III SA/Kr 158/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 17 listopada 2023 r., znak SKO-PS-4110-593/23 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi E. G. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 17 listopada 2023 r. (znak SKO–PS–4110–593/23), którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżącego od decyzji Wójta Gminy K. z 20 czerwca 2023 r. (znak OPS. 74.1.651.2022) o odmowie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco: Decyzją z 20.06.2023 r. Wójt Gminy K. odmówił skarżącemu przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Korespondencja zawierająca przedmiotową decyzję wraz pouczeniem o sposobie jej zaskarżenia została ekspediowana do skarżącego na adres: R. [...], [...] K. Przesyłka ta została zwrócona przez doręczyciela z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Na kopercie tejże korespondencji została odnotowana data awizacji przesyłki, tj. 27.06.2023 r. (wraz z podpisem doręczającego) oraz data jej zwrotu, tj. 12.07.2023 r. (z podpisem doręczającego). Pismem z 23 października 2023 r. (data wpływu) skarżący wniósł odwołanie od wyżej wymienionej decyzji oraz odrębne pismo stanowiące wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu postanowieniem z 15.11. 2023 r. (znak SKO–PS–4110–592/23) odmówiło przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji. Następnie organ odwoławczy, wskazanym na wstępie postanowieniem z 17 listopada 2023 r., wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja organu I instancji z 20.06.2023 r. została awizowana i zwrócona z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie", co miało miejsce 12.07.2023 r. O powyższym świadczy treść umieszczona przez doręczyciela na pocztowej przesyłce poleconej ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Tym samym, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął skarżącemu – 25.07.2023 r. Natomiast skarżący wniósł odwołanie w dniu 23.10.2023 r., tj. po upływie ustawowego terminu. W skardze na opisane wyżej postanowienie SKO w Nowym Sączu skarżący zarzucił naruszenie art. 134 w zw. z art. 40 § 1, art. 40 i art. 129 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę decyzji o odmowie przyznania dodatku i przyznanie tegoż dodatku w kwocie 2 000 zł. Domagał się także zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi wskazał, że błędne ustalenia co do stanu faktycznego oparto na błędnej interpretacji postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy domagał się jej oddalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie SKO w Nowym Sączu stwierdzające uchybienie przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania, narusza przepisy postępowania w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Jak wynika z art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – 14 dni od dnia jej ogłoszenia stronie. Obliczenie terminu do wniesienia odwołania następuje według zasad określonych w art. 57 § 1 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że termin do wniesienia odwołania rozpoczyna swój bieg następnego dnia po dniu, w którym decyzja została doręczona (lub ogłoszona), zaś upływ ostatniego – czternastego dnia, uważa się za koniec terminu. Okoliczność wniesienia odwołania po upływie – przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. – terminu do złożenia tego środka prawnego, aktualizuje obowiązek organu odwoławczego wydania, na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zastrzec przy tym trzeba, że skoro, jak wynika z przywołanych wyżej przepisów, bieg 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania wyznacza moment doręczenia stronie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, to stwierdzenie faktu skutecznego dokonania tej czynności – jako w ogóle warunkujące otwarcie biegu terminu – winno zostać dokonane w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości. O skuteczności doręczenia można przy tym mówić wówczas, gdy czynność ta została dokonana zgodnie z przepisami k.p.a. Problematyka zaś doręczeń pism i rozstrzygnięć organu administracji publicznej uregulowana została w art. 39-48 k.p.a. Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, decyzja organu I instancji miała zostać doręczona skarżącemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Ten sposób doręczeń uregulowany został w art. 44 k.p.a. Wskazany ostatnio przepis wyznacza sekwencję działań operatora pocztowego, których poprawne dokonanie warunkuje skuteczność dokonanego stronie doręczenia pisma (rozstrzygnięcia) organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy (...) przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Paragraf drugi tego przepisu przewiduje, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Stosownie do paragrafu 3 tego przepisu, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia, zaś – zgodnie z § 4 - doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że kierowana do skarżącego przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została przekazana operatorowi pocztowemu w dniu 23.06.2023 r. Na odwrotnej stronie koperty znajduje się pieczęć o treści: "awizo dnia 1.06.2023 r.", przy czym data wskazanego awizowania została odręcznie przekreślona. Przekreślenie to, jak należy przyjąć, było wynikiem następczego uznania, że podana data awizowania była stwierdzona wadliwie, skoro jest ona wcześniejsza od daty nadania tej przesyłki w urzędzie pocztowym (23.06.2023 r.). Pod przekreśloną datą dokonania awizacji, znajduje się natomiast okrągła pieczęć doręczyciela o treści "Z. 27.06.2023 r." oraz podpis doręczającego. Jak trzeba zakładać – pieczęć ta obrazuje datę pierwszego awizowania spornej przesyłki. Analiza zaś treści zamieszczonych na kopercie w której znajdowała się decyzja organu I instancji nie dowodzi faktu dokonania przez doręczyciela drugiego awizowania tej przesyłki. Brak jest bowiem informacji o wykonaniu tej czynności, jej dacie oraz o pozostawieniu informacji o miejscu i terminie możliwego odbioru spornej przesyłki. Opisywana korespondencja została zwrócona organowi w dniu 12.07.2023 r. Brak drugiego awizowania przesyłki istotnie narusza art. 44 par. 3 k.p.a. i nakazuje przyjąć wadliwość czynności doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Jak trafnie wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z 16.09.2021 r. (sygn. akt III SA/Gd 355/21) uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać oraz o terminie odbioru. Wadliwość doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji nakazywała uznać, że termin do wniesienia odwołania nie zaczął biec (nie otworzył się). W tych uwarunkowaniach, stwierdzenie przez SKO w Nowym Sączu uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania zostało dokonane z naruszeniem art. 134 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., w stopniu niewątpliwie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnikliwa ocena treści zamieszczonych na kopercie przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji kierowanej do skarżącego – jak wyżej wskazano – wykluczała przyjęcie skuteczności doręczenia tej korespondencji, a to nie uprawniało do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. O uchybieniu terminu do złożenia odwołania można mówić bowiem wówczas, gdy doręczenie zaskarżonego orzeczenia dokonane zostało skutecznie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni przedstawioną ocenę tej sprawy. Dostrzec zarazem trzeba, że okoliczności kontrolowanego przypadku wskazują, iż skarżący wniósł odwołanie od decyzji, która nie została mu doręczona. Zachodziły zatem podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności takiego odwołania (art. 134 k.p.a.). W uwarunkowaniach kontrolowanego przypadku postanowienie organu odwoławczego wydane we wskazanym wyżej przedmiocie, może stanowić asumpt dla organu I instancji dla prawidłowego doręczenia decyzji stronie (por. wyrok WSA w Krakowie z 25.03.2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1659/23), a w dalszej kolejności może prowadzić do uruchomienia instancyjnej kontroli doręczanej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, zaś podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634).