III SA/Kr 1661/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Starosta M decyzją z dnia [...] 2012 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 194 ust. 1 i art. 196 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149, poz. 887 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 kpa, ustalił dla B. i J. Ś. opłatę w wysokości 468,53 zł za pobyt syna B. Ś. w interwencyjnej placówce opiekuńczo - wychowawczej - Pogotowiu Opiekuńczym ul. [...] w K w dniach 24 - 26 kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice są solidarnie zobowiązani do ponoszenia miesięcznej opłaty w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej. Starosta stwierdził, że B. Ś. przebywał w dniach 24 – 26 kwietnia 2012 r. w ww. interwencyjnej placówce opiekuńczo – wychowawczej, a w dniu 19 lipca 2012 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie otrzymało od Gminy, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej notę księgową nr [...] z dnia 16 lipca 2012 r. na kwotę 468,53 zł tytułem pokrycia ww. wydatków. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. Ś., który podniósł, że syn został przyjęty do pogotowia opiekuńczego w dniu 24 kwietnia 2012 r. o godzinie 23.45 i przebywał tam do godziny 14.10 w dniu 26 kwietnia 2012 r. Zatem pobyt B. Ś. w placówce wynosił 38 godzin i 15 minut. Tymczasem z zaskarżonej decyzji wynika, że syn odwołującego się przebywał w placówce trzy dni, tj. 72 godziny i za taki tez okres obliczono opłatę. Zdaniem odwołującego się opłata powinna obejmować czas faktycznego pobytu dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 września 2012 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 194 ust. 1, art. 196 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium powołało się na ustalenia organu I instancji, zgodnie z którymi B. Ś. w dniu 24 kwietnia 2012 r. o godzinie 23.45 został przyjęty do Pogotowia Opiekuńczego przy ul. [...] w K, gdzie przebywał do dnia 26 kwietnia 2012 r. do godziny 14.10. Dlatego, zdaniem Kolegium, zostały spełnione przesłanki obciążenia rodziców B. Ś. kosztami pobytu ich syna w pogotowi opiekuńczym. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta z dnia 22 marca 2012 r. nr [...] średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym przy ul. [...] w K wynosi 7.028,00 zł, tj. 234,26 zł dziennie. W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy uznał, że Państwo Ś. są zobowiązani do uiszczenia opłaty za pobyt syna w Pogotowiu Opiekuńczym za dwa dni, co daje kwotę 468,53 zł. Skargę na decyzję SKO wniósł J. Ś. Zdaniem skarżącego organy dokonały błędnej interpretacji zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia 22 marca 2012 r. nr [...]. Skarżący podniósł, że skoro średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym przy ul. [...] w K wynosi 7.028,00 zł, to organy na tej podstawie powinny obliczyć koszt godziny pobytu w tym ośrodku, a następnie uwzględnić faktyczną długość pobytu dziecka w ośrodku. Skarżący podkreślił, że jego syn przebywał w ośrodku 38 godzin, co daje kwotę 370 zł tytułem kosztów pobytu. Skarżący zarzucił, że podawanie kosztów za dzień pobytu pozwala na dowolne i nieprecyzyjne traktowanie pojęcia "dzień" i naraża na wyższe koszty osoby, które płacą za pobyt dziecka. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji ze względu na to, że SKO postanowieniem z dnia 24 października 2012 r. orzekło o wstrzymaniu tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu, lecz z innych względów niż podniesione w skardze. Organy prowadzące kontrolowane postępowanie trafnie powołały się na art. 193 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, z którym wynika, że za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo -wychowawczej, a odpowiedzialność rodziców z tego tytułu jest solidarna. Bezsporną okolicznością jest, że B. Ś. w dniu 24 kwietnia 2012 r. o godzinie 23.45 został przyjęty do Pogotowia Opiekuńczego przy ul. [...] w K, gdzie przebywał do dnia 26 kwietnia 2012 r. do godziny 14.10. Nie budzi też wątpliwości, że zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta z dnia 22 marca 2012 r. nr [...] średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym przy ul. [...] w K wynosi 7.028,00 zł, tj. 234,26 zł dziennie. W ocenie Sądu niezasadnie skarżący domagał się obliczenia godzinowej stawki za pobyt syna w Pogotowiu Opiekuńczym. Powołane wyżej zarządzenie Prezydenta Miasta dla określenia kosztów utrzymania dziecka w poszczególnych placówkach posługuje się kwotami miesięcznymi. Uzasadnionym jest więc obliczanie kosztów ponoszonych przez daną placówkę za pobyt dziecka krótszy niż miesiąc poprzez podzielenie miesięcznych wydatków wskazanych w zarządzeniu przez liczbę dni pobytu dziecka. Pojęcie "dnia" również nie budzi wątpliwości. Skoro bowiem zarządzenie Prezydenta Miasta nie przewiduje specjalnego rozumienia tego pojęcia, powinno ono być rozumiane w sposób ogólnie przyjęty, a więc w ten sposób, że pierwszym dniem pobytu jest dzień przyjęcia dziecka do placówki, a ostatnim dzień opuszczenia tej placówki przez dziecko. Podkreślić trzeba, że placówka opiekuńczo - wychowawcza ponosi koszty pobytu dziecka bez względu na godzinę, w której dziecko faktycznie zostało umieszczone w tej placówce. Przykładem tego są koszty utrzymania placówki w gotowości do przyjęcia ewentualnych podopiecznych (opłacenie dyżurujących pracowników, koszty mediów), które placówka ponosi bez względu na porę dnia czy nocy, w której konkretny podopieczny pojawia się w placówce. Dlatego Sąd uznał, że obliczanie kosztów dziennych pozwala na wyważenie interesów placówki oraz rodziców zobowiązanych do pokrycia kosztów pobytu ich dziecka w tej placówce. Natomiast żądanie skarżącego obliczania kosztów godzinowych nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Zatem, skoro syn skarżącego został umieszczony w Pogotowiu Opiekuńczym w dniu 24 kwietnia 2012 r., a opuścił jej 26 kwietnia 2012 r., to organy prawidłowo przyjęły, że za pobyt ten należą się koszty za trzy dni pobytu. Pomimo prawidłowego obliczenia kosztów pobytu syna skarżącego w Pogotowiu Opiekuńczym, Sąd uznał, że kontrolowanym postępowaniu miały miejsce naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieść istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo - wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo - terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Należy jednak zwrócić uwagę, że art. 194 ust. 2 powołanej ustawy przewiduje możliwość umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia tej opłaty na warunkach określonych przed właściwą radę powiatu (w kontrolowanym postępowaniu byłaby to – stosownie do art. 194 § 1 – uchwała nr [...] Rady Powiatu z dnia 9 lutego 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, w placówce opiekuńczo - wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo - terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym). Ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej następuje w drodze decyzji, a więc jest poprzedzone postępowaniem administracyjnym, w którym, stosownie do art. 10 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu zostało naruszone prawo skarżącego gwarantowane przytoczonym przepisem. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że skarżący nie miał możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a w szczególności z notą księgową z dnia 16 lipca 2012 r. (k. 9 akt adm.) określającą koszty pobytu syna skarżącego w Pogotowiu Opiekuńczym. To zaś, w ocenie Sądu, uniemożliwiło skarżącemu złożenie wniosku w trybie art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej o umorzenie w całości lub w części, odroczenie termin płatności, rozłożenie na raty lub odstąpienie od ustalenia opłaty. Zatem w toku postępowania skarżący, który kwestionował wysokość nałożonej na niego opłaty, został pozbawiony istotnego uprawnienia, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ organy orzekły o ustaleniu kosztów bez uprzedniego rozważenia kwestii umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia przedmiotowej opłaty. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy zobowiązane będą do usunięcia opisanego wyżej uchybienia. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ppsa. W związku z uwzględnieniem skargi Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane na podstawie art. 152 ppsa.