...] oraz Hot spot nr [...] włączone do zasilania i gotowe do gry. Na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej, kontrolujący przeprowadzili eksperyment (gry kontrolne), w wyniku którego ustalono, że gry prowadzone na tych automatach są grami o wygraną pieniężną, które spełniają definicję z art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Z. R. w odwołaniu od w/w. decyzji zarzucił: 1. błędne ustalenie stanu faktycznego leżącego u podstaw decyzji polegające na przyjęciu, że odwołujący był podmiotem urządzającym gry na urządzeniach, o które chodzi w niniejszej sprawie, 2. naruszenie art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 ustawy o grach hazardowych, poprzez skierowanie skarżonej decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu nie będącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy, oraz 3. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na pociągnięciu odwołującego do odpowiedzialności administracyjnej i wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów w świetle dokonanych ustaleń faktycznych powinna skutkować odstąpieniem od jej wymierzenia, na skutek stwierdzenia, że czynności strony jako osoby wynajmującej powierzchnię w swoim lokalu podmiotowi, który takie gry urządza, nie mogą być zaklasyfikowane, jako wypełniające pojęcie urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, a niezależnie od powyższego, o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-303/15 pytania prawnego skierowanego przez Sąd Okręgowy w Łodzi odnośnie skutków braku notyfikacji przepisów technicznych. Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia 23 września 2016r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadku urządzania gry na automatach poza kasynem gry wynosi 12.000 od każdego automatu (art. 89 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy). Podstawą wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa jest w art. 89 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, jest zaistnienie w sposób łączny następujących przesłanek: - ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach; - ustalenie w sposób jednoznaczny charakteru urządzanych gier, tj. muszą to być gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych; oraz - ustalenie, że gry na automatach urządzane były poza kasynem gry. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, iż zakwestionowane automaty do gier to urządzenia elektroniczne. Losowy charakter gier urządzanych na tych automatach potwierdziły eksperymenty przeprowadzone przez funkcjonariuszy celnych, które wykazały, iż grający nie miał wpływu na wynik gry. W wyniku eksperymentów ustalono, że w zależności od wybranej gry, bębny automatów zatrzymywały się samoczynnie bez udziału grającego losowo tworząc układ symboli, na którą to konfigurację grający nie miał wpływu, tak więc w przeprowadzonych grach grający nie miał wpływu na ich wynik, który był nieprzewidywalny. Automaty umożliwiały kontynuowanie gry przy wykorzystaniu kredytów, co pozwoliło na prowadzenie kolejnej gry, bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze oraz wypłacały wygrane. Oceniając zebrane dowody, Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu I instancji, że skontrolowane urządzenia spełniają wymogi do zakwalifikowania gier na nich prowadzonych do gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3, art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 4 i art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Gry zawierają element losowości - udział gracza sprowadza się jedynie do wciskania przycisku "START" i obserwowania przebiegu gry. Grający nie ma żadnego wpływu na to, w jakiej konfiguracji zostaną ułożone symbole na ekranie (powodującej lub nie uzyskanie wygranej punktowej). Przeprowadzone eksperymenty wykazały również, że automaty umożliwiały grającemu uzyskanie wygranej pieniężnej. Bez wątpienia gry urządzane na spornych automatach miały również charakter komercyjny, tzn. były urządzane w celu osiągnięcia zysku, bowiem rozpoczęcie gry było uwarunkowane wpłatą określonej kwoty przez grającego. Bezsprzecznie również, gry na w/w. automatach urządzane były poza kasynem gry, bowiem kontrolowany lokal nie posiada takiego statusu. Dyrektor Izby Celnej podzielił również stanowisko w przedmiocie uznania odwołującego za urządzającego gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Umożliwienie funkcjonowania i użytkowania automatów w zakresie gier hazardowych było konsekwencją umowy zawartej dnia 9.04.2015 r. pomiędzy odwołującym (wynajmującym), a B Sp. z o. o. (dzierżawcą), na podstawie której wynajmujący pobierał czynsz w wysokości 600 zł brutto kwartalnie. Organ wskazał, iż z urzędu posiada wiedzę, iż jest to kolejny przypadek, kiedy w lokalu skarżącego funkcjonariusze celni stwierdzili nielegalne urządzanie gier hazardowych. Mianowicie, podczas kontroli dnia 6.11.2014r. (protokół kontroli [...]) w przedmiotowym lokalu stwierdzono dwa gotowe do gry automaty, następnie podczas kontroli przeprowadzonej dnia 5.03.2015r. (protokół kontroli nr [...]) w tym samym lokalu znowu stwierdzono dwa gotowe go gry automaty. Zatrzymywane automaty były zastępowane przez kolejne wstawiane do lokalu przy udziale skarżącego. Wedle organu, działanie skarżącego wyczerpuje znamiona definicji urządzania gier, bowiem z procederu umożliwiania prowadzenia nielegalnych gier na automatach w swoim lokalu uczynił sobie stałe źródło dochodu. Taka aktywność, przejawiająca się kontynuowaniem nielegalnego procederu, pomimo wiedzy i świadomości jego bezprawności, świadczy o współudziale w działalności sankcjonowanej przepisami u.g.h. Przedłożone oferty były dla odwołującego na tyle atrakcyjne, że godził się na ewentualne kłopoty związane wejściem w spór z przedstawicielami służb odpowiedzialnych za zwalczanie nielegalnego hazardu. Zdaniem organu świadomie podjął on współpracę z właścicielem automatów, zapewniając odpowiednio przystosowaną do ich zainstalowania powierzchnię i umożliwił graczom dostęp do w/w. urządzeń. Według § 3 ust. 1 przywołanej wyżej umowy z 9.04.2015 r. zobowiązał się do zasilania automatów energią elektryczną w godzinach otwarcia lokalu oraz informowania najemcy na podany numer telefonu o zaobserwowanych awariach, uszkodzeniach, kradzieży, zaginięciach, itp., zaś według z § 3 ust. ust. 5 zobowiązał się do natychmiastowego poinformowania najemcy o kradzieży, dewastacji automatów, oraz do zabezpieczenia automatów przed zaginięciem, podmianą itp. zdarzeniami. Zgodnie z § 3 ust. 2 umowy, przystał na warunek, by wraz z zainstalowanym automatem mogły być przechowywane w lokalu przedmioty umożliwiające ich bezawaryjną pracę. Zgodnie z § 3 ust. ust. 3 zobowiązał się nie prowadzić działalności konkurencyjnej tj. nie udostępniać powierzchni innym podmiotom, o podobnym profilu działalności, co najemca. Niewątpliwie, bez udziału skarżącego w całym przedsięwzięciu nie byłoby możliwe prowadzenie gier w w/w. lokalu przez właściciela urządzeń. Znany z urzędu fakt, iż okoliczność zainstalowania w lokalu nielegalnych automatów nie była incydentalna, wskazuje na zamierzone funkcjonowanie skarżącego w branży nielegalnych gier hazardowych z zamiarem osiągania korzyści. Powyższe wskazuje, że świadomie uczynił sobie stałe źródło dochodów z nielegalnej działalności. Do zrealizowania zamierzenia - działalności w zakresie gier na automatach doszło zatem w wyniku zaangażowania i współdziałania więcej niż jednego podmiotu. Z decyzją tą nie zgodził się Z. R. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze przywołał w całości zarzuty przedstawione uprzednio w odwołaniu. W uzasadnieniu zarzutów podkreślił, iż jego rola ograniczyła się tylko do wynajęcia powierzchni lokalu, a z umowy najmu analizowanej przez organy nie wynika, aby był on urządzającym gry na automatach, gdyż nie eksploatował tychże automatów, czego organy w żaden sposób nie wykazały. Skarżący wniósł o uchylenie zarówno decyzji organu II instancji, jak i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a., natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy rozstrzygające w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w określonej w decyzjach wysokości za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani też procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik spraw. Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły stan fakt faktyczny w zakresie obejmującym ustalenie charakteru gier urządzanych na skontrolowanych automatach. Z niewadliwie poczynionych ustaleń, nie kwestionowanych w tym zakresie przez skarżącego wynika, iż są one automatami spełniającymi przesłanki z art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych (u.g.h). Zgodnie z tym przepisem ustawy, grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych nawet, jeżeli grający nie miał możliwości uzyskania nagrody pieniężnej lub rzeczowej, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (art. 2 ust. 4 u.g.h.). Wniosek o hazardowym charakterze gier prowadzonych na kontrolowanym automacie potwierdza wynik przeprowadzonego przez funkcjonariuszy Służby Celnej eksperymentu - gry na automatach w dniu kontroli. Niewątpliwie także, gry na w/w. automatach urządzane były poza kasynem gry, bowiem kontrolowany lokal nie posiada takiego statusu. Kontrowersyjna była natomiast kwestia oceny działań organów celnych w zakresie zastosowania regulacji dotyczących nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, w następstwie uznania go za "urządzającego gry". Przepis art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych statuując odpowiedzialność administracyjną podmiotu urządzającego gry przewiduje, że karze pieniężnej podlega: 1. urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry; 2. urządzający gry na automatach poza kasynem gry; 3. uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia. Sankcja w postaci kary pieniężnej nakładana jest na podmiot urządzający gry hazardowe, gry na automatach, a więc dokonujący "urządzania gier". Z uzasadnienia decyzji organów wynika, iż podstawą ustalenia, że skarżący jest "urządzającym gry" był nie tylko sam fakt zawarcia umowy najmu oraz pobieranie z tego tytułu czynszu, ale i szereg dodatkowych, szczegółowo opisanych w uzasadnieniach decyzji okoliczności wskazujących na jego niewątpliwy świadomy współudział w działalności sankcjonowanej przepisami u.g.h. Pojęcie "urządzanie" stanowi synonim takich pojęć jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować, zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (vide: Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście zwrot "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy. Uznać należy, że w praktyce w odniesieniu do takiej działalności jak urządzanie gier na automatach obejmuje w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów, o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu (ewentualnie jego szkolenie). Podmiot realizujący (wykonujący) te działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Oczywistym pozostaje, że dla zrealizowania zamierzenia w postaci działalności w zakresie gier na automatach dojść może do zaangażowania i współdziałania więcej niż jednego podmiotu. Nie oznacza to automatyzmu skutkującego uznaniem, że podmioty, które w tym w jakimś zakresie uczestniczą, objęte są dyspozycją art. 89 ust.1, jako "urządzający gry". Niewątpliwie pojęcie "urządzanie gier" na gruncie art. 89 ustawy, nie obejmuje samej czynności oddania do używania powierzchni lokalu (lokalizacji) innemu podmiotowi pod eksploatację automatów w ramach umowy najmu, a także nie zawsze musi obejmować tę czynność i związane z nią określone obowiązki, czy uprawnienia wynajmującego powierzchnię użytkową. Brak jest podstaw prawnych, by już samą czynność cywilnoprawną ( umowę najmu) oddania lokalu (jego części) do władania innemu podmiotowi dla eksploatacji automatów, utożsamiać z pojęciem "urządzanie gier" w znaczeniu art. 89 ust.1 u.g.h. W konsekwencji samo oddanie lokalu ( części jego powierzchni użytkowej) nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wynajmującego lokal pod eksploatację automatów, jako urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej. O udziale wynajmującego lokal (lub jego części) w oparciu o umowę najmu powierzchni użytkowej, na której automaty są zlokalizowane, w urządzaniu gier można mówić, gdy wynajmujący aktywnie uczestniczy we wskazanych czynnościach i działaniach, przy czym jego zachowania powiązane są z porozumieniem dokonanym z podmiotem wstawiającym automat i eksploatującym go, a dotyczącym wspólnego prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach (gier hazardowych). W rozpoznawanej sprawie okoliczności takie zostały przez organy wykazane. W szczególności poddały one wnikliwej analizie poszczególne regulacje umowy najmu dla oceny czy i które z nich oraz z jakich przyczyn mogą dotyczyć czynności (obowiązków), do jakich zobowiązał się umownie skarżący, a związanych z "urządzeniem gier". Organy w tej kwestii nie ograniczyły się do wskazania ogólnie umowy najmu, ale przywołały te jej postanowienia, które przesądzają o aktywnej roli skarżącego, polegającej na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, współudziale w utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie i wypłacanie wygranych, zasilaniu automatów energią elektryczną w godzinach otwarcia lokalu, informowaniu najemcy na podany numer telefonu o zaobserwowanych awariach, uszkodzeniach, kradzieży, zaginięciach, dewastacji automatów, oraz na zabezpieczeniu automatów przed zaginięciem, podmianą itp. zdarzeniami. Skarżący przystał także na warunek, by wraz z zainstalowanym automatów mogły być przechowywane w lokalu przedmioty umożliwiające ich bezawaryjną pracę i zobowiązał się nie prowadzić działalności konkurencyjnej tj. nie udostępniać powierzchni innym podmiotom, o podobnym profilu działalności, co najemca. W ten kontekst wpisują się dalsze przywołane przez organy okoliczności, a to ustalenie, iż jest to kolejny przypadek, kiedy w lokalu skarżącego funkcjonariusze celni stwierdzili nielegalne urządzanie gier hazardowych, a zatrzymywane uprzednio automaty były zastępowane przez kolejne wstawiane do lokalu przy udziale skarżącego, tudzież jego zamierzone funkcjonowanie w branży nielegalnych gier hazardowych z zamiarem osiągania stałych korzyści z tej działalności. Sąd podziela wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. zgodnie z którą każdy kto urządza grę hazardową bez względu na formę prawną prowadzonej działalności podlega karze pieniężnej za naruszenia zakazu lokowania gier tylko w kasynach. Przy czym zwrot "urządzenie gier" należy rozumieć szeroko, gdyż obejmuje on nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także organizowanie gry, czy nawet zapewnienie warunków dla gry, co może być związane z udostępnieniem lokalu. Z tych też względów podniesione przez skarżącego okoliczności, że nie jest właścicielem wskazanych w decyzji automatów nie może podważać prawidłowości ustaleń organu co do tego, że jest podmiotem urządzającym gry, skoro wydzielił powierzchnię swojego lokalu do zainstalowania oraz użytkowania urządzeń do gier, partycypował w ich obsłudze, a z procederu umożliwiania prowadzenia nielegalnych gier na automatach w swoim lokalu uczynił sobie stałe źródło dochodu. Wobec powyższego powoływane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organy norm prawa materialnego należy odrzucić. Organy nie dopuściły się także naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu, który mógłby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności dokonały one prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie właściwie zebranego materiału dowodowego, a organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji szczegółowo ustosunkowały się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów ustawy o grach hazardowych. Nie doszło także do skierowania decyzji do podmiotu nieposiadającego statutu "urządzającego gry" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Mając powyższe motywy na uwadze orzeczono, jak w sentencji wyroku, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.