III SA/Kr 1627/24

WyrokWSA w Krakowie2025-02-19

Skład orzekający: Bogusław Wolas, Janusz Kasprzycki, Magdalena Gawlikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy Prawa oświatowego dotyczące obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnego ucznia do "najbliższej" szkoły, uwzględniając indywidualne potrzeby dziecka z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził bezskuteczność czynności organu odmawiającej zwrotu kosztów dowozu, uznając, że organ nie wykazał w sposób dostateczny, iż wskazana przez niego placówka w J. zapewni dziecku warunki edukacyjne i terapeutyczne równoważne z tymi oferowanymi w dotychczasowej szkole w T. Sąd podkreślił, że pojęcie "najbliższej szkoły" nie ogranicza się jedynie do bliskości geograficznej, ale musi uwzględniać całokształt potrzeb dziecka, w tym specyfikę autyzmu i konieczność minimalizowania bodźców, a organ powinien przeprowadzić wnikliwą analizę jakościową porównującą obie placówki.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o zwrot kosztów dowozu niepełnosprawnego syna do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w T., wskazując, że placówka ta najlepiej uwzględnia potrzeby dziecka z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną. Organ odmówił zwrotu kosztów, uznając za "najbliższą" szkołę w J., która zadeklarowała możliwość zapewnienia odpowiedniego kształcenia i terapii. Skarżąca zarzuciła organowi brak wnikliwej analizy indywidualnych potrzeb syna i jakościowej oceny placówki w J., podkreślając znaczenie stabilności otoczenia i ograniczenia bodźców dla dziecka z autyzmem.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził od Wójta Gminy W. na rzecz skarżącej A. K. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na czynność Wójta Gminy W. z dnia 18 września 2024 r., nr OA.512.5.2024 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Wójta Gminy W. na rzecz skarżącej A. K. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy W. (dalej: "Wójt", "Organ") w piśmie z dnia 18 września 2024 r. odmówił A. K. (dalej: "Skarżąca") zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka do placówki oświatowej. Zaskarżona czynność została dokonana w następującym stanie sprawy. We wniosku z dnia 5 września 2024 r. Skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy W. z prośbą o przyznanie zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego syna, B. K., do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w T. przy ul. R. [...], w którym dziecko, zdaniem skarżącej, ma zapewnioną właściwą edukację specjalną. Skarżąca wskazała, że jej dziecko realizuje obowiązek szkolny zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, a placówka w T., do której chłopiec uczęszcza, najpełniej uwzględnia i respektuje zalecenia dotyczące rehabilitacji społecznej i edukacyjnej wynikające z posiadanych orzeczeń. Do wniosku z 5 września 2024 r. Skarżąca załączyła wydane w dniu 19 lipca 2023 r. orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego (dalej: "orzeczenie nr [...]"), w którym wskazano na autyzm oraz niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym jako przyczyny sprzężonej niepełnosprawności dziecka. W tym dokumencie Zespół Orzekający zalecił objęcie chłopca kształceniem specjalnym w warunkach dostosowanych do występujących u niego trudności, uwzględniając między innymi konieczność minimalizowania nadmiaru bodźców, brak mowy czynnej i problemy z komunikacją, jak również wymagane wczesne wspomaganie rozwoju. Zalecenie to wystawiło pięciu specjalistów w tym: lekarz pediatra, psycholog, pedagog-oligofrenopedagog oraz neurologopeda. W orzeczeniu tym jako ośrodek w którym B. K. realizuje obowiązek szkolny i obowiązek nauki wskazano Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy [...] Przedszkole Specjalistyczne nr [...] "P." w T. Skarżąca przedłożyła również orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 lutego 2023 r., nr [...] w którym B. K. zaliczono do osób niepełnosprawnych z przyczyn oznaczonych kodem "12-C". Dokumenty te miały wykazać zasadność wniosku o zwrot kosztów dowozu do wybranej placówki oświatowej. W piśmie z dnia 9 września 2024 r. Organ, działając poprzez Kierownika Centrum Usług Wspólnych w W., zwrócił się do Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej działającej w Ośrodku Opiekuńczo-Rehabilitacyjnym [...] w J. z zapytaniem, czy szkoła ta może zapewnić dziecku z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym formy wsparcia i rodzaje zajęć tożsame z zalecanymi w przywołanym wyżej orzeczeniu nr 209/S/22/23, w tym: terapię logopedyczną, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne i indywidualnie opracowany program edukacyjno-terapeutyczny. Z treści pisma wynika, iż Organ badał możliwość uznania placówki położonej w J. za szkołę "najbliższą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. póz. 737 z późn. zm.; dalej: "Prawo oświatowe"), jednocześnie sprawdzając, czy placówka ta jest gotowa merytorycznie i kadrowo na przyjęcie dziecka z takimi dysfunkcjami. W dniu 12 września 2024 r. Dyrektor Niepublicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej w J. przedłożył organowi pisemną odpowiedź, w której wyjaśnił, że kierowana przez niego placówka przeznaczona jest dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, znacznym oraz głębokim, a program pracy z uczniami uwzględnia zintegrowane działania rehabilitacyjne, rewalidacyjne i terapeutyczne. Dyrektor poinformował, iż uczniowie w J. mają zapewniony transport, a praca z nimi odbywa się w niewielkich grupach, odpowiednich do potrzeb uczniów z różnymi dysfunkcjami. W odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 5 września 2024 r. Wójt Gminy W., pismem z dnia 18 września 2024 r., znak OA.512.5.2024) odmówił przyznania zwrotu kosztów dowozu syna skarżącej do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w T. Organ, powołując się na treść art. 39 ust. 4 i 4a Prawa oświatowego, stwierdził, że gmina jest zobowiązana do zapewnienia niepełnosprawnemu uczniowi bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły realizującej zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a taką placówką -zdaniem organu - jest Niepubliczna Szkoła Podstawowa Specjalna w J. Wójt wskazał, że szkoła ta jest bliżej położona geograficznie w porównaniu do Ośrodka w T, a z uzyskanej przez gminę odpowiedzi wynika, iż realizuje wszystkie formy wsparcia, których B. potrzebuje, w tym Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny, terapię logopedyczną oraz zajęcia rewalidacyjno-kompensacyjne. Powołał się na stanowisko, zgodnie z którym wybór przez rodziców dalszej placówki edukacyjnej, nawet jeżeli również spełnia wymagania specjalistyczne, nie zobowiązuje gminy do zwrotu kosztów transportu, jeśli w bliższej odległości istnieje placówka spełniająca te same kryteria. W piśmie z dnia 26 września 2024 r. Skarżąca odniosła się do przedstawionej jej odmowy, wskazując, że -jej zdaniem - w odniesieniu do dziecka z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym najważniejszym czynnikiem przy ocenie "najbliższej" szkoły powinna być możliwość realizacji wszystkich zaleceń z orzeczenia o kształceniu specjalnym oraz aktualny przebieg procesu terapii. Skarżąca podkreśliła, że małoletni B. K. uczęszczał już do placówki w T., w której zapewniono mu wysoce indywidualne podejście, stabilne otoczenie oraz ograniczono bodźce niekorzystnie wpływające na zachowanie dziecka. Twierdziła, że zmiana szkoły w tak wrażliwym okresie rozwojowym mogłaby osłabić dotychczasowe postępy terapeutyczne. Skarżąca złożyła w piśmie dodatkowe wyjaśnienia dotyczące form zajęć, w jakich dziecko brało dotychczas udział, w tym zajęć logopedycznych i integracji sensorycznej. Wójt Gminy W., działając za pośrednictwem Sekretarz Gminy, w piśmie z dnia 3 października 2024 r. wezwał skarżącą do sprecyzowania, czy jej wystąpienie z 26 września 2024 r. stanowi odwołanie, skargę czy też inny wniosek procesowy. Z dalszej korespondencji wynika, iż Skarżąca wyraźnie zakwestionowała odmowę zwrotu kosztów i zdecydowała się na skierowanie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W dniu 18 października 2024 r. Wójt Gminy W., w odpowiedzi na skargę, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyjaśniając, że realizując obowiązek dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły specjalnej, gmina każdorazowo weryfikuje, która z placówek jest najbliższa i jednocześnie w pełni odpowiada zaleceniom zawartym w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Organ zaznaczył, że w związku z zapytaniem do placówki w J. otrzymał pisemną informację o spełnieniu wymagań programowo-terapeutycznych, co -w ocenie organu - wyczerpuje kryterium "najbliższej" szkoły. Wójt powołał się przy tym na art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego, zgodnie z którym zapewnienie bezpłatnego transportu dzieciom z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym przysługuje do najbliższej szkoły. Podniósł, iż dalsza placówka w T., oddalona od miejsca zamieszkania skarżącej, pozostaje poza ustawowym obowiązkiem gminy w zakresie refundacji dojazdów, skoro bliższa szkoła jest w stanie zagwarantować identyczną formę kształcenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. K. zaskarżyła pismo Wójta Gminy W. z dnia 18 września 2024 r., znak OA.512.5.2024 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dowozu jej niepełnosprawnego dziecka do wybranej placówki oświatowej. W uzasadnieniu skargi zarzuciła organowi niedokonanie wnikliwej analizy indywidualnych potrzeb jej syna, w tym nieprzeprowadzenie jakościowej oceny, czy placówka w J. na pewno zapewni wszystkie formy terapii i wsparcia identyczne z tymi, jakie chłopiec otrzymuje w T. Podała, że w jej ocenie "najbliższa" szkoła w rozumieniu przepisów prawa oświatowego to taka, która w praktyce najlepiej realizuje zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, co przy dzieciach z autyzmem, wymagających stabilności otoczenia, może oznaczać konieczność kontynuacji nauki w dotychczasowej placówce. Skarżąca wyjaśniła, iż dla B. szczególnie istotne jest ograniczenie bodźców rozpraszających, niewielkie grupy rówieśnicze i dobrze znany personel, a także stały kontakt ze specjalistami, którzy poznali już specyfikę jego zaburzeń. Twierdziła, że organ nie uwzględnił tych okoliczności, poprzestając na uznaniu, iż szkoła w J. potwierdziła możliwość przyjęcia dziecka. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przywołała również argument, że przepisy ustawy Prawo oświatowe nie nakazują kierować dziecka wyłącznie do geograficznie najbliższej placówki, jeżeli nie gwarantuje ona w pełni właściwych warunków edukacji specjalnej. Wskazała, że autyzm i niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym wymagają szczególnych rozwiązań dydaktycznych, zwłaszcza jeśli chodzi o intensywność wsparcia oraz minimalizowanie potencjalnych czynników lękowych. Podniosła przy tym, że organ powinien był szczegółowo zweryfikować warunki oferowane przez obie placówki, w tym liczebność oddziałów, doświadczenie terapeutów i wyposażenie w materiały edukacyjne, a dopiero wówczas rozstrzygać, czy placówki w T. bądź w J. w jednakowym stopniu zapewniają realizację zaleceń. Skarżąca podniosła także, że brak kontynuacji edukacji w dotychczasowym środowisku może wywołać regres w funkcjonowaniu społecznym dziecka, co w konsekwencji stanowiłoby naruszenie jego interesu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, utrzymując, że Niepubliczna Szkoła Podstawowa Specjalna w J. posiada stosowne zaplecze terapeutyczne i kadrowe, a pod względem formalnym uznano ją za szkołę najbliższą miejscu zamieszkania dziecka, spełniającą warunki określone w orzeczeniu nr 209/S/22/23. Wójt powołał się na dokumenty przesłane przez tę placówkę oraz na stanowisko, według którego transport do placówki odleglejszej nie rodzi obowiązku gminy do finansowania bądź zwrotu kosztów, jeśli bliższa placówka zapewnia tożsamą opiekę i edukację specjalną. Zdaniem organu, Skarżąca nie wykazała, aby szkoła w T. miała się cechować warunkami niemożliwymi do osiągnięcia w J., a zebrane informacje potwierdziły, że C. w J. realizuje wszystkie niezbędne zajęcia, w tym rewalidację i terapię logopedyczną. Na tle powyższych ustaleń powstał spór, czy w odniesieniu do potrzeb małoletniego B. K., przejawiającego specyficzne trudności i zaburzenia ze spektrum autyzmu, "najbliższą" szkołą w znaczeniu przepisów prawa oświatowego jest dotychczasowa placówka w T. czy szkoła w J. Skarżąca stoi na stanowisku, iż organ nie udowodnił wystarczająco, że przeniesienie chłopca do innej placówki nie zagrozi jego rozwojowi. W odpowiedzi na skargę z dnia 17 października 2024 r., Organ podtrzymał zaś stanowisko przedstawione w piśmie z dnia 18 września 2024 r. i w dalszych pismach wyjaśniających, uznając, że wskazał rodzicom szkołę gwarantującą nie mniejsze wsparcie dla dziecka, a zarazem bliższą geograficznie, co wyklucza zwrot kosztów dowozu do T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na czynność materialno-techniczną (odmowę przyznania zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do wybranej przez rodziców placówki oświatowej) w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. póz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje między innymi inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynność Wójta Gminy W. z dnia 18 września 2024 r., nr OA.512.5.2024, odmawiająca A. K. zwrotu kosztów dowozu jej niepełnosprawnego dziecka do placówki w T., mieści się w tej kategorii i podlega kognicji sądu administracyjnego. Analiza przedmiotowej sprawy wymagała ustalenia, czy organ, odmawiając zwrotu kosztów dowozu, prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy Prawa oświatowego, w szczególności art. 39 ust. 4 i 4a, w związku z art. 39a. Rozstrzygnięcie wymagało także zbadania, czy organ zgodnie z prawem i w sposób wnikliwy ocenił, która z placówek jest w rozumieniu przepisów "najbliższą" dla dziecka z niepełnosprawnością sprzężoną w postaci autyzmu oraz niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym, a także, czy postępowanie to uwzględniało indywidualne potrzeby i interes dziecka. Przed przystąpieniem do szczegółowej oceny działania organu należy przytoczyć unormowania art. 39 ust. 4 i 4a Prawa oświatowego. Zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt l tej ustawy, gmina ma obowiązek zapewnić uczniom niepełnosprawnym bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, aż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 lat. Jednocześnie w ustępie 4a wskazano, że gmina może wykonać ten obowiązek samodzielnie, organizując transport, lub zwrócić rodzicom (opiekunom) koszty dowozu dziecka, jeżeli rodzice takiej formy zażądają bądź w przypadku gdy transportu zorganizowanego gmina nie zapewnia. W kolejnym przepisie - art. 39a ust. l - prawodawca reguluje zasady świadczenia zwrotu kosztów podróży i opieki. Wśród nich kluczowe znaczenie ma przywołany wyżej warunek, że chodzi o "najbliższą" szkołę, zapewniającą realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Należy podkreślić, iż w orzecznictwie akcentuje się, że użyty w art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego zwrot "najbliższa szkoła" nie jest tożsamy jedynie z bliskością geograficzną, lecz oznacza placówkę, która w sposób możliwie pełny zapewnia realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (por. wyrok WSA w Lublinie z 12.12.2024 r., III SA/Lu 490/24). Stan faktyczny sprawy wskazuje, że Wójt Gminy W., w związku z wnioskiem Skarżącej, dokonał weryfikacji, czy Niepubliczna Szkoła Podstawowa Specjalna w J. (dalej: "Szkoła w J.") jest przygotowana merytorycznie oraz kadrowo na przyjęcie dziecka z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i czy - w ocenie organu - jest to szkoła "najbliższa" w rozumieniu art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego. Z pisma z dnia 12 września 2024 r. od dyrektora tej placówki wynika, że pod względem kadrowym, jak i organizacyjnym, szkoła ta jest gotowa podjąć edukację dziecka z orzeczeniem, w szczególności prowadzi terapię logopedyczną, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, rehabilitację i inne działania wspomagające. Organ, powołując się na tę informację, ostatecznie odmówił zwrotu kosztów dowozu do odleglejszego - zdaniem organu - Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w T., uznając, że skoro w J. funkcjonuje szkoła, która w pełni zaspokaja warunki zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, to jest to placówka bliższa zarówno geograficznie, jak i spełniająca standard "najbliższej" szkoły w rozumieniu ustawowym. W niniejszej sprawie punkt sporny sprowadza się do ustalenia, czy Szkoła w J., jako wskazana przez organ, jest placówką w pełni odpowiadającą indywidualnym potrzebom dziecka Skarżącej, w tym wynikającym ze zdiagnozowanego autyzmu i niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym, czy też lepsze warunki kształcenia - w zakresie zaleceń z orzeczeń i praktycznych potrzeb dziecka - zapewnia dotychczasowa placówka w T. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14, oraz sądów wojewódzkich, np. wyrok WSA w Lublinie z 12 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 490/24), organ powinien wykazać, że placówka, którą on wskazuje jako "najbliższą", rzeczywiście umożliwia realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego na poziomie nie gorszym niż ta, do której rodzice dotychczas posyłali dziecko. W razie sporu co do tego, która szkoła pełniej odpowiada edukacyjnym i terapeutycznym potrzebom dziecka, władze gminy muszą przedstawić szczegółowe informacje potwierdzające faktyczne możliwości danej placówki: jej kadrę, zaplecze terapeutyczne, doświadczenie w pracy z dziećmi o danym stopniu i rodzaju niepełnosprawności, warunki lokalowe czy wielkość grup, w których dziecko miałoby się uczyć. W tym kontekście Sąd zauważa, że organ - choć wystąpił do Szkoły w J. z zapytaniem o możliwość realizacji zajęć specjalistycznych i otrzymał twierdzącą odpowiedź - nie przeprowadził dalszych, bardziej wnikliwych ustaleń co do specyfiki tej placówki w zakresie pracy z dziećmi z autyzmem i głębszymi trudnościami w komunikacji. Z zebranych akt wynika natomiast, że małoletni B. K. uczęszczał już do placówki w T., gdzie z uwagi na tamtejsze zaplecze kadrowo-terapeutyczne oraz odpowiednio niskie liczebnie grupy zdążył się zaaklimatyzować, osiągając postępy w rehabilitacji społecznej i rozwoju komunikacyjnym. Skarżąca natomiast zdecydowanie wskazywała na negatywne konsekwencje ewentualnej zmiany szkoły - w szczególności w zakresie intensywności terapii logopedycznej, przyzwyczajenia dziecka do określonej kadry pedagogicznej i konieczności minimalizowania bodźców, co ma szczególne znaczenie przy autyzmie. Zarzuty Skarżącej - że organ nie zbadał w nikłym stopniu, czy w J. zapewniona jest taka sama (w sensie jakościowym) infrastruktura do pracy z dziećmi w spektrum autyzmu - mają w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie. W tym miejscu przywołać należy zasadę, zgodnie z którą przy dokonywaniu wykładni art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego należy uwzględniać całokształt potrzeb dziecka objętego kształceniem specjalnym. Nie wystarczy bowiem sama zbieżność formalnych wskazań w orzeczeniu czy deklaracja szkoły, że przyjmie ucznia. "Najbliższa" w znaczeniu ustawy to placówka, która w konkretnych okolicznościach dziecka z niepełnosprawnością ma realnie i możliwie optymalnie spełnić warunki edukacyjne oraz rehabilitacyjne, w tym uwzględnić konieczność ograniczania bodźców, dostosowania programów oraz ciągłości procesu terapeutycznego. W orzecznictwie podkreśla się, że wybór przez rodziców placówki dalej położonej geograficznie nie może automatycznie stanowić o wyłączeniu zwrotu kosztów, jeżeli bliższa szkoła nie jest w stanie zapewnić zbliżonego poziomu wyspecjalizowanego wsparcia. W takim bowiem przypadku placówka bliższa nie będzie "najbliższą" w rozumieniu przepisów ustawy, skoro realnie nie spełni wymogów stawianych przez orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (por. m.in.: wyrok WSA w Gdańsku z 13.07.2023 r., III SA/Gd 237/23 oraz wyrok NSA z 28.10.2021 r., III OSK 4012/21). Zdaniem Sądu organ nie sprostał obowiązkowi wnikliwego ustalenia, czy w konkretnej sytuacji dziecka (z uwzględnieniem jego dotychczasowej terapii, poziomu zaawansowania w adaptacji szkolnej, postępów w nauce i rehabilitacji, konieczności kontynuacji rozpoczętych metod terapeutycznych) placówka w J. zapewni standard edukacyjno-terapeutyczny w takim samym lub porównywalnym stopniu, co dotychczasowa szkoła w T. Tylko wtedy można byłoby uznać, że jest to rzeczywiście placówka "najbliższa". Z akt sprawy nie wynika, aby organ zasięgnął bardziej szczegółowych informacji w sferze sposobów pracy z dzieckiem w spektrum autyzmu czy liczebności grup i występujących w danej placówce warunków do ograniczania bodźców. Poprzestano na pisemnym potwierdzeniu, że szkoła posiada kadrę ogólnie przygotowaną do pracy z uczniami niepełnosprawnymi intelektualnie, w tym z autyzmem. Tymczasem sam autyzm jest zaburzeniem ze spektrum, często objawiającym się różnorakimi trudnościami w komunikacji, koniecznością wyciszania dziecka, pracy w stabilnych warunkach i minimalizacji nadmiaru wrażeń. Organ zatem winien każdorazowo sprawdzić, w jakim zakresie i jakim kosztem dla dziecka taki proces zmiany szkoły będzie przebiegał. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń odnoszących się do tej problematyki, samo wskazanie jednostki geograficznie bliższej, która w abstrakcyjny sposób spełnia wymagania formalne, nie przesądza jeszcze o byciu "najbliższą" w rozumieniu ustawowym. Nie można również pominąć regulacji ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania i administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. póz. 572; dalej: "k.p.a."), wedle których organ powinien, działając w zgodzie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz budzenia zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), dążyć do precyzyjnego i wyczerpującego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności należało dokładnie ustalić, czy wskazywana przez organ placówka oświatowa gwarantuje dziecku takie same lub równoważne możliwości realizacji zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jak szkoła, do której dziecko dotychczas uczęszczało.. W przedmiotowym postępowaniu, choć Wójt Gminy W. zwrócił się do placówki w J. o ogólne potwierdzenie zgodności świadczonego tam kształcenia z treściami orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, to jednak, w ocenie Sądu, zabrakło pogłębionej analizy faktycznej; nie przeprowadzono jakościowego porównania programów obu szkół (w T. i w J.), a w szczególności nie rozważono kwestii, które Skarżąca wskazywała jako kluczowe przy dzieciach z autyzmem (liczebność klas, stopień przygotowania konkretnych pedagogów do pracy z dziećmi ze spektrum autyzmu, ewentualne skutki zmiany środowiska dla postępów już osiągniętych przez dziecko). Mając to na uwadze, Sąd stwierdził, że organ nie wykazał w sposób dostateczny, że szkoła w J. zapewni B. K. warunki edukacyjne i terapeutyczne równoważne z tymi, które ma zagwarantowane w T. W powyższym zakresie, nie wystarczy powołanie się na formalne oświadczenie placówki, iż posiada kadrę do pracy z uczniami z autyzmem. Potrzebna jest dokładna, wyczerpująca analiza i porównanie warunków obu szkół w świetle okoliczności wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i w orzeczeniu o niepełnosprawności, załączonych przez Skarżącą do wniosku. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 146 § l p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności odmowy zwrotu kosztów dowozu. Gmina zobowiązana będzie do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej, z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji dziecka oraz weryfikacji, czy placówka w J. zapewnia warunki równorzędne z tymi oferowanymi w placówce w T. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § l i art. 209 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej łącznie 200 zł, obejmujące należne koszty postępowania, w tym opłatę od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło