III SA/Kr 1603/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 września 2013 r. nr [....] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że brak jest osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek uwidocznił, że należy do niego dom o powierzchni 40 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni ok. 2,4 ha stanowiąca spadek po rodzicach, niebędąca w jego użytkowaniu i posiadaniu z uwagi na brak działu spadku. Wedle oświadczenia, nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani stałych dochodów. Uzasadniając swoje starania podał, że w chwili obecnej po odebraniu mu zasiłku stałego nie ma żadnych dochodów. Nie ma także prawa do świadczeń emerytalno-rentowych. Stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie jakichkolwiek prac. Jest w stałym leczeniu ze względu na rozliczne, wymienione problemy zdrowotne. Na chwilę obecną nie ma nawet środków by wykupić leki. Żywność otrzymuje z Caritas i innych form wsparcia przy parafialnego. Nie opłaca rachunków domowych z uwagi na całkowity brak środków. Z tego tytułu boryka się z zadłużeniem wobec dostawców mediów. Z urzędu stwierdza się, że w aktach sprawy na karatach 8 i 9 in. zalegają zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia skarżącego. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono m.in. symbolem "6321" (vide: zarządzenie z 23.12.2013 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenia te uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej są wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Sytuacja skarżącej jest nieszczególna. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez stałego dochodu i prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, zmuszoną korzystać ze wsparcia organizacji dobroczynnych, schorowaną, borykającą się z zadłużeniem. Okoliczność, że do skarżącego należy wykazany majątek nie zmienia tego oglądu. Chociaż bowiem posiada on potencjalną wartość sprzedażną względnie podkładową to po pierwsze trudno byłoby od strony wymagać takich rozporządzeń domem w którym zamieszkuje gdyż godziłyby one w podstawy bytowania skarżącego a po drugie nie można tracić z pola widzenia tej części jego wyjaśnień gdzie podaje, że spadkowa nieruchomość rolna nie znajduje się ani w jego użytkowania ani nawet w jego posiadaniu, bo nie zostało przeprowadzone postępowanie działowe. Pożyczek lub kredytów w bankach czy SKOK-ach nie uzyska z tej prostej przyczyny, że przy braku dochodów nie posiada zdolności do bieżącego regulowania zaciągniętych zobowiązań. Biorąc zaś pod uwagę stan zdrowia skarżącego trudno czynić mu jakieś zarzuty, że nie stara się poprawić swej sytuacji. Biorąc to wszystko pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W przedstawionej sytuacji skarżący nie jest bowiem w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W konsekwencji działanie takie stanowić będzie dla skarżącego pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.