III SA/Kr 1597/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-03
Skład orzekający: Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Katarzyna Marasek-Zybura, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające odroczenia terminu płatności składek na ubezpieczenie społeczne, wydane na podstawie art. 29 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowi akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podlegający kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające zawarcia umowy o odroczenie terminu płatności składek na ubezpieczenie społeczne, wydane na podstawie art. 29 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jest to zewnętrzne działanie władcze o charakterze publicznoprawnym skierowane do indywidualnego adresata, dotyczące uprawnienia określonego w prawie powszechnie obowiązującym, podlegające kontroli sądów administracyjnych. Sąd, uwzględniając skargę na taki akt, uchyla go na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.Stan faktyczny
G. Spółka z o.o. złożyła wniosek o odroczenie terminu płatności składek za październik 2021 r., uzasadniając go trudną sytuacją finansową spowodowaną obostrzeniami związanymi z COVID-19. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił odroczenia, uznając, że wnioskodawca działa "na zwłokę", nadużywając procedury wnioskowania o ulgi. Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie odwołanie do Sądu Okręgowego, który uznał się za niewłaściwy rzeczowo i przekazał sprawę do WSA w Krakowie. WSA uchylił decyzję ZUS, ale NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na charakter pisma ZUS jako aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżony akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od ZUS na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Krakowie na akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 grudnia 2021 r., znak:180000/71/482868/2021-RED-KS, w przedmiocie odroczenia terminu płatności składek na ubezpieczenie społeczne za październik 2021 r. I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie na rzecz strony skarżącej G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji w Krakowie 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym przez G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K., zwaną dalej stroną skarżącą, aktem z dnia 1 grudnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wyrażenia zgody na odroczenie terminu płatności składki za miesiąc październik 2021 r.
Powyższe akt został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 10 listopada 2021 r. strona skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Krakowie (dalej w skrócie - ZUS) o odroczenie terminu płatności składki za październik 2021 r. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, że działa w branży gastronomicznej i boryka się ze skutkami obostrzeń w gospodarce spowodowanych COVID-19. Wskazała, że pandemia spowodowała spadek obrotów i pogorszenie płynności finansowej, a odroczenie terminu płatności pozwoliłoby jej utrzymać płynność finansową. Ponadto dodała, że sprawozdania finansowe złożyła wraz z wnioskiem za lipiec 2021 r.
ZUS pismem z dnia 1 grudnia 2021 r. nr [...] poinformował stronę skarżącą, że "nie wyrażono zgody na odroczenie terminu płatności składki za miesiąc październik 2021 r."
Uzasadniając swoje stanowisko ZUS wskazał, że: "Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek. Po przeanalizowaniu dotychczasowej współpracy z Państwem uznaliśmy, że podejmowane działania nie miały na celu spłaty zadłużenia, a jedynie były działaniem "na zwłokę" ukierunkowanym na odłożenie w czasie wdrożenia postępowania egzekucyjnego. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat (2020-21) wystąpili Państwo z 40 wnioskami o ulgę, z których 31 zostało zakończone podpisaniem umowy. Ulgi, w postaci odroczenia terminu płatności składek nigdy nie były realizowane, gdy zbliżał się termin odroczenia uzyskiwali Państwo zgodę na zmianę warunków umowy, a następnie zwracali się Państwo z wnioskiem o rozłożenie tego samego okresu na raty. Uznaliśmy, że jest to działanie świadome tj. brak opłacania składek bieżących, występowanie o odroczenie, a następnie o raty tego samego okresu."
W piśmie tym zawarto następujące pouczenie: "Jeśli nie zgadzają się Państwo z rozstrzygnięciem sprawy, można w terminie 7 dni od dnia odebrania pisma złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismo powinni Państwo wysłać pocztą na adres Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazany na dole strony lub złożyć osobiście w najbliższej placówce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych".
Strona skarżąca, stosując się do powyższego pouczenia, pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Następnie, pismem z dnia 5 stycznia 2022 r., strona skarżąca wniosła za pośrednictwem ZUS, Oddział w Krakowie odwołanie "od decyzji ZUS z dn. 1.12.2021 roku nr: 180000/71/482868/2021-RED-KS" do Sądu Okręgowego w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając naruszenie przepisów:
- art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wnikliwego rozpoznania sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organ, co skutkowało dokonaniem przez w/w błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż złożenie wniosku z dnia 10 listopada 2021 r. o odroczenie terminu płatności składki za październik 2021 r. było działaniem "na zwłokę" ukierunkowanym na odłożenie w czasie wdrożenia postępowania egzekucyjnego lub wyłącznie na uzyskanie zaświadczenia o braku wymagalnych zobowiązań, w sytuacji gdy w sposób oczywisty w/w wniosek motywowany był wolą spłaty zadłużenia powstałego wobec organu z uwagi na zły stan majątkowy Strony spowodowany epidemią COVID-19,
- art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz.1009, ze zm. dalej: ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w tym stanie faktycznym zaistniały okoliczności, tj. w szczególności względy gospodarcze - zły stan majątkowy strony skarżącej spowodowany epidemią COVID-19, uzasadniające uwzględnienie wniosku i odroczenie terminu płatności składki za miesiąc październik 2021 r.
Strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku z dnia 10 listopada 2021 r. i orzeczenie o odroczeniu terminu płatności składki za miesiąc październik 2021 roku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi. Ponadto strona skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie szeregów dowodów i zasądzenie "kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wraz z należnymi w myśl art. 98 § 11 k.p.c. odsetkami".
W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca podniosła m.in., że organ nie przeprowadził wnikliwej analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym w szczególności pominął najistotniejsze z punktu widzenia art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozważania dotyczące "względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie" odnoszących się do strony skarżącej, w konsekwencji czego w sposób błędny wydał zaskarżoną niniejszym pismem decyzję odmowną. Następnie wskazała, że "Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, jakoby korzystanie przez odwołującego z ustawowych uprawnień przysługujących mu w myśl art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych było przejawem "działania na zwłokę ukierunkowanego na odłożenie w czasie wdrożenia postępowania egzekucyjnego czy uzyskania zaświadczenia o braku wymagalnych zobowiązań". Zważyć bowiem trzeba, że począwszy od dnia 20 marca 2020 roku, czyli również we wskazanym we wniosku o ulgę okresie, na terenie tak Rzeczpospolitej Polskiej, jak i innych państw, trwa stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W/w stan epidemii w sposób istotny wpłynął negatywnie na sytuację przedsiębiorców z branży gastronomicznej, w tym na sytuację gospodarczą strony skarżącej. Poprzez wprowadzenie licznych obostrzeń związanych z pogarszającą się sytuacją epidemiczną, w tym zakazów i ograniczeń nakładanych w szczególności na branżę gastronomiczną, na przestrzeni ostatnich dwóch lat odwołujący odnotował drastyczne spadki sprzedaży oferowanych produktów i usług, opierających się w dużej mierze na sprzedaży posiłków i obsłudze gości restauracji zlokalizowanych w większości na terenie wielkopowierzchniowych galerii handlowych. Załączone do wniosku dokumenty finansowe, obrazujące straty poniesione przez stronę skarżącą na przestrzeni ostatnich lat, które to straty jak nadmieniono powyżej, stanowią konsekwencję wprowadzonych na terenie Rzeczpospolitej Polskiej obostrzeń związanych z epidemią koronawirusa, w sposób oczywisty przemawiają za zasadnością przyznania stronie skarżącej w/w ulgi ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, do których odwołują się art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wspomniane powyżej standardy. Analiza w/w dowodów z niewiadomych przyczyn została jednak przez organ całkowicie pominięta. W konsekwencji powyższego wydana została bezzasadna decyzja odmowna, narażająca stronę skarżącą na utratę płynności finansowej.
ZUS przy piśmie z dnia 21 marca 2022 r. nr [...] przekazał ww. odwołanie do Sądu Okręgowego Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie. W piśmie tym wniósł o "odrzucenie pisma zatytułowanego jako "odwołanie od decyzji ZUS z dn. 1.12.2021 nr 180000/71/482868/2021-RED-KS" z uwagi nie wydanie przez organ rentowy decyzji o wskazanym numerze, tym samym brak drogi sądowej".
W uzasadnieniu powyższego stanowiska ZUS wskazał, że: "W niniejszej sprawie, organ rentowy nie wydał żadnej decyzji administracyjnej. Dnia 10.11.2021 płatnik złożył wniosek o odroczenie terminu płatności składek za październik 2021. Propozycja płatnika została odrzucona przez wierzyciela. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych jasno wskazuje że: art. 29 ust 1 Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych, natomiast odroczenie terminu płatności oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy, co jasno określa art. 29 ust 1a wskazanej ustawy.
Wobec powyższego, w sprawach wniosków płatników o udzielenie ulgi w spłacie należności z tytułu składek, wierzyciel - organ rentowy, nie wydaje decyzji administracyjnej. Ustawodawca dał wierzycielowi możliwość zawarcia umowy z dłużnikiem, który proponuje dobrowolną spłatę zadłużenia w celu uniknięcia przymusowego dochodzenia należności, a tym samym uniknięcia kosztów z tym związanych. Ulga w spłacie należności składkowych jest umową zawieraną pomiędzy płatnikiem a wierzycielem. Tym samym nie ma możliwości złożenia odwołania od pisma informującego płatnika o możliwości zawarcia ugody lub o odrzuceniu propozycji płatnika. Powyższy sposób działania wynika również z dyspozycji art. 83 wskazanej ustawy. Katalog spraw wymienionych w tym przepisie jest katalogiem zamkniętym i gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość wydawania decyzji administracyjnych w takim zakresie spraw zapewne by to uczynił. Na uwagę zasługuje fakt, iż płatnik złożył ponad 40 wniosków o ulgi na przestrzeni 2 lat. Żadna ulga w postaci odroczenia terminu płatności składek mimo zgody wierzyciela nie została zrealizowana przez płatnika. Ulga w spłacie należności ma na celu poprawienie sytuacji płatnika ale nie może prowadzić do pokrzywdzenia wierzyciela."
Strona skarżąca pismem procesowym z dnia 1 czerwca 2022 r., będącym repliką na pismo organu z dnia 21 marca 2022 r., podtrzymała dotychczasowe stanowisko, wniosła o dopuszczenie kolejnych dowodów oraz z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych przedstawiła argumentację za uznaniem pisma z dnia 1 grudnia 2021 r. za decyzję administracyjną.
Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt [...] orzekł: "stwierdzić niewłaściwość rzeczową Sądu Okręgowego w Krakowie i sprawę przekazać do rozpoznania właściwemu rzeczowo i miejscowo Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie". Sąd Okręgowy w Krakowie przy piśmie z dnia 26 września 2022 r. przekazał akta sprawy [...], zgodnie z prawomocnym postanowieniem z dnia 26 lipca 2022 r. Sprawa została zarejestrowana Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie pod sygn. akt I SA/Kr 1108/22.
Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1108/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 592/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kiedy organ administracji publicznej wykonuje określone ustawą zadania publiczne decyzje administracyjne wydaje, kiedy istnieje ku temu wyraźnie wskazana ustawowa podstawa prawna w przepisach administracyjnego prawa materialnego. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera takiej podstawy prawnej, jeśli chodzi o odmowę zawarcia umowy, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1a. Pisemna informacja ZUS o nie przyjęciu oferty zawarcia umowy jest oświadczeniem woli i nie rozstrzyga indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Informacja ZUS, o jakiej mowa jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jest zewnętrznym działaniem władczym o charakterze publicznoprawnym skierowanym do indywidualnego adresata dotyczącym uprawnienia określonego w prawie powszechnie obowiązującym (uzyskanie ulgi), podlegającym kontroli sądów administracyjnych. Sąd administracyjny sprawujący tę kontrolę stosuje środki określone w ustawie: art. 151 P.p.s.a. lub art. 146 § 1 P.p.s.a. (Sąd, uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. uchyla ten akt. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Pismo strony skarżącej z dnia z dnia 5 stycznia 2022 r., które strona skarżąca wniosła za pośrednictwem ZUS, Oddział w Krakowie kwestionując decyzję ZUS z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 180000/71/482868/2021-RED-KS, jest więc skargą do sądu administracyjnego, gdyż to był właściwy środek zaskarżenia i droga, jak przysługiwała stronie skarżącej.
Skarga ta zasługiwała na uwzględnienie.
Kwestia charakteru kwestionowanego skargą aktu została przesądzona. Sąd, jak i organy są bowiem związane oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 592/23, wobec postanowień art. 190 P.p.s.a. Informacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o nie przyjęciu oferty zawarcia umowy o jakiej mowa w art. 29 ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz.1009, ze zm. dalej: ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Przeprowadzona w ponownym rozpatrzeniu tej sprawy kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanego aktu z zakresu administracji publicznej wykazała, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, co skutkować musiało uchyleniem kontrolowanego aktu. Podstawą bowiem uwzględnienia skargi na akt lub czynność o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. może być zarówno uchybienie przez organ przepisom procesowym (o ile mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy), jak i materialnoprawnym (jeżeli miało wpływ na wynik sprawy). Art. 146 § 1 in fine P.p.s.a. odsyła bowiem do odpowiedniego stosowania art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a w sprawach skarg na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 i ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie ZUS może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy. Taka umowa nazywana jest układem ratalnym, jak wskazał NSA w przywołanym już wyroku. Postępowanie w przedmiocie odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty wszczynane jest zatem wyłącznie na wniosek dłużnika.
Wniosek o odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty musi zawierać wszystkie elementy wskazane w art. 63 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), tj.: wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej (wniosek taki może być złożony na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, w postaci elektronicznej na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych).
Obowiązkiem natomiast dłużnika jest przede wszystkim wykazanie swoich możliwości płatniczych uzasadniających zastosowanie ulgi, Należy zwrócić też uwagę na regulację z art. 80 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W celu ustalenia prawa do świadczeń oraz ich wysokości ubezpieczeni zobowiązani są do przedstawiania stanów faktycznych mających wpływ na prawo lub wysokość świadczeń. Wyłączenie obowiązków ubezpieczonych następuje, kiedy Zakład ma możliwości mniejszym nakładem niż ubezpieczony ustalić okoliczności niezbędne do przyznania i wypłaty świadczenia (art. 81 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Na ZUS nie ciąży zatem obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy, jest on jedynie obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę, który ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy układem ratalnym. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest zastosowanie ulgi obciąża dłużnika, który wnioskuje o odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty.
Zawarcie bowiem umowy w trybie art. 29 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uzależnione jest od ustalenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych właśnie możliwości płatniczych dłużnika w dacie złożenia wniosku oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, stanu aktualnego. W zależności od tych ustaleń, może dojść do zawarcia umowy, lub nie.
Mając powyższe na uwadze Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu stwierdził, że ZUS nie zawarł w nim analizy, czy wniosek strony skarżącej spełniał określone ustawą i innymi przepisami (k.p.a.) wymogi. Nie jest wiadome, czy przedstawiła ona wszystkie niezbędne dokumenty na poparcie swego żądania i twierdzeń zawartych we wniosku, czy posiada zadłużenie w opłacaniu składek i w jakiej wysokości zarówno tych które mają być objęte umową, jak i tych nieobjętych umową, a więc czy wykazała przesłanki do odroczenia terminu płatności składki za miesiąc październik 2021 r.,
Co istotne, ZUS nie zawarł w ogóle rozważań dotyczących fundamentalnych kwestii dla wydania tego rodzaju aktu – mianowicie możliwości płatniczych dłużnika, w tym wypadku strony skarżącej - w dacie złożenia wniosku oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, stanu aktualnego. Ograniczył się natomiast jedynie do stwierdzenia, że działanie strony skarżącej było świadomym działaniem polegającym na nieopłacaniu bieżących składek, a następnie występowaniu o ich odroczenie i z kolei o raty tego samego okresu, które to działanie uznał ZUS za działanie "na zwłokę". Żadna inna analiza nie znalazła się w treści kwestionowanego skargą aktu. Brak w niej oceny ZUS materiału dowodowego – dokumentów przedstawionych wraz z wnioskiem strony skarżącej. Sąd administracyjny nie może w tym względzie wyręczać organ i tym bardziej dokonywać za organ ustaleń i oceny materiału dowodowego, skoro co do zasady orzeka kasacyjnie.
Wobec powyższego, akt ten, zdaniem Sądu, został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co zobowiązywało Sąd do jego uchylenia w świetle treści art. 146 § 1 P.p.s.a.
Skarga musiała więc wywrzeć zamierzony skutek.
W ponownym rozpatrzeniu tej sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany będzie do uwzględnienia wyrażonego powyżej stanowiska Sądu, wobec postanowień art. 153 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), jak w punkcie II sentencji wyroku. Wobec zwolnienia strony skarżącej, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy, na koszty składały się jedynie koszty zastępstwa procesowego – 480 zł, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r.; Dz. U. z 2015 r.,poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło