III SA/Kr 1653/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2016 r. wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody z dnia 14 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: zmienić zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1653/15 i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowić dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Skarżący Z. S. wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Wojewody z dnia 14 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W dniu 23 grudnia 2015 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wobec faktu, że skarżący nie podpisał własnoręcznie wniosku, zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2016 r. skarżący został wezwany o jego podpisanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało skierowane na adres podany w skardze przez skarżącego tj. Zakład Opiekuńczo – Leczniczy w K, przy ul. W, gdzie skarżący obecnie zamieszkuje. Przesyłka została dwukrotnie awizowana i wróciła do nadawcy. Z adnotacji widniejących na odwrocie zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że awizo pozostawiono w pokoju socjalnym Zakładu Opiekuńczo – Leczniczego. Zarządzeniem z dnia 25 marca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania uznając skuteczność doręczenia wezwania o uzupełnienie wniosku w trybie doręczenia zastępczego. Od powyższego zarządzenia skarżący wniósł skutecznie sprzeciw, dołączając do niego wypełniony i podpisany formularz PPF. W sprzeciwie zakwestionował skuteczność doręczenia zarządzenia z dnia 12 stycznia 216 r. Z informacji zawartych w formularzu PPF wynika natomiast, że skarżący jest osobą samotną, zamieszkuje obecnie w Zakładzie Opiekuńczo – Leczniczym, nie posiada żadnych nieruchomości, ani cennych ruchomości. Jego jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 2400 zł, jednak jego wydatki związane z pobytem w zakładzie to 1500 zł za pobyt i leczenie oraz 1000 zł z tytułu czynszu. Skarżący oświadczył, że posiada 50 zł w gotówce i nie jest w stanie pokryć nawet swoich podstawowych potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu do zarządzenia lub postanowienie referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Dokonując kontroli zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 marca 2016 r., w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii skuteczności doręczenia skarżącemu zarządzenia z dnia 12 stycznia 2016 r., wzywającego go do podpisania wniosku o prawo pomocy. Zgodnie z treścią art. 73 § 1 i § 2 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Cytowany wyżej przepis, określając miejsce, w którym można zostawić zawiadomienie o przesyłce (tzw. awizo), nie przewidział sytuacji zaistniałej w badanej sprawie tj. zamieszkiwanie adresata w placówce opiekuńczo – leczniczej. Nie mniej jednak w ocenie Sądu zostawienie w takim przypadku awiza w pokoju socjalnym placówki opiekuńczo - leczniczej nie zapewnia adresatowi dostatecznych gwarancji doręczenia przesyłki, trudno bowiem oczekiwać od osób tam przebywających by każdorazowo poszukiwały ewentualnego awiza. W takim przypadku zdaniem Sądu bardziej właściwym byłoby pozostawienie awiza w administracji takiej placówki (analogicznie do unormowań zawartych w art. 71 § 1 § 2 P.p.s.a.) albowiem od osób tam zatrudnionych w większym stopniu można oczekiwać zapewnienia przekazania korespondencji adresatowi. Z tych przyczyn Sąd uznał, że ww. doręczenie nie było skuteczne, a zatem skarżącemu nie otworzył się termin do wykonania wezwania z dnia 20 stycznia 2016 r. o podpisanie wniosku o prawo pomocy. W związku z tym nadesłanie uzupełnionego wniosku wraz z sprzeciwem należało uznać, za dokonane w terminie, co dało podstawę do merytorycznego rozpoznania ww. wniosku. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata , art. 245 § 2 P.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem z woli ustawodawcy jedynymi przesłankami warunkującymi możliwość przyznania prawa pomocy jest sytuacja materialna skarżącego. Prawo pomocy wiąże się bowiem ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych naruszonych praw przed sądem. W ocenie Sądu sytuacja materialna i życiowa przedstawiona we wniosku wypełnia przesłanki udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący jest osobą samotną, bez majątku, zamieszkującą w ośrodku opiekuńczo – leczniczym. Cały jego dochód jest wydatkowany na koszty związane z pobytem w ww. palcówce. Zdaniem Sądu skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd dostrzegł też zasadność ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, zwłaszcza w kontekście utrudnień w wymianie korespondencji skarżącego z sądem, jakie rodzi fakt jego przebywania w placówce opiekuńczo – leczniczej. To z kolei może prowadzić do naruszenia gwarancji procesowych skarżącego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał odmiennej oceny sprawy niż referendarz Sądowy i działając podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.