III SA/Kr 1616/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Bogusław Wolas WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt SKO.ŚR/4111/419/2024, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. Zaskarżoną przez J. B., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt SKO.ŚR/4111/419/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniu wspierającym) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 8 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 21 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy S. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Decyzją z dnia 10 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia 3 października 2023 r., Wójt Gminy S. po raz kolejny odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 29 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia 8 kwietnia 2024 r., znak: KŚR-ŚR.5211.000027.2024, Wójt Gminy S. ponownie odmówił skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ wyjaśnił, że przyczyną ponownej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest brak rezygnacji z zatrudnienia (rolnik prowadzący specjalną produkcję rolną) oraz data powstania niepełnosprawności ojca skarżącego. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący zarzucając w nim organowi pierwszej instancji naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zastosowanie normy prawnej w nim wyrażonej bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r., przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały zmienione. Na podstawie art. 43 ustawy o świadczeniu wspierającym, art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący świadczenia pielęgnacyjnego, został znowelizowany i zmianie uległy dotychczasowe zasady na jakich przyznawano świadczenia pielęgnacyjne. Zgodnie jednak z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszym przypadku prawo powstało przed 31 grudnia 2024 r.- tj. wniosek o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest z dnia 30 listopada 2023 r. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy dopuszcza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Kolegium podkreśliło, że celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może kontynuować lub podjąć osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku, z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia. Organ pierwszej instancji podniósł, że w przypadku ojca skarżącego, nie jest spełniony wymóg dotyczący daty powstania niepełnosprawności, bowiem nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Ponadto skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem. Kolegium zwróciło więc uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie uznania, że w analizowanej sprawie nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia z powodu niespełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest, nieprawidłowe. Oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ winien dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności. Jak wskazało dalej w motywach rozstrzygnięcia Kolegium, w niniejszej sprawie brak jest jednak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia osoby wnioskującej o świadczenie, a sprawowaniem opieki nad osobą, na którą świadczenie jest wnioskowane. Skarżący nie zrezygnował bowiem z pracy w celu sprawowania należytej opieki nad niepełnosprawnym ojcem - co wynika z akt sprawy (od dnia 20 lipca 2015 r. skarżący figuruje jako rolnik prowadzący działy specjalne produkcji rolnej i gospodarstwo rolne poniżej 6 ha przeliczeniowych). Tymczasem świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku pomiędzy członkami rodziny. Fundamentalną jest tu kwestia, czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką i czy sprawowana opieka stanowi przeszkodę do wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej (nawet w ograniczonym zakresie czasu pracy). Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy przez osobę aktywna zawodowo i niepodejmowanie przez nią zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która takiej opieki wymaga. Zdaniem Kolegium skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia. Zatem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem w ogóle nie występuje. W związku z powyższym, nie kwestionując złego stanu zdrowia ojca skarżącego Kolegium stwierdziło, że sama konieczność sprawowania opieki, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy mieć, bowiem na uwadze subsydiarny charakter udzielanej pomocy w ramach świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz konieczność badania nie tylko przesłanki faktycznego sprawowania opieki, ale również konieczności rezygnacji z zatrudnienia/jego niepodejmowania z powodu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie w niniejszej sprawie świadczenia pielęgnacyjnego - stawiałoby skarżącego oraz jego rodzinę w uprzywilejowanej pozycji wobec tych, którzy również mając własne życie rodzinne i zawodowe, wypełniają mimo to swoje zobowiązania wobec niepełnosprawnym członkom rodziny. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania orzekających organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych). Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają ze sobą w związku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1544/19). Słuszne były więc uwagi Kolegium, że także w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, kwestia niespełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie mogła być samodzielną podstawą do odmowy przedmiotowego świadczenia. Zasadnie podniosło Kolegium, że stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie uznania, iż w analizowanej sprawie nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia z powodu niespełnienia wskazanej co dopiero przesłanki jest, nieprawidłowe. Oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ winien dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności. Skoro zatem nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu w stosunku, do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to doszło do naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt l OSK 1614/16). W obecnej więc sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku. Ten błąd organu pierwszej instancji w wykładni wskazanego art. 17 ust. 1b ustawy i jego zastosowania nie mógł jednak, zdaniem Sądu, zaważyć na prawidłowości podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Przyczyną ostatecznej odmowy przyznania żądanego świadczenia – było bowiem nie spełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jest brak związku przyczynowego pomiędzy zapewnieniem przez skarżącego opieki niepełnosprawnemu ojcu a koniecznością rezygnacji przez niego z pracy rolniczej o szczególnym charakterze. W niniejszej sprawie brak ustaleń w tej istotnej dla treści rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, było powodem wydania decyzji kasacyjnej przez Kolegium w dniu 29 grudnia 2023 r., sygn. akt SKO.ŚR/411/1220/2023. Jak wynika z akt administracyjnych, pismem z dnia 19 stycznia 2024 r., organ pierwszej instancji wezwał pełnomocnika skarżącego do złożenia wyjaśnień w tym zakresie (k. 107 akt administracyjnych). Jednocześnie pismem z dnia 19 stycznia 2024 r. (k. 115 akt administracyjnych) organ zwrócił się do Referatu Podatkowego Urzędu Gminy w S. o wydanie zaświadczenia o wielkości gospodarstwa rolnego skarżącego oraz udzielenie informacji, czy figuruje on w rejestrze podatku rolnego od posiadanych gruntów rolnych. Z zaświadczenia z dnia 24 stycznia 2024 r., znak: FN.3140.37.2024, wynika, że skarżący figuruje w rejestrze podatku rolnego jako współwłaściciel w udziale 2/3 gruntów o powierzchni 4.1008 ha fizycznych, jako współwłaściciel w udziale 1/6 gruntów o powierzchni 0,4800 ha fizycznych oraz w rejestrze podatku leśnego jako współwłaściciel w udziel 2/3 powierzchni gruntów leśnych (k. 116 akt administracyjnych). Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji podniósł, że zgodnie z wytycznymi Kolegium ustalił, biorąc pod uwagę informacje skarżącego i jego pełnomocnika, pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, iż jak wskazał skarżący w piśmie z dnia 1 lutego 2024 r., jest wykwalifikowanym pszczelarzem i przez 30 lat prowadził pasiekę aż do marca 2023 r., jednak w związku ze znacznym pogorszeniem się stanu zdrowia ojca zrezygnował z wykonywanej pracy pszczelarza. Informacja ta, jak podkreślił organ pierwszej instancji, została zweryfikowana w systemie informatycznym. Wynika z niego, że skarżący od dnia 1 marca 2023 r., do nadal podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności rolniczej – dział specjalny produkcji rolnej (pismo z dnia 20 marca 2024 r., znak: [...]; k. 161 akt administracyjnych). Natomiast zgodnie z pismem z dnia 27 marca 2024 r. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników PT w Miechowie (k. 163 akt administracyjnych), ubezpieczenie to jest obowiązkowe – art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków budżetu państwa, a sama składka, jak przytoczył organ, "naliczana jest na podstawie osiągniętego dochodu przedłożonego do Kasy w postaci decyzji z Urzędu Skarbowego o szacunkowym dochodzie oraz oświadczenia, w którym podaje się kwotę miesięcznego dochodu prowadzonego osobiście działu specjalnego produkcji rolnej w danym roku..." Ponadto, pismo z dnia 3 kwietnia 2024 r. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (k. 165 akt administracyjnych) potwierdza, że skarżący figuruje w systemie informatycznym ARiMR, jako osoba zarejestrowana w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i skarżący ma nadany numer producenta. Wobec powyższego zgodzić się należało ze stanowiskiem organów obydwu instancji, że skarżący nie wykazał zaprzestania prowadzenia pracy, jako rolnik prowadzący specjalny dział produkcji rolnej, co rzeczywiście stanowi negatywną przesłankę do przyznania żądanego świadczenia. Zdaniem Sądu zarówno Kolegium, jak i organ pierwszej instancji, podjęły więc właściwe, trafne i zgodne z prawem rozstrzygnięcia. Zasadna jest ocena Kolegium, które wydając decyzję o utrzymaniu w mocy pierwszoinstancyjnej decyzji, podkreśliło konieczność istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sama konieczność wykonywania czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc w czynnościach higienicznych, przygotowaniu posiłków, pomiaru poziomu cukru, ciśnienia tętniczego, prania , sprzątania, rozpalania pieca, wyprowadzaniu ojca na spacery i innych czynności opiekuńczych, opisanych we wniosku (k. 6 akt administracyjnych), nie mogła stanowić, w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie należy pomijać uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12, ONSAiWSA 2013, nr 3, poz. 40), że przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.). Należy przy tym wskazać, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru automatycznego w związku z uzyskaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1957/21, LEX nr 3636233) wskazuje się, że nie każda więc rezygnacja z zatrudnienia, pracy w gospodarstwie rolnym, stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2035/22, LEX nr 3645555) opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22). Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby (zob.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1661/22, czy z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22). Zdaniem Sądu ciężar udowodnienia faktu zaprzestania działalności rolniczej spoczywa na osobie wnioskującej o przyznanie jej świadczenia, gdyż to ona domaga się załatwienia jej żądania w drodze stosownej decyzji administracyjnej. Złożone przez nią oświadczenie stanowi dowód na tę okoliczność, i podlega ocenie na zasadach ogólnych. Oświadczenie rolnika podlega zatem weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W niniejszej sprawie Kolegium, jak i organ pierwszej instancji, zasadnie zatem uznały, że skarżący nie spełnił podstawowej przesłanki z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż skarżący figuruje w systemie informatycznym ARiMR, jako osoba zarejestrowana w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i ma nadany numer producenta. Nadto jest ubezpieczony, a ubezpieczenie to jest obowiązkowe, zaś stosownie do postanowień art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków budżetu państwa, sama składka, jak przytoczył organ, "naliczana jest na podstawie osiągniętego dochodu przedłożonego do Kasy postaci decyzji z Urzędu Skarbowego o szacunkowym dochodzie oraz oświadczenia, w którym podaje się kwotę miesięcznego dochodu prowadzonego osobiście działu specjalnego produkcji rolnej w danym roku...". Skoro skarżący nadal opłaca składkę, będącą pochodną uzyskiwanego dochodu, to oznacza, że dalej prowadzi działalność o charakterze rolniczym. Organy wyciągnęły w tym zakresie prawidłowe wnioski. Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2046/23, LEX nr 3764334) zauważył, że zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Co prawda powołane orzeczenie nawiązywało do przesłanek nieobowiązującego już w dacie wydawania zaskarżonej decyzji art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i kwestii, że nie można traktować jako czynnika decydującego o niemożliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze aktywnego producenta rolnego - w sytuacji, gdy dana osoba nie korzysta ze świadczeń finansowych z tym związanych, niemniej jednak. zaważyć, że skarżący, mimo, że nie pobierał, to z uwagi na fakt zarejestrowania jako producent rolny może w każdym momencie wystąpić z wnioskiem o dopłaty. Skoro więc, na dzień wydania decyzji przez Kolegium skarżący był formalnie dalej rolnikiem, to nie było podstaw do przyjęcia, że zaprzestał prowadzenia specjalnego rodzaju pracy w związku z opieką nad ojcem, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo należy wskazać, że prowadzenie gospodarstwa rolnego, czy jak w tym wypadku specjalne działalności rolniczej – pszczelarstwa - można zorganizować w ten sposób, że równocześnie możliwe jest opiekowanie się niepełnosprawnym członkiem rodziny, zwłaszcza w sytuacji jak w niniejszej spawie, w której nie jest konieczne nieustanne czuwanie nad podopiecznym i jak wynika z akt administracyjnych można go na pewien czas pozostawić w domu bez sprawowania bezpośredniej opieki. Dodatkowo kwestia związana z istnieniem innych osób zobowiązanych do alimentacji wobec ojca skarżącego nie mogła ona mieć decydującego znaczenia wobec wyżej wskazanej argumentacji przemawiającej za odmową przyznania skarżącej żądanego świadczenia. Istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie może bowiem samo przez się stanowić negatywnej przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia. Niemniej jednak okoliczność ta nie jest zupełnie bez znaczenia, ale chodzi tu o coś innego - wykazanie jakie w tym przypadku miała możliwości rodzina (w tym sama skarżąca) związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1280/23; CBOSA). Ponownie podkreślić należy, że prawo do przedmiotowego świadczenia może być przyznane tylko wówczas, gdy zaistniały wszystkie przewidziane ku temu przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych pozytywne przesłanki, a jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wykluczających przyznanie prawa do tego świadczenia. Rację ma Kolegium, że świadczenie to nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lecz za rezygnację lub niepodejmowanie aktywności zawodowej w związku z koniecznością sprawowania tej opieki, której zakres i charakter uniemożliwia jakąkolwiek aktywność zawodowa sprawującego opiekę, nawet tą związana z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, która odznacza się specyfika pracy w zakresie elastyczności czasu wykonywania w ramach jej niezbędnych czynności, czy jak w tym wypadku prowadzenia specjalnego rodzaju działalności rolniczej - pszczelarstwa. Kolegium miało więc podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.). Stąd z uwagi na powyższe skarga nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku. Pełnomocnik skarżącego nie wskazał w niej też żadnych argumentów przemawiających za jej zasadnością odnosząc się do konkretnych, istotnych dla treści rozstrzygnięcia, okoliczności stanu faktycznego tej sprawy, a ograniczając się jedynie do ogólnych twierdzeń i przytaczając orzecznictwo sądowoadministracyjne, które może mieć zastosowanie do każdej ze spraw w tym przedmiocie. Nie zdołał więc wykazać nieprawidłowego działania organów obydwu instancji w rozpatrywanej sprawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.