III SA/Kr 1610/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner SO del. Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi E. S. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 września 2012 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem z 10.09.2012r. nr [...] ([...]) odmówił E. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] 2012 r. nr: [...]. I. S. przedstawiciel ustawowy E. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie z dn. 10.09.2012. odmawiające jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podniosła, że jako matka samotnie wychowująca niepełnosprawną córkę ma trudności nie tylko z chorobą, ale przede wszystkim z bezdusznością urzędników i służb powołanych do tego, aby stały na straży interesów poszkodowanych. Od trzech miesięcy, walczy o przywrócenie przywileju korzystania z abonamentu postojowego w Strefie płatnego parkowania. Jedyną jej winą, jak stwierdziła, jest to, że nie została poinformowana, iż posiadanie Karty Parkingowej nie jest jednoznaczne z prawem do wykupienia abonamentu postojowego w Strefie. Stwierdziła, że urzędnik powołany do orzekania w sprawach osób chorych, pokrzywdzonych i niepełnosprawnych, a mający tak wielki wpływ na losy ludzi musi, jako pierwszą zasadę przyjmować zrozumienie i chęć pomocy ludziom poszkodowanym, a nie cytować wyświechtany frazes, iż "nieznajomość prawa nie stanowi o braku winy". Podniosła, że jeżeli nawet jest winna, to konsekwencje ponosi niepełnosprawna córka, której należałoby pomóc. Z treści skargi wynika, iż wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał [...] 2012r. orzeczenie nr [...], w którym zmienił w trybie samokontroli orzeczenie z dnia [...] 2012r. nr [...] zaliczające E. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z powodu schorzeń oznaczonych za pomocą symboli [...], na okres do 30.06.2016r. Powyższe orzeczenie zostało odebrane 05.07.2012r. przez I. S. przedstawiciela ustawowego E. S. osobiście. Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji organu l instancji i w tym przypadku upłynął 19.07.2012r. I. S. wniosła odwołanie 24.07.2012r. (tj. 5 dni po terminie przewidzianym dla złożenia odwołania) za pośrednictwem powiatowego zespołu, wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Złożona prośba została jeszcze na wezwanie organu odwoławczego uzupełniona przez I. S. Organ wskazał, że rozpatrzenie wniesionego po upływie terminu odwołania uzależnione jest od spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 58 Kpa. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu niezbędne jest uprawdopodobnienie przez osobę braku swojej winy, a więc zachowania należytej staranności, oraz faktu, że przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu była od niej niezależna i istniała do czasu złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik należytej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie trudno jest nie przypisać przedstawicielowi ustawowemu odwołującej się winy, albowiem został on prawidłowo pouczony o trybie wnoszenia odwołania, które należało wnieść za pośrednictwem zespołu powiatowego do zespołu wojewódzkiego w terminie 14-dniowym od otrzymania decyzji organu l instancji. W treści złożonej prośby I. S. podniosła, iż fakt złożenia odwołania po upływie terminu wynika z jej niedopatrzenia i niewiedzy. Ze względu na fakt, iż przedstawiciel ustawowy odwołującej się nie doprecyzował powodów niezłożenia odwołania w terminie ustawowym, ani nie wyjaśnił, dlaczego żaden z członków rodziny nie mógł złożyć odwołania w imieniu strony z zachowaniem terminu, wojewódzki zespół pismem z 16.08.2012r. wezwał I. S. do uzupełnienia złożonej prośby w tym zakresie, oraz o ewentualne potwierdzenie wskazanych powodów stosownymi dokumentami. W odpowiedzi na wezwanie I. S. 21.08.2012r. wniosła pismo, w którym wyjaśniła, iż nie została poinformowana, a sama również nie posiadała wiedzy, iż przywilej posiadania karty parkingowej nie jest jednoznaczny z prawem do wykupienia abonamentu upoważniającego do wjazdu i postoju w Strefie płatnego parkowania. Poinformowała również, iż nieświadoma zawiłości w przepisach specjalnie czekała, aż orzeczenie się uprawomocni, aby mogła nabyć abonament postojowy. W sprawie E. S. organ uznał, że powód podany przez przedstawiciela ustawowego odwołującej się w treści złożonej prośby i pisma uzupełniającego nie może być uznany za obiektywną przesłankę usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a tym samym nie została spełniona przesłanka braku winy odwołującego się, umożliwiająca zastosowanie instytucji przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. Przedstawiciel ustawowy nie uprawdopodobnił, bowiem w żaden sposób, że dołożył należytej staranności i uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Katalog okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi jest wprawdzie otwarty, ale nie można do niego zaliczyć każdego powodu, który w ocenie strony wydaje się istotny, ze względu na jej interes. Powołanie się na niewiedzę, co do zasad przyznawania tańszego abonamentu postojowego zdaniem organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie w kontekście braku spełnienia przesłanek do przywrócenia terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie podnosi się, iż nieznajomość prawa nie stanowi braku winy w uchybieniu terminu, a zmiana przepisów prawa lokalnego w zakresie przesłanek wydawania tańszego abonamentu postojowego w K nie może uzasadniać rozszerzenia katalogu okoliczności faktycznych skutkujących brakiem winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując wszystkie twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, iż jest ona sprawowana przez sądy administracyjne pod względem legalności. Kontrola ta polega więc na badaniu, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonego aktu prawnego z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydaniu organy naruszyły prawo materialne, bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Zakres kontroli sądowoadministracyjnej wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiąc, że sąd administracyjny rozpatrując skargę, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Natomiast zgodnie z przepisem art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów albo czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przytoczone regulacje wskazują, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niezwiązania sądu administracyjnego I instancji granicami skargi. W konsekwencji, więc granice rozpoznawania sprawy przez sąd administracyjny są szersze od granic zaskarżenia określonych w skardze. Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie zostało objęte postanowienie, w którym organ odwoławczy - Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem z 10.09.2012r. nr [...] ([...]) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] 2012 r. nr: [...]. Kontrolując w świetle wyżej wskazanych kryteriów prawidłowości orzeczeń zaskarżone postanowienie Sąd ocenił, że nie narusza przepisów postępowania ani przepisów materialnoprawnych. Ma rację organ odwoławczy, że przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy. To kryterium wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Ponadto od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W sprawie niepełnoletniej E. S. powyższe uwagi należy, zatem odnieść do jej przedstawiciela ustawowego. Skarżąca powołuje się na niedopatrzenie i niewiedzę, co do zasad przyznawania tańszego abonamentu postojowego, powód ten nie może być uznany za obiektywną przesłankę usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a tym samym nie została spełniona przesłanka braku winy odwołującej się, umożliwiająca zastosowanie instytucji przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. Słuszne jest stanowisko organu, że obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności obowiązku zawarcia w treści orzeczenia pouczenia o zasadach przyznawania świadczeń i uprawnień wynikających z danego rozstrzygnięcia organu. Uprawnienia i ulgi, jakie mogą być nabyte na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, są liczne i są realizowane przez rozmaite podmioty, tak więc do strony należy dbałość o uzyskanie informacji o zasadach uzyskiwania i korzystania z tychże uprawnień i ulg. Trudno jest, bowiem przewidzieć, jak w niniejszej sprawie, że konkretna osoba będzie chciała skorzystać ze strefy ograniczonego parkowania, w jakiej części miasta będzie się poruszała. Za niezrozumiałe należy uznać, w realiach niniejszej sprawy, stwierdzenie skarżącej, że urzędnik powołany do orzekania w sprawach osób chorych, pokrzywdzonych i niepełnosprawnych, a mający tak wielki wpływ na losy ludzi musi, jako pierwszą zasadę przyjmować zrozumienie i chęć pomocy ludziom poszkodowanym, a nie cytować wyświechtany frazes, iż "nieznajomość prawa nie stanowi o braku winy". Skarżąca zapomniała, że to organ w trybie samokontroli orzekł zgodnie z jej żądaniem w zakresie możliwości korzystania z Karty parkingowej dla osoby niepełnosprawnej, na korzyść jej córki i w całości zgodnie z wnioskiem skarżącej, oraz nie dostrzegła, że właśnie ci urzędnicy informowali ją, że w każdym czasie może wystąpić z nowym wnioskiem o wydanie orzeczenia umożliwiając w ten sposób ponowną ocenę zdrowia córki. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ prawidłowo zastosował prawo, zgodnie z procedurą administracyjną. Nie można wymagać od organu, aby z góry przewidywał, z jakich uprawnień strona zechce skorzystać i jaki jest jej stan wiedzy dotyczący ich realizacji. Z wniosku skarżącej wynikało, iż zainteresowana jest Kartą postojową dla osoby niepełnosprawnej. Zbyt daleko jest idące jest wymaganie skarżącej, że powinnością organu jest informowanie o zasadach korzystania z abonamentu w strefie parkowania w K. Sama skarżąca zauważyła, że może ponosić winę za uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a konsekwencje ponosi niepełnosprawna córka, której należałoby pomóc. Organ w odpowiedzi na skargę wskazał możliwość skorzystania ze złożenia nowego wniosku o zmianę orzeczenia odnośnie stanu zdrowia niepełnosprawnej, co w konsekwencji chodzi skarżącej. W związku z powyższym skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły odnieść zarzuty dotyczące niewłaściwego, czy nawet braku pouczenia udzielonego skarżącej przez pracowników organu odnośnie abonamentu postojowego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a.