III SA/Kr 1628/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 14 sierpnia 2024 r., znak: WP-VII.8642.7.2024 w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów szkolenia oddala skargę. Uzasadnienie: Zaskarżoną przez A. K., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r., znak: WP-VII.8642.7.2024, Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), art. 76 ust. 1 i 2 pkt. 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), utrzymał w mocy decyzję Starosty Wielickiego z dnia 24 czerwca 2024 r., znak: CAZ.724.7.PM.1, o obowiązku zwrotu kosztów szkolenia w kwocie 1300,00 zł. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 28 października 2022 r. skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wieliczce po raz drugi jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku (decyzja z dnia 28 października 2022 r., znak: DEŚ261020/00002.2022). W dniu 19 marca 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o skierowanie na szkolenie indywidualne "N." Wniosek został rozpatrzony pozytywnie i w dniu 29 maja 2024 r. skarżąca otrzymała skierowanie na ww. szkolenie realizowane w formie online w Instytucji Szkoleniowej: N. Sp. z o.o. W związku z odbywaniem szkolenia przyznano skarżącej stypendium szkoleniowe w wysokości 120% kwoty zasiłku na okres odbywania szkolenia od dnia 3 czerwca 2024 r. (decyzja z dnia 24 czerwca 2024 r., znak: DEŚ261020/00002.2024).Termin realizacji szkolenia wskazano od dnia 3 czerwca 2024 r. do dnia 11 czerwca 2024 r. Po odbyciu dwóch dni szkolenia, tj. w dniach 3 i 4 czerwca 2024 r., w ostatnim z tych dni – w dniu 4 czerwca 2024 r. - skarżąca złożyła pismo zatytułowane "Wniosek o przerwanie szkolenia "N.". Jako powód wniosku skarżąca podała niedostosowanie programu szkolenia do potrzeb (zbyt mała ilość godzin, brak możliwości przygotowania do zawodu "N."), zakłócenia techniczne występujące po stronie szkoleniowca utrudniające prowadzenie zajęć, brak profesjonalizmu, tj. odczytywanie książki przy wyłączonej kamerce. Odnosząc się do ww. zarzutów, instytucja szkoleniowa podała, że poziom szkolenia był wysoki, a trener był przygotowany do prowadzenia tego typu zajęć. Opóźnienia w rozpoczęciu szkolenia oraz problemy, leżały po stronie skarżącej (prośba telefoniczna o opóźnienie rozpoczęcia szkolenia i problemy techniczne, które skarżąca zgłaszała z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych). Jak podała ww. instytucja głównym powodem dla którego skarżąca zrezygnowała z kursu była zbyt mała ilość godzin szkoleniowych. Decyzją z dnia 24 czerwca 2024 r., znak: DEŚ261020/00002.2024, Starosta Wielicki orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 5 czerwca 2024 r. na okres 120 dni z powodu przerwania szkolenia z własnej winy. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 13 sierpnia 2024 r., znak: WP-VIl.8640.410.2024, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w tym przedmiocie. Z kolei decyzją z dnia 20 czerwca 2024 r., znak: DEŚ.261020/00002.2024, Starosta Wielicki orzekł o utracie przez skarżącą stypendium szkoleniowego od dnia 5 czerwca 2024 r. z powodu przerwania szkolenia. Decyzją z dnia 13 lipca 2024 r. znak: WP-VIl.8640.410.2024 Wojewoda Małopolski utrzymał także w mocy decyzję organu pierwszej instancji w tym przedmiocie. W konsekwencji powyższych rozstrzygnięć Starosta Wielicki decyzją z dnia 24 czerwca 2024 r., znak: CAZ.724.7.PM.1, orzekł o obowiązku zwrotu kosztów szkolenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji w kwocie 1300,00 zł, słownie: jeden tysiąc trzysta złotych 00/100. Od ww. decyzji odwołanie wniosła skarżąca. Wymienioną na wstępie decyzją Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy: "1. Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. 2. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: (...) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 lub w przypadku gdy skierowanie na szkolenie nastąpiło na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę skierowaną na szkolenie (...)". Z kolei zgodnie z art. 41 ust. 6 ww. ustawy "Osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, z wyjątkiem przypadku, gdy przyczyną nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarcze". Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wyłączających obowiązek zwrotu kosztów szkolenia, a koszt do zwrotu stanowi kwota należna instytucji szkoleniowej, za zorganizowanie szkolenia (por. art 2 ust. 1 ww. ustawy). Odnosząc się do kwestii prawidłowości pouczenia o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do stypendium organ ustalił, że w dniu 29 maja 2024 r. skarżąca otrzymała skierowanie na ww. szkolenie. W tym samym dniu skarżąca otrzymała informację o prawach i obowiązkach związanych z uczestnictwem w szkoleniu co skarżąca poświadczyła własnoręcznym podpisem. Zgodnie z powyższym dokumentem bezrobotny zobowiązany jest do uczestnictwa w szkoleniu przez okres wynikający z harmonogramu zajęć, a w przypadku nie ukończenia szkolenia z własnej winy zobowiązany do zwrotu kosztów szkolenia. Jak podał organ, skarżąca była więc świadoma tego jaki skutek dla posiadania statusu bezrobotnego ma przerwanie szkolenia. Tym samym, złożenie wniosku o przerwanie szkolenia obciąża skarżącą negatywnymi skutkami w postaci obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w zakresie i wysokości wskazanej w sentencji zaskarżonej decyzji. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc, że PUP w Wieliczce podjął samodzielnie decyzję o rezygnacji z kursu przez skarżącą, nie pytając jej o zdanie. Tymczasem skarżąca nie zrezygnowała z kursu, a jej intencją było pokazanie, że merytoryczna treść kursu odbiegała od zagadnień objętych umową szkoleniową. Nadto, skarżąca podniosła, że nie otrzymała od PUP w Wieliczce żadnego zestawienia czy podsumowania w związku z częściowym odbyciem kursu i związanymi z tym kosztami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy ani naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 76 ust. 1 i 2 pkt. 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Zgodnie ze wskazaną regulacją osoba, która pobrała nienależnie świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenie decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się: koszty szkolenia w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 tej ustawy (art. 76 ust. 2 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Powołany na wstępie przepis stanowi zatem, że osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z treści przytoczonego unormowania wynika, zdaniem Sądu, że koniecznym warunkiem uznania nienależnego charakteru świadczenia pieniężnego pobranego przez osobę bezrobotną jest łączne spełnienie przez nią dwóch przesłanek: - nieukończenia szkolenia, więc niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku ukończenia szkolenia nałożonego na bezrobotnego, na które skierował go organ pracy, oraz - winy bezrobotnego, rozumianej jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania, uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności i wyrażający się w zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (lekkomyślność lub niedbalstwo), przy czym okolicznością wyłączającą odpowiedzialność finansową jest podjęcie zatrudnienia, jako powód nieukończenia szkolenia (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 287/08 i NSA z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I OSK 50/09). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do ustalenia czy nieukończenie przez skarżącą szkolenia nastąpiło z jej winy. Podkreślić należy, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy reguluje zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej. Zadania te realizowane są w celu pełnego i produktywnego zatrudnienia, rozwoju zasobów ludzkich, osiągnięcia wysokiej jakości pracy i wzmacniania integracji oraz solidarności społecznej (art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). W ramach tych założeń wypracowano zasady funkcjonowania statusu bezrobotnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Status ten przysługuje nie każdej osobie pozostającej bez zatrudnienia, a jedynie tej, która spełnia warunki ustawowe. Należy zauważyć, że otrzymanie statusu zarezerwowane jest dla osób nie tylko nieposiadających źródeł dochodów, ale przy tym aktywnych, zdolnych i gotowych do podjęcia zatrudnienia, a nadto - do podnoszenia kwalifikacji zawodowych, dokształcania. Przyznanie statusu bezrobotnego wiąże się bowiem z przywilejami obejmującymi (poza otrzymywaniem ofert pracy) dostęp do nieodpłatnych usług poradnictwa zawodowego, zajęć w klubach pracy, szkoleniach, projektach lokalnych oraz szeregu świadczeń w postaci zasiłków, stypendiów, dodatków szkoleniowych (art. 34 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; wymienia te spośród form wsparcia, które realizują powiatowe urzędy pracy). Jednocześnie, uzyskanie statusu bezrobotnego nakłada na osobę pozostającą bez zatrudnienia szereg obowiązków. Gdy chodzi o doskonalenie zawodowe, ustawodawca zdecydował, że prawu bezrobotnego do korzystania z bezpłatnych szkoleń odpowiadać będzie obowiązek sumiennego w nich uczestnictwa. Zaznaczyć należy, że obowiązek ten nie przewiduje wyjątków, niezależnie od własnej opinii bezrobotnego co do merytorycznej wartości szkolenia, sposobu, czy poziomu przekazywanej wiedzy. Jedyną drogą dla kwestionowania poprawności prowadzonego szkolenia jest zgłoszenie dostrzeżonych nieprawidłowości właściwemu organowi organizującemu kształcenie. Natomiast uwagi w tym zakresie nie mogą ani uprawniać ani usprawiedliwiać przerwania szkolenia. Naruszenie obowiązku uczestnictwa w szkoleniu w sposób zawiniony obciążono sankcją w postaci orzeczenia o utracie statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Przepis ten ma zatem bezwzględnie obowiązujący charakter, co oznacza, że w razie stwierdzenia, iż zachodzi wymieniona w nim okoliczność, organ zobowiązany jest orzec o utracie statusu bezrobotnego. Jedyna usprawiedliwiona nieobecność w szkoleniu to tylko taka, którą uznać można za niezawinioną, np. choroba, siła wyższa. Żadne inne przyczyny nie mogą usprawiedliwiać niestawiennictwa na zajęciach. Podnieść przy tym należy, że orzeczenie o utracie statusu bezrobotnego z powodu przerwania szkolenia następuje niezależnie od tego, czy bezrobotny był usatysfakcjonowany szkoleniem, czy też kwestionował prawidłowość jego prowadzenia. W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że skarżąca przerwała swój udział w szkoleniu prowadzonemu online w dniu 5 czerwca 2024 r. i nie wykazała braku własnej winy (potwierdza lista obecności; k. 11 akt administracyjnych). Wręcz przeciwnie z zebranego materiału dowodowego wynika, że przerwanie szkolenia nastąpiło z winy skarżącej. Istotnie, skarżąca w piśmie z dnia 4 czerwca 2024 r., podnosiła, że nie dostosowano programu szkolenia do potrzeb (zbyt mała ilość godzin, brak możliwości przygotowania do zawodu "N."), wystąpiły zakłócenia techniczne występujące po stronie szkoleniowca utrudniające prowadzenie zajęć, wskazywała też na brak profesjonalizmu, tj. odczytywanie książki przy wyłączonej kamerce. Z tymi zarzutami nie zgodziła się instytucja szkoleniowa wskazując na wysoki poziom szkolenia i przygotowanie prowadzącego. Opóźnienia w rozpoczęciu szkolenia oraz problemy w jego przebiegu, leżały, zdaniem instytucji, po stronie skarżącej (prośba telefoniczna o opóźnienie rozpoczęcia szkolenia i problemy techniczne, które skarżąca zgłaszała z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych). Zdaniem jednak Sądu, po pierwsze, skarżąca była poinformowana o skutkach przerwania szkolenia co wynika z podpisanego przez nią pouczenia, w którym zawarta jest informacja nie tylko o utracie statusu bezrobotnego w razie przerwania szkolenia z własnej winy, ale i o konsekwencjach zwrotu kosztów szkolenia w przypadku jego nieukończenia z własnej winy (Załącznik nr 1 do skierowania na szkolenie – "II Obowiązki osoby kierowanej na szkolenie" - ust. 4; k. 9a akt administracyjnych), a które zostało zredagowane na tyle jasno, czytelnie i zrozumiale, że mogła treść jego odnieść do swej indywidualnej sytuacji. Podniesione zatem przez skarżącą okoliczności w piśmie z dnia 4 czerwca i w innych, nie są tymi, które pozwalałaby uznać, iż przerwanie szkolenia nastąpiło bez winy skarżącej. W przekonaniu Sądu, co kluczowe dla prawidłowości rozstrzygnięcia co do istoty sprawy - wszystkie te zarzuty - nie zwalniały skarżącą od uczestnictwa w szkoleniu. Nawet, więc w sytuacji, gdy miała ona uwagi i zastrzeżenia do sposobu realizacji szkolenia, to zobowiązana była do uczestnictwa w szkoleniu. Obowiązek ten wynikał nie tylko ze skierowania jej na przedmiotowe szkolenie, ale przede wszystkim ze statusu osoby bezrobotnej, jaki skarżąca uzyskała. To zatem decyzją własnej woli zaniechała dalszego uczestnictwa w przedmiotowym szkoleniu począwszy od dnia 5 czerwca 2024 r. Jednostronne przerwanie szkolenia przez skarżącą, ponieważ jej zdaniem było ono prowadzone nieprawidłowo, nie mogło wobec tego zasługiwać na aprobatę. Tego rodzaju zachowanie nie pozwala uznać, że przerwanie szkolenia nastąpiło bez winy skarżącej. Trafnie organy administracji obu instancji uznały, że przerwała szkolenie z własnej winy ponieważ obowiązkiem skarżącej, jak to już Sąd podkreślił, było uczestnictwo w przedmiotowym szkoleniu jako realizacja powinności wynikających z otrzymania statusu bezrobotnego. Wbrew więc twierdzeniom skarżącej, zawartym w skardze, to nie kwalifikacja, czy też uznanie bez uprzedniego zapytania skarżącej, jaka była intencja jej pisma z dnia 4 czerwca 2024 r., zadecydowały o stwierdzeniu winy skarżącej, lecz jej własne zaniechanie dalszego uczestnictwa w szkoleniu począwszy od dnia 5 czerwca 2024 r. Nawet jeżeli by nie uznać, że uczyniła to umyślnie, to co najmniej nieumyślnie. Można bowiem skarżącej przypisać formę winy w postaci lekkomyślności. Skarżąca nie zachowała się adekwatnie jak rozważna osoba posiadająca status osoby bezrobotnej i nie dostrzegła tego, co powinna dostrzec, że zaniechanie przez nią kontynuacji szkolenia online pociągnie za sobą negatywne dla niej skutki w sferze finansowej – konieczność zwrotu kosztów tego szkolenia. Bez znaczenia więc dla decyzji co do istoty tej sprawy jest kwestia, czy faktycznie skarżąca przewidziała skutki swojego zachowania, dla rozstrzygnięcia bowiem winy skarżącej istotna jest sama powinność dostrzeżenia skutków takiego zachowania jako osoby bezrobotnej. Skarżąca nie przedłożyła ponadto żadnych dokumentów mających świadczyć np. o jej problemach zdrowotnych w okresie, w którym odbywała szkolenie. Próba wyjaśnień tych kwestii na rozprawie, nie mogła zmienić tej oceny. Zdaniem Sądu całokształt bowiem okoliczności sprawy potwierdza niestety winę skarżącej w przerwaniu szkolenia. Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna skoro zaistniały przesłanki do wydania decyzji o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie przez skarżącą, za które uważa się koszty szkolenia w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 tej ustawy (art. 76 ust. 2 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Skarżąca nie ukończyła bowiem szkolenia, na które została skierowana wskutek zaniechania wyrażającego się nieumyślnym zachowaniem (lekkomyślnym). Nieuzasadniony jest też zarzut skargi, że skarżąca nie otrzymała zestawienia kosztów szkolenia. W aktach sprawy zalegają dokumenty przedstawiające wyliczenia wysokości kosztów, jakie skarżąca jest zobowiązana zwrócić ze wskazaniem jakie elementy na nie się składały i z czego wynikały. Skarżąca miała zagwarantowaną możliwość na etapie postępowania odwoławczego zapoznania się z materiałem akt sprawy. Została o tym skutecznie powiadomiona pismem z dnia 19 lipca 2024 r. doręczonym w dniu 30 lipca 2024 r. Z prawa tego jednakże nie skorzystała. Skarga nie mogła więc odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.