III SA/Kr 1620/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Bożenna Blitek Protokolant St. sekr. sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 sierpnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267) i art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567, zwanej dalej ustawą o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2014 r., znak: [...], o odmowie przyznania B. W. zasiłku dla opiekuna za okres od dnia 1 listopada 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz od dnia 15 maja 2014 r. do 28 lutego 2015 r. w związku z opieką nad mężem Z. W. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie administracyjne przed organem I instancji prowadzone było w związku z wnioskiem B. W. z dnia 2 czerwca 2014 r. Decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...], Burmistrz odmówił B. W. przyznania zasiłku dla opiekuna za okres od dnia 1 listopada 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz od dnia 15 maja 2014 r. do 28 lutego 2015 r. w związku z opieką nad mężem Z. W. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że decyzją, znak: [...], z dnia 27 lutego 2014 r. przyznano wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem Z. W. na okres do dnia 19 maja 2013 r. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni z dnia 19 lutego 2014 r., w dniu 20 maja 2013 r. podjęła ona staż z Powiatowego Urzędu Pracy, w związku z powyższym świadczenie należało przyznać do dnia 19 maja 2013 r. Zdaniem organu, strona nie spełnia przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2015 r., poz. 114, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych). Decyzja przyznająca wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem nie wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r., ponieważ świadczenie zostało przyznane na czas do 19 maja 2013 r., tj. do dnia poprzedzającego dzień podjęcia stażu z Powiatowego Urzędu Pracy. Dlatego, stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, brak podstaw do przyznania B. W. zasiłku dla opiekuna. Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożyła B. W., wskazując na ciężką sytuację rodziny. Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia 20 sierpnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że aby otrzymać świadczenie przewidziane przez przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów konieczne jest spełnianie łącznie dwóch warunków: po pierwsze osoba skarżąca winna posiadać decyzję o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, która wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548 oraz z 2013 r., poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r., po drugie winna spełniać warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Jak wynika z akt sprawy, w przypadku skarżącej przyznano jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem na czas określony do 19 maja 2013 r. Tym samym nie został spełniony pierwszy z warunków koniecznych do przyznania świadczenia dla opiekunów, bowiem w przypadku skarżącej decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z dniem 1 lipca 2013 r. Prawidłowo zatem organ l instancji odmówił przyznania świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. W. wskazała, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i stanowi naruszenie przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawą wydania w niniejszej sprawie negatywnych dla skarżącej rozstrzygnięć był art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567, zwanej dalej ustawą o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów). Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557, zwanej dalej ustawą o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw) z dniem 1 lipca 2013 r. Wykładnia powyższego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, że warunkiem otrzymania przez wnioskującą osobę świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna jest uprzednie przyznanie jej decyzją z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, która to decyzja wygasła następnie z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. W rozpatrywanej sprawie, z ustaleń orzekających organów niezbicie wynika, że skarżącej co prawda przyznano decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...], świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem Z. W., lecz tylko na czas określony, bo do dnia 19 maja 2013 r. Stało się to na skutek podjęcia po tym dniu przez skarżącą stażu w Powiatowym Urzędzie Pracy. Okoliczność zatem obowiązywania decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jedynie do określonej daty miała niezmierne znaczenie dla kwestii przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna z art. 2 ustawy z dnia o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Skoro bowiem moc obowiązywania w czasie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego skończyła się z dniem 19 maja 2013 r., to trafnie podniosły w uzasadnieniach kwestionowanych rozstrzygnięć orzekające organy obu instancji, że nie został spełniony jeden z podstawowych warunków przyznania zasiłku dla opiekuna – nie nastąpiło wygaśnięcie decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z dniem 1 lipca 2013 r. Wobec powyższego nawet uznanie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn.. akt K 27/13; Dz. U. z 2013 r., poz. 1557) art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U., poz. 1548), za niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie mogło zmienić nic w sytuacji prawnej skarżącej. Uznane bowiem za niekonstytucyjne przez Trybunał przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów tylko tych osób, które w związku z pielęgnacją osoby otrzymywały świadczenie pielęgnacyjne, a po skutkach art. 11 ust. 3 tj. wygaśnięciu z dniem 1 lipca 2013 r. z mocy prawa decyzji przyznających świadczenia pielęgnacyjne nie została przewidziana wobec nich żadna procedura umożliwiająca "przywrócenie" tym osobom praw do tego świadczenia, czy też nabycie nowego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trzeba jednocześnie również podkreślić za Trybunałem Konstytucyjnym, że wyżej wskazany wyrok Trybunału nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013 r., ani też nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy. Wyrok Trybunału dotyczył bowiem prawa intertemporalnego (przejściowego), które w dodatku zmaterializowało się w dniu podjęcia przez Trybunał wyroku w tej sprawie. Nie dotyczył on przepisów określających nowe przesłanki nabycia świadczeń, co byłoby podstawą do wznowienia postępowania, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Uznanie zatem za niekonstytucyjne regulacje art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej, skutku w postaci wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., decyzji przyznających świadczenie pielęgnacyjne, nie spowodowało, że skarżąca znalazła się w gronie tych osób, których by skorzystały z dobrodziejstwa wyroku Trybunału w ten sposób, iż niekonstytucyjne przepisy pozbawiły skarżącą praw słusznie nabytych z decyzji przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca po pierwsze nie mieści się w grupie tych osób, których pozbawiono w wyniku niekonstytucyjnej regulacji prawnej, słusznie nabytego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji skarżącej, wskutek ww. wyroku Trybunału – uznania za niekonstytucyjnych przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej, a więc nie mogących być stosowanych – nie dochodzi bowiem do "reanimacji" decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, bo ta skończyła swoją moc obowiązywania dużo wcześniej – 19 maja 2013 r. Z dobrodziejstwa ww. wyroku Trybunału mogą ewentualnie skorzystać jedynie te osoby, nie skarżąca, które legitymowały się decyzjami przyznającymi świadczenie pielęgnacyjne i które wygasły z dniem 1 lipca 2013 r. Mając powyższe na uwadze, nie można postawić orzekającym organom ani naruszenia przepisów postępowania poprzez nie ustalenie wszystkich istotnych okoliczności dla treści rozstrzygnięcia, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną interpretację i zastosowanie. Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.