III SA/Kr 1592/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/1157/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego T. G. 480 złotych (czterysta osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 14 września 2023 r. nr SO-04.8252.114.2023-2/2023 odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W uzasadnieniu organ wskazał na przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego stosownie do zaleceń Kolegium zawartych w decyzji z dnia 23 czerwca 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/572/2023, jednakże stwierdził, iż w dalszym ciągu podtrzymuje, że zgodnie z zapisem w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w pełnoletności lub nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Organ stwierdził, że pomimo, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, to organy administracji w pierwszej kolejności winny stosować przepisy obowiązującego prawa w oparciu o ich wykładnię literalną. Prezydent wyjaśnił nadto, że jak wynika z oświadczenia skarżącego, sprawuje on opiekę nad ojcem od 2018 r., a rezygnacja z zatrudnienia za granicą była spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad nim. Ze złożonego oświadczenia wynika ponadto, że od 2020-11-01 do 2022-10-31 skarżący uprawniony jest do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem. Z oświadczenia wynika także, że opieka nad ojcem uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia nawet na cząstkę etatu. Ustalono, że na czynności pielęgnacyjne wykonywane względem ojca skarżącego składają się: przygotowywanie posiłków, podawanie leków, zakrapianie oczu, sprzątanie, robienie prania, robienie zakupów, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, pomoc w czynnościach higienicznych i w kąpieli, czuwanie podczas snu. Ojciec skarżącego, jak wynika to z oświadczenia, pozostaje sam w domu przez około 1,5 godziny dziennie. Z materiału dowodowego wynika także, że opiekę nad ojcem sprawuje skarżący, natomiast rodzeństwo skarżącego, siostra nic uczestniczy w opiece nad ww. a jej kontakt z nim ogranicza się do sporadycznych rozmów telefonicznych. Zdaniem organu zatem mając na uwadze fakt, że orzeczenie o niepełnosprawności ojca skarżącego nie uprawnia do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak jest korelacji czasowej pomiędzy momentem powstania niepełnosprawności jego ojca a momentem zakończenia zatrudnienia przez skarżącego, a także biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy w zakresie obowiązku alimentacyjnego względem członka rodziny, brak jest podstaw w sprawie do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji wskazując, iż uzasadnione jest przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał na niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przywołał stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Ponadto skarżący zarzucił organowi, że nie zbadał sytuacji życiowej i finansowej jego siostry, która w światłe dołączonych dokumentów (wyrok eksmisyjny z mieszkania, opieka nad trójką małoletnich dzieci), wskazuje na brak możliwości zarówno w finansowaniu opieki nad ojcem jak i możliwości faktycznego sprawowania opieki nad ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 14 grudnia 2024 r. nr SKO.ŚR/4111/1157/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, że stanowisko organu I instancji w zakresie uznania, iż w sprawie nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia z powodu niespełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest nieprawidłowe. Pomimo jednak powyższego, w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zdaniem organu, zakres czynności, jakie wykonuje skarżący wspierając ojca, z którym zamieszkuje, nie wykracza znacznie poza zakres czynności mieszczących się w ramach funkcjonowania rodziny, wynikających z zasad współżycia społecznego i ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Bezsprzecznie zatem, pomimo, iż niepełnosprawny ojciec wymaga wsparcia ze strony syna, jednak przedstawiony zakres sprawowanej opieki (zwłaszcza, że osoba wymagająca opieki nie jest osobą leżącą i pampersowaną, lecz porusza się przy pomocy kul łokciowych) wskazuje, iż obecnie opieka ta nie ma charakteru ciągłego i całodobowego. Przyznanie więc w sytuacji, jaka występuje w tej sprawie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu - stawiałoby go w uprzywilejowanej pozycji wobec tych, którzy również mając własne życie rodzinne i zawodowe, wypełniają mimo to swoje zobowiązania wobec niepełnosprawnych rodziców. Na zakończenie SKO wskazało, że wcześniejsze przyznanie stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie oznacza automatyzmu w przyznaniu następnie świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy nie podjęciem przez niego zatrudnienia a sprawowaniem opieki, - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 14 stycznia 2024 r. skarżący wniósł o dowodu z zaświadczenia wystawionego przez Narodowy Instytut Onkologii z 22 listopada 2024 r. na okoliczność ustalenia, że ojciec nie kwalifikuje się do leczenia onkologicznego ze względu na wiek, stan ogólny i ograniczony z nim kontakt oraz na okoliczność, że choroba nowotworowa się rozwija i pogarsza się jego ogólny stan zdrowia oraz na okoliczność, że ma przebywać w hospicjum domowym. Oznacza to, że jest nieuleczalnie chory i znajduje się w końcowym stadium choroby. Skarżący podkreślił, że jego ojciec jest wyniszczony nowotworowo, ma odleżyny, odczuwa niepokój, duszność, zatem wymaga stałej opieki. W piśmie procesowym z 17 grudnia 2024 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z karty informacyjnej z Oddziału Okulistycznego Wojewódzkiego Szpitala Okulistycznego w Krakowie na okoliczność potwierdzenia chorób oczu ojca. Na rozprawie Sąd dopuścił dowód z ww. dokumentów - na okoliczność stanu zdrowia ojca skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w Krakowie utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca. Zdaniem Sądu, zasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym ojcem w zakresie wymaganym jego stanem zdrowia, a w konsekwencji nieuprawnione uznanie, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną przez skarżącego opieką brak związku przyczynowo – skutkowego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadnia stwierdzenie, że fakty i okoliczności mające istotne z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego zostały wykazane stosownymi dokumentami. Zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do oceny stanu faktycznego oraz wydania decyzji w sprawie. Sąd nie podzielił jednak oceny dokonanej przez organ odwoławczy o braku związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem W przedmiotowej sprawie wykazane zostało, że ojciec skarżącego od 2018 roku ma nowotwór złośliwy i inne poważne schorzenia, co przy możliwości bardzo ograniczonego poruszania się przez niego po mieszkaniu oznacza konieczność stałej, ciągłej, 24 godzinnej opieki, nie pozwalającej na dłuższe pozostawienie niepełnosprawnego samego w domu. Dlatego opieka jaką wypełnia skarżący polegająca na całkowitym zabezpieczeniu potrzeb ojca i w dzień i w nocy, łącznie z czynnościami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zdaniem Sądu, nie pozwala na podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu. Dowody z dokumentów przeprowadzonych na rozprawie potwierdzają bardzo zły stan zdrowia ojca już na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Stan ten wskazuje na konieczność stałej obecności i pomocy przez syna - skarżącego. Zdaniem Sądu, skarżący wykazał, że musiał zrezygnować z pracy w celu sprawowania opieki i wymaga wsparcia Państwa w tej pomocy. Mając na uwadze powyższe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni powyższą ocenę Sądu. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.