III SA/Kr 1625/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Ł. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. A. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 8 ust. 1 pkt 7 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2013 r., znak: [...], o odmowie wydania Ł. C. prawa jazdy kat. A. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 14 grudnia 2012 r. Ł. C. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin na prawo jazdy kat. A., a w dniu 3 kwietnia 2013 r. – na prawo jazdy kat. B. W dniu 5 kwietnia 2013 r. wpłynął do Starosty Powiatowego wniosek strony o wydanie prawa jazdy kat. A, B, sprecyzowany następnie o wydanie prawa jazdy kategorii A pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r (k. 6 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] 2013 r., znak: [...], organ l instancji – Starosta - orzekł o odmowie wydania Ł. C. prawa jazdy kat A. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia wymogów ustawy o kierujących pojazdami do wydania prawa jazdy żądanej kategorii, bowiem zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która osiągnęła wymagany minimalny wiek do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii, zaś zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi 24 lata - dla pojazdów określonych w kat. A, jeżeli osoba nie posiadała co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kat. A2. Organ l instancji w swojej decyzji powołał art. 134 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, jednakże stwierdził, że mimo tego, iż egzamin został przez stronę złożony z wynikiem pozytywnym w dniu 14 grudnia 2012 r., to wniosek o wydanie prawa jazdy kat. A wpłynął do Starostwa Powiatowego dopiero w dniu 5 kwietnia 2013 r., a więc już po dniu wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Ł. C., podnosząc, że egzamin na prawo jazdy kat. A zdał w dniu 14 grudnia 2012 r. i w tym czasie miał ukończone 18 lat, a więc spełniał wszystkie warunki do wydania prawa jazdy tej kategorii. Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że do dnia 18 stycznia 2013 r. kwestie związane z uprawnieniami do kierowania pojazdami oraz ich wydawaniem uregulowane były w dziale VI rozdziału l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z art. 90 ww. ustawy wymagany wiek dla uzyskania prawa jazdy kat. A (motocykle) wynosił 18 lat. Dnia 19 stycznia 2013 r. wszedł w życie art. 8 ustawy o kierujących pojazdami, z którego wynika, że wymagany wiek dla uzyskania prawa jazdy kategorii A wynosi obecnie 20 lat dla osoby, która co najmniej 2 lata posiadała prawo jazdy kat. A2, natomiast jeżeli takiej kategorii przez wskazany okres nie posiada, to wymagany wiek wynosi 24 lata. Wymagany wiek do uzyskania uprawnień do posiadania kat. A pod rządami ustawy o kierujących pojazdami został zatem podniesiony w stosunku do tego, jaki obowiązywał pod rządami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Kolegium wskazało ponadto, że z treści art. 11 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że wydanie prawa jazdy nie jest uzależnione jedynie od zdania egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, ale również od osiągnięcia wymaganego ustawą minimalnego wieku do uzyskania określonej kategorii prawa jazdy. Znajdujący się w ustawie o kierujących pojazdami przepis intertemporalny art. 134 ust. 3, zgodnie z którym egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, odnosi się jedynie do egzaminu państwowego, który złożony został z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy. Nie odnosi się on natomiast do kwestii wymaganego minimalnego wieku, który również jest warunkiem wydania prawa jazdy danej kategorii. Rozpatrując zatem wniosek strony z dnia 5 kwietnia 2013 r. dotyczący wydania prawa jazdy kat. A, organ l instancji obowiązany był do weryfikacji spełniania przez stronę wszystkich wymogów do wydania dokumentu prawo jazdy wynikających z aktualnie obowiązującego art. 11 ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem SKO, mając na względzie art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, organ l instancji nie zakwestionował faktu zdania przez odwołującego egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. A, jednakże stosując przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, organ prawidłowo uznał, że odwołujący nie posiada wymaganego minimalnego wieku do wydania prawa jazdy kat. A wynikającego z obowiązującej ustawy o kierujących pojazdami. W tym zakresie organ l instancji nie mógł zastosować nieobowiązujących przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Ł. C., wskazując, że jako kursant nie miał wpływu na przekazanie dokumentacji dotyczącej jego egzaminu z Ośrodka Ruchu Drogowego do Starostwa Powiatowego. Podniósł, że przed wprowadzeniem ustawy o kierujących pojazdami 19 stycznia 2013 r. spełniał wymóg art. 8 ust. 1 pkt 7 ustawy, a wymóg 24 lat nie był wymagany. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było zagadnienie zastosowania właściwych przepisów, regulujących przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami. Organy orzekające zajęły w tym względzie stanowisko, kwestionowane przez skarżącego Ł. C., że wobec zastąpienia przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 1139 ze zm., zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym) regulacją zamieszczoną w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 600 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), skarżący nie spełnia wymogu minimalnego wieku do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii A, mimo uzyskania pozytywnego wyniku na egzaminie państwowym, stąd uzasadniona jest odmowa wydania mu prawa jazdy kat. A. Zdaniem Sądu stanowisko organów w tym względzie jest błędne i stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji obu instancji. W pierwszej kolejności wskazać należy na ustalony bezspornie stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że skarżący Ł. C., urodzony w dniu [...] 1994 r., złożył z wynikiem pozytywnym egzamin na prawo jazdy kat. A. w dniu 14 grudnia 2012 r., natomiast jego wniosek o wydanie prawa jazdy kat. A, B wpłynął do Starosty w dniu 5 kwietnia 2013 r. i został sprecyzowany pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r (k. 6 akt administracyjnych) o wydanie prawa jazdy tylko kat. A. Po drugie, podkreślenia wymaga, że do dnia 18 stycznia 2013 r. w zakresie przyznawania uprawnień do kierowania pojazdami obowiązywała ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 1139 ze zm.), która zastąpiona została od dnia 19 stycznia 2013 r. ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 600 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 90 ust.1 Prawa o ruchu drogowym, prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli: 1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek; 2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane; 3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie; 4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. W myśl art. 90 ust. 2 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, wymagany dla kategorii A wiek wynosi 18 lat. Z kolei zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy jest wydawane osobie, która: 1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii; 2) uzyskała orzeczenie: a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T; 3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii; 4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy. Ponadto, z przepisu art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami wynika, że wymagany minimalny wiek do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii A wynosi 24 lata, jeżeli osoba nie posiadała co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy oznacza to, że skarżący Ł. C. uzyskał wynik pozytywny z egzaminu, mając ukończone 18 lat, pod rządami Prawa o ruchu drogowym, natomiast wniosek o wydanie prawa jazdy został złożony organowi I instancji w czasie obowiązywania ustawy o kierujących pojazdami, wymagającej dla wydania prawa jazdy kategorii A – w przypadku skarżącego, nieposiadającego wcześniej prawa jazdy kategorii A2 – minimalnego wieku 24 lat. W tym stanie rzeczy organy administracji przyjęły, że Ł. C. nie spełnia wymogów przepisów art. 11 ustawy o kierujących pojazdami i odmówiły mu wydania prawa jazdy kat. A. Sąd nie podziela zaprezentowanego stanowiska organów administracji. W ocenie Sądu, kluczowe znaczenie w sprawie ma przepis art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym, egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w tej ustawie. Ustawa o kierujących pojazdami nie reguluje bowiem w przepisach przejściowych wprost sytuacji takiej, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie, gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki niezbędne do otrzymania prawa jazdy pod rządami Prawa o ruchu drogowym, a wniosek o wydanie prawa jazdy składa już po wejściu w życie nowej ustawy. Zdaniem Sądu, organ rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami, powinien oceniać spełnienie przesłanek do nabycia tych uprawnień w świetle przepisów obowiązujących w dacie zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu na prawo jazdy. Jeżeli skarżący spełnił przesłanki do nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A w dniu 14 grudnia 2012 r., to powinny mieć do niego zastosowanie przepisy Prawa o ruchu drogowym. W przeciwnym razie, doszłoby do niemożliwej do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz wynikającą z niej zasadą niedziałania prawa wstecz sytuacją, w której to podmiot przeprowadzający egzamin (wojewódzki ośrodek ruchu drogowego) swymi działaniami polegającymi na przekazaniu dokumentacji zdających organowi wydającemu prawo jazdy w tej bądź innej dacie, decyduje o właściwości przepisów prawa, mających zastosowanie przy potwierdzaniu uprawnień do kierowania pojazdami. Zważyć należy, że wskazanie na moment złożenia egzaminu jako przesądzający o uzyskaniu uprawnień do kierowania pojazdami wynika także i z tego faktu, iż dokument prawa jazdy jest jedynie aktem deklaratoryjnym, poświadczającym posiadanie przez osobę w nim wskazaną uprawnień do kierowania pojazdami określonymi w dokumencie. Zgodnie z treścią przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy jest wydawane przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jak sprecyzował Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r. poz. 1005), osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie, przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 32 ust. 3 ustawy, składa właściwemu organowi wydającemu prawo jazdy lub pozwolenie następujące dokumenty: 1) wniosek o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia wraz z oświadczeniem o spełnianiu wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy, oraz o niewystępowaniu przesłanek, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1-5 ustawy; 2) orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane; 3) wyraźną, aktualną i kolorową fotografię (...); 4) zgodę, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy - jeżeli jest wymagana; 5) kserokopię posiadanego prawa jazdy - jeżeli posiada. Na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, właściwy organ wydający prawo jazdy lub pozwolenie, w terminie nieprzekraczającym 2 dni roboczych, generuje w systemie teleinformatycznym profil kandydata na kierowcę (§ 5 ust. 2). W przypadku, gdy do organu wpłynęła informacja o pozytywnym albo negatywnym wyniku egzaminu, organ na jej podstawie uzupełnia informacje w profilu kandydata. Z powyższego wynika, że pozytywny wynik egzaminu kończy etap realizacji przez stronę przesłanek do uzyskania uprawnienia. Zatem oceniając spełnienie przesłanek do uzyskania uprawnienia, organ powinien odnieść się do daty zdania egzaminu praktycznego z wynikiem pozytywnym, do którego dopuszczany jest kandydat spełniający wymagania wskazane w ustawie do uzyskania uprawnienia. Powracając zaś do unormowania art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami wskazać należy, że skoro egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, to tym bardziej uzasadniony jest pogląd, iż osoba, która dopuszczona została do tego egzaminu i uzyskała z tego egzaminu wynik pozytywny, osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Oczywistym jest, że osoba bez wymaganego wieku nie mogłaby przystąpić do egzaminu państwowego. Organ rozpoznając zatem wniosek skarżącego o przyznanie uprawnienia winien oceniać spełnienie przesłanki zdania egzaminu i wymogu minimalnego wieku z daty zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym. W tej dacie bowiem aktualizuje się wniosek kandydata o wydanie mu uprawnienia do kierowania pojazdami, złożony do organu za pośrednictwem ośrodka ruchu drogowego. Podobne stanowisko ugruntowane jest w orzecznictwie za sprawą szeregu orzeczeń (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 950/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 916/13, WSA w Łodzi z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 688/13). Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy administracji dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 90 ust. 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym, w brzmieniu sprzed dnia 19 stycznia 2013 r. W konsekwencji, stosownie do treści art. P.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.