III SA/Kr 1640/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. C. działającego przez opiekuna prawnego M. C. – B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej skargę oddala. Zaskarżoną przez M. C. działającego przez opiekuna prawnego M. C. - B. decyzją z dnia 7 sierpnia 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2012 r. znak [...] ustalającą od dnia 1 maja 2012 r. opłatę za pobyt M. C. w Domu Pomocy Społecznej w K przy ul. A vw wysokości 700,81 zł miesięcznie, płatną na konto Domu Pomocy Społecznej w ciągu dwóch dni od daty otrzymania świadczenia, nie później jednak niż do dnia 27-go każdego miesiąca. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 8 ust.1 pkt 1 i 2, art. 54, art. 61, art. 64 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267). Decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Na podstawie decyzji z [...] 2010 r. Prezydenta Miasta Nr [...] M. C. miał ustaloną odpłatność za pobyt w ww DPS ul. A na kwotę 637,65 zł. Pismem z dnia 22.03.2012r. organ zawiadomił M. C. – B. jako opiekuna M. C. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany ww decyzji w związku z waloryzacją świadczenia emerytalno-rentowego skarżącego. Decyzją z dnia [...] 2012 r. znak [...] Prezydent Miasta na podstawie przepisu art. 104 i art. 163 kpa ,art.17 ust.1 pkt 16, art.54 ust.1, art.59 ust.1, art.60, art.61 ust.1 pkt 1, ust.2 pkt 1, art. 106 ust.1, art. 109, art.110 ust.1 i ust.7 ustawy o pomocy społecznej, art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2003r. Nr 203, poz. 1966) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055) ustalił od dnia 01.05.2012 r. opłatę za pobyt M. C. w DPS w K ul. A na kwotę 700,81 zł. Wyjaśnił w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy zasadą jest odpłatność pobytu w domu pomocy społecznej a miesięczną opłatę ponoszoną przez osobę pełnoletnią ustala się na poziomie 70% dochodu netto osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Jak zaznaczył organ, w przypadku osób skierowanych do domu pomocy społecznej przed 1 stycznia 2004 r., zgodnie z art. 87 ust. 8 cytowanej wyżej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, opłatę ustala się na dotychczasowych zasadach. Zmianę odpłatności wyjaśnił w ten sposób, że aktualny miesięczny dochód skarżącego stanowi kwota 1001,16 zł netto miesięcznie, w związku z czym opłata za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia 1 maja 2012 r. wynosi 700,81 zł miesięcznie, co stanowi 70% dochodu skarżącego. M. C. B. odwołała się w imieniu skarżącego od ww decyzji, kwestionując jej zasadność, szczególnie okoliczność, że podwyżka sięgnęła pułapu ponad 10% w stosunku do dotychczas ponoszonej odpłatności gdy tymczasem dochód skarżącego powiększył się o kwotę zaledwie 27,78 zł netto, to jest niespełna 3% w stosunku do dotychczas osiąganego dochodu. Wskazała na ustalenia organu, które miały przyjąć, że na dochód skarżącego złożyły się 727,90 zł - renta z tytułu inwalidztwa, 153 zł zasiłek pielęgnacyjny i 120,26 zł - deputat węglowy. Wyliczyła przy tym, że na tę kwotę podwyżki składają się 18,23 zł - pozostałość z kwoty 71 zł podwyżki brutto od 01.03.2012r. i 9,59 zł netto jako podwyżka deputatu węglowego w stosunku do roku 2011. Zwróciła przede wszystkim uwagę, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej brak jest podstaw do zmiany odpłatności jeśli dochód zwiększył się o mniej niż 10%. Ogólnie rzecz ujmując, zauważyła dysproporcje między procentowym wzrostem odpłatności a faktyczną podwyżką uposażenia skarżącego. W dalszej części odwołania podniosła szereg zastrzeżeń wobec warunków bytowych w jakich znajduje się skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną na wstępie decyzję, podzielając ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji, wskazując, że w związku ze zmianą sytuacji dochodowej skarżącego to jest waloryzacją świadczenia rentowego, które od 01.03.2012r. wynosi kwotę 843,85 zł brutto a netto to 727,90 zł zaistniała przesłanka do zastosowania przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 163 kpa, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Organ dokonał obliczeń, że kwota 700,81 zł stanowi 70 % dochodu skarżącego ustalonego na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego (1001,16 zł x 70 % = 700,81 zł). Wyjaśnił przy tym, że ustalenie opłaty nastąpiło w decyzji wydanej w dniu 31 maja 2012 r., a zatem organ l instancji był uprawniony podnieść opłatę za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej już od dnia 01 maja 2012 r. Skoro dochód skarżącego wzrósł od dnia 01 marca 2012 r. to organ nie wydał decyzji z mocą wsteczną, a jedynie zwiększył odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej począwszy od miesiąca, w którym wydał decyzję. Organ zauważył również, że skarżący winien zawiadamiać organ o zmianie sytuacji dochodowej, czego w sprawie nie uczynił. W skardze na ww decyzję M. C. B. podniosła w imieniu skarżącego te same argumenty co w odwołaniu, dodając, że organ nie uwzględnił nie tylko przepisu art. 106 ust. 3 b ale także przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że kryteria dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata, a w sprawie skarżącego taka weryfikacja miała miejsce półtora roku temu. Wyjaśniła także wobec zarzutu organu o niezawiadomieniu o zmianie sytuacji dochodowej, iż w kwietniu 2012r. przekazała pracownikowi socjalnemu DPS kserokopię decyzji ZUS o waloryzacji a zanim ją otrzymała według jej wiedzy DPS otrzymał w miesiącu marcu już zamiast kwoty 574,28 zł kwotę 626,67 zł, co znaczy według skarżącego, że organy przedwcześnie dokonały nowych rozliczeń to znaczy zanim skarżący został powiadomiony o podwyżce i nowych zasadach rozliczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga M. C. nie podlega uwzględnieniu z uwagi na brak dostrzeżenia przez Sąd w niniejszej sprawie naruszeń przepisów postępowania a także naruszeń prawa materialnego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 60, 61, 106 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 60 stanowi o zasadzie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej poprzez sformułowanie, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Z przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 wynika, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w pierwszej kolejności mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy dziecka a opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu. Przepisy te realizują się przede wszystkim w związku z pierwszym skierowaniem osoby do domu pomocy społecznej, co potwierdza przepis art. 59 ust. 1 ww ustawy stanowiąc, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej skierowania do domu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie kwestia odpłatności za pobyt skarżącego M. C., ustalona pierwotnie decyzją Wojewody z dnia [...] 1998r. kierującą skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w K przy ul. A uaktualniła się w związku z waloryzacją pobieranego przez skarżącego świadczenia rentowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 01.03.2012 r. dokonał waloryzacji renty o 71 zł, podnosząc ją do poziomu 843.85 zł. Pobierana przez skarżącego przed waloryzacją renta wynosiła kwotę 772,85 zł. W ustawie o pomocy społecznej znajduje się przepis stanowiący instrument zmiany decyzji o odpłatności w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. Jest to przepis art. 106 ust. 5 stanowiący, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W ocenie Sądu przepis ten w stanie faktycznym sprawy znajdował zastosowanie, stąd należy przyjąć, że z dniem 01.05.2012 r. M. C. winien ponosić wyższą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 700,81 zł, która stanowi 70% jego miesięcznego dochodu, przy założeniu, że na dochód prócz renty składa się zasiłek pielęgnacyjny i deputat węglowy. Decyzja o zmianie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny wywierający skutek na przyszłość i z tego względu słusznie organ przyjął, że zmiana następuje od miesiąca wydania decyzji maja 2012r. a nie od miesiąca, w którym wydana została decyzja o waloryzacji renty (marzec 2012r). Słusznie skarżący zauważył, że ustalając odpłatność za świadczenie niepieniężne organ winien mieć na uwadze przepis art. 106 ust. 3 b ww ustawy stanowiący, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wbrew jednak twierdzeniu skarżącego przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17.09.2010r. sygn. akt l OSK 703/10 (Lex 745297) zwrot "okres ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej" należy rozumieć jako okres przypadający po ostatecznym ustaleniu w drodze decyzji administracyjnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej". Znaczenie ma zatem data ostatnio ustalonej odpłatności i kwota dochodu przyjęta za podstawę ustalenia tej odpłatności a nie proste porównanie wysokości dochodu netto przypadającego przed waloryzacją i po waloryzacji. Skarżący wyliczył bowiem, że realna podwyżka dochodu wyniosła kwotę 27,78 zł , na którą złożyły się 18,23 zł -kwota netto z kwoty waloryzacji renty 71 zł oraz kwota 9,59 zł jako podwyżka deputatu węglowego. Wskazany przepis odnosi się do kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej , wynoszącym na dzień wydania zaskarżonej decyzji zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2009. 127.1055) kwotę 477 zł. Kwotę tę należy odnieść do okresu od ostatniego ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i wysokości dochodu z tamtego okresu do dnia ostatniej zmiany dochodu skarżącego, a wynika z tego porównania, że w roku 2010r. dochód skarżącego wyniósł 910,93 zł a w roku 2012 kwotę 1001,16 zł. Są to kwoty netto. Z porównania tych kwot wynika, że wzrost jest wyższy niż kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i z tego względu decyzja o zmianie wysokości ponoszonej kwoty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej znajdowała uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Wobec powyższego Sad nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi M. C. oddalił ją na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.