III SA/Kr 1661/23
WyrokWSA w Krakowie2024-02-12
Skład orzekający: Jakub Makuch, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, który zrezygnował z pracy w celu opieki nad niepełnosprawną żoną, pomimo wcześniejszego przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tego samego tytułu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły wszechstronnej analizy stanu faktycznego sprawy. W szczególności, nie uwzględniły faktu funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy, który wymagał wykazania identycznych przesłanek jak świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto, organy nie zbadały, czy zakres opieki sprawowanej przez skarżącego wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, a także nie dokonały oceny stanu zdrowia niepełnosprawnej żony przez pryzmat przepisów warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że czynności opiekuńcze stanowią "czynności dnia codziennego".Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w celu opieki nad niepełnosprawną żoną. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres opieki nie wymaga definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej i że żona skarżącego jest w stanie samodzielnie funkcjonować przez kilka godzin dziennie. Skarżący podniósł, że jego żona wymaga stałej, całodobowej opieki, a on sam, jako współmałżonek, jest w pierwszej kolejności zobowiązany do jej sprawowania. Wskazał również, że jego córki nie mogą sprawować opieki z uwagi na miejsce zamieszkania i pracę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 8 września 2023 r., nr SKO-NP-4115-204/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego M. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi M. M. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 8 września 2023 r. (znak SKO-NP-4115 -204/23) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z 2 maja 2023 r. (znak [...]) o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
W stanie faktycznym sprawy skarżący pismem z 15 marca 2023 r. skierowanym do Wójta Gminy G. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną, A. M. Do akt sprawy skarżący dołączył orzeczenie z 28 lipca 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności żony wydane do 31 sierpnia 2023 r. oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 24 stycznia 2023 r. wskazujące na niezdolność żony skarżącego do samodzielnej egzystencji - do 31 stycznia 2025 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się natomiast od 17 czerwca 2015 r.
W toku postępowania organ przeprowadził wywiad środowiskowy w trakcie którego ustalił m.in., że żona skarżącego w 2015 r. przeszła bardzo silny krwotok do mózgu, cierpi na nadciśnienie tętnicze, obrzęk limfatyczny kończyn dolnych, niedowład lewostronny oraz lęki depresyjne związane z obawą bycia samą w domu. Po domu porusza się za pomocą kuli, nie jest pampersowana. Wymaga ona stałej pomocy w czynnościach życia codziennego, gdyż nie jest w stanie sama sobie poradzić z higieną, ubieraniem, sprzątaniem, czy przygotowywaniem posiłków. Dodatkowo, ze względu na depresję nie jest w stanie zatroszczyć się o załatwianie codziennych formalnych spraw. Pracownik socjalny stwierdził, że skarżący opiekuje się żoną codziennie, w 2017 r. zrezygnował w tym celu z pracy. Odnotował, że córka skarżącego E., mieszka w G. i tam pracuje, natomiast druga córka K., mieszka ze swoją rodziną w K. Wskazał, iż obie córki nie mogą opiekować się niepełnosprawną matką. W wywiadzie opisano poszczególne czynności opiekuńcze realizowane przez skarżącego w ciągu dnia.
Wójt Gminy G. wskazaną na wstępie decyzją z 2 maja 2023 r. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach rozstrzygnięcia opisał ustalenia wywiadu środowiskowego oraz wskazał, że obie córki skarżącego nie wyraziły zgody na przeprowadzenie tzw. "wywiadu alimentacyjnego". Zdaniem organu, zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie wymaga od niego definitywnej rezygnacji z podejmowania jakichkolwiek aktywności zawodowej, chociażby w ograniczonym zakresie godzinowym. Organ nawiązał do posiadanych dokumentów potwierdzających rezygnację przez skarżącego z pracy od 16 września 2017 r., pobieraniu przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 października 2017 r. do chwili obecnej i wskazał, że od 1 czerwca 2015 r. do 30 września 2017 r. opiekę nad matką sprawowała córka E. Organ zaznaczył, że obie córki są zobowiązane do alimentacji i mogą uczestniczyć w opiece nad matką poprzez wspomaganie finansowe. Końcowo organ powołał się na cytat z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 24 stycznia 2023 r. o "częściowej samodzielności (żony skarżącego – przypis Sądu) w domu".
W odwołaniu od opisanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
– art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie, przejawiające się wydaniem decyzji odmownej w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do przyznania świadczenia, a w szczególności istnieje konieczność całodobowej opieki nad żoną skarżącego oraz to, że właśnie skarżący jest osobą, która w pierwszej kolejności ma obowiązek podjąć opiekę nad żoną,
– naruszenie art. 17 ust. 5 ww. ustawy, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z przepisu tego wynika, iż dopiero w sytuacji, gdy współmałżonek nie może podjąć się opieki z uwagi na orzeczoną niepełnosprawność, to wówczas obowiązek opieki przechodzi na krewnych, w tym na dzieci.
Odwołanie kwestionowało stanowisko organu, że niepełnosprawna wymaga jedynie częściowej opieki. Skarżący podkreślał, że jego żona wymaga stałej/długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika wprost z treści dokumentacji medycznej. Jest ona osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, natomiast w zakresie poruszania się samodzielnego — poza domem jest to całkowicie niemożliwe, natomiast w domu częściowo, a co do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych — konieczna jest pomoc osoby trzeciej we wszystkich tych czynnościach. Ponadto wskazał skarżący, że obie córki mieszkają w K. na stałe, gdzie pracują i tam jest ich centrum życiowe. Zaznaczył, że jako współmałżonek jest w pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do alimentacji względem żony i na nim także ciąży obowiązek opieki. Dopiero sytuacji, gdyby legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności, zasadne byłoby badanie, czy córki mogą sprawować opiekę nad matką, gdyż obowiązek alimentacyjny współmałżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny pozostałych krewnych, w tym też dzieci.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 8 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazało, że ten wadliwie przyjął, że pozostawanie w związku małżeńskim jest okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w celu opieki nad osobą w nim pozostającą, w sytuacji gdy tę opiekę sprawuje współmałżonek i nie jest zaliczany do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Kolegium, w sprawie nie występuje natomiast związek przyczynowo–skutkowy pomiędzy rezygnacją skarżącego z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Według organu odwoławczego, art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Natomiast stan żony skarżącego opisany w dokumentacji medycznej i wywiadzie środowiskowym wskazuje na możliwość samodzielnego jej funkcjonowania przez kilka godzin dziennie, choć wymaga pomocy i nadzoru w czynnościach życia codziennego. Zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącego sprowadza się - w ocenie SKO - do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie, które nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Ponadto, organ wskazał na możliwość uzyskania pomocy w formie usług opiekuńczych realizowanych w ramach polityki społecznej państwa. Końcowo zaznaczył, że odwołujący się jest osobą obciążoną w pierwszej kolejności obowiązkiem alimentacyjnym wobec żony, a nadto, że niniejsza sprawa jest wynikiem rozpatrzenia kolejnego już wniosku skarżącego o świadczenie pielęgnacyjne, zaś wcześniejsze, odmowne decyzje, objęte były kontrolą WSA w Krakowie (wyrok oddalający skargę z 21.12.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1120/22).
W skardze na opisaną wyżej decyzje skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach
rodzinnych, poprzez: jego niezastosowanie, przejawiające się wydaniem decyzji odmownej w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do przyznania świadczenia, a w szczególności istnieje konieczność całodobowej opieki nad żoną skarżącego oraz to właśnie skarżący jest osobą, która w pierwszej kolejności ma obowiązek podjąć opiekę nad żoną,
– art. 17 ust. 5 ww. ustawy, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z przepisu tego wynika, iż dopiero w sytuacji gdy współmałżonek nie może podjąć się opieki z uwagi na orzeczoną niepełnosprawność, to wówczas obowiązek opieki przechodzi na krewnych w tym na dzieci,
– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
– art. 7, 77 i 80 k.p.a, poprzez wydanie decyzji niezgodnej ze stanem faktycznym, mimo iż z materiału dowodowego wynika, że skarżący spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarga żądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającego tę decyzję rozstrzygnięcia organu I instancji. Ponadto zawierała wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzona została w całości argumentacja zawarta w przedstawionym wyżej odwołaniu, przy zaakcentowaniu niezdolność żony skarżącego do samodzielnej egzystencji i braku możliwości sprawowania opieki nad nią przez jej córki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny publikator: Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie, art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Uznać więc należy, że pojęcie "opieki", o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18.03.2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21, por. też wyrok WSA w Krakowie z 19.01.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1389/22).
W toku postępowania organ I instancji ustalił stan zdrowia podlegającej opiece, żony skarżącego. Stan ten jest pochodną silnego krwotoku mózgowego, jaki osoba ta doznała w 2015 r. Krwotok ten spowodował u żony skarżącego niedowład spastyczny lewostronny. Jak ustalił organ administracji, żona skarżącego jest niesamodzielna w poruszaniu się, a w związku z tym – nieodzowna jest pomoc udzielana przy podstawowych czynnościach życiowych tj. przy sporządzaniu posiłków, ubraniu się, utrzymaniu higieny osobistej, korzystaniu z toalety, przygotowaniu i podaniu leków, transporcie do lekarzy, wstaniu z łóżka. Odnośnie do zakresu opieki potrzebnej żonie skarżącego oraz realizowania tej opieki przez skarżącego, nie było sporu w tej sprawie. Z akt wynika zarazem, iż żona skarżącego chorować ma na nadciśnienie tętnicze, ma obrzęk limfatyczny nóg oraz zażywać ma leki antydepresyjne. W tym ostatnio wskazanym aspekcie zdrowia, pracownik socjalny odnotował, iż przez chorobę depresyjną, niepełnosprawna nie jest w stanie zatroszczyć się o załatwienie czynności związanych z codziennym jej funkcjonowaniem. W realiach kontrolowanej sprawy dostrzec należy, że opieka skarżącego nad żoną w zakresie co najmniej opisanym powyżej, była już przedmiotem ocen organu I instancji, a ocena ta doprowadziła do przyjęcia istnienia związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, a opieką realizowaną względem jego niepełnosprawnej żony. Jak wynika bowiem z zaskarżonych decyzji, skarżący od 1.10.2017 r. nieprzerwalnie pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy właśnie z uwagi na pasywność zawodową warunkowaną opieką nad żoną. Stwierdzić przy tym trzeba, że przywołane powyżej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są zasadniczo tożsame względem przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis bowiem art. 16a ust. 1 u.ś.r. przewiduje, że przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wymaga wykazania właśnie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją (niepodejmowaniem) przez opiekuna z zatrudnienia, a opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu członkiem bliskiej rodziny. W ocenianym przypadku mamy więc do czynienia z sytuacją, że te same prawne istotne przesłanki, organ w 2017 r. uznał za spełnione, a obecnie ich istnienie zakwestionował. Skoro więc w obrocie prawnym przez 6 lat funkcjonuje ostateczna decyzja z której wynika występowanie związku przyczynowo-skutkowego między pasywnością zawodową skarżącego, a opieką nad jego niepełnosprawną żoną, to aktualnie zakwestionowanie istnienia tego związku – choć oczywiście niewykluczone – wymagało jednak poczynienia ustaleń, ocen i rozważań co do tego, czym w istocie różnił się zakres opieki sprawowanej przez skarżącego poprzednio (w 2017 r.) od obecnie stwierdzonego. Zajęcia stanowiska w sygnalizowanym aspekcie wymagała bowiem obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada budowania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 par. 1 k.p.a.) oraz fakt związania organu własną ostateczną decyzją wydaną we wskazanym wyżej przedmiocie. Przywołana ostatnio zasada nakazuje zaś m.in. przyjmować, że strona, która uprzednio spełniła już wszystkie identyczne przesłanki uprawniające do uwzględnienia jej żądania (w ramach postępowania o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego), ma uzasadnione prawo oczekiwać od organów administracji publicznej, aby przy niezmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych, kolejne jej podanie złożone w sprawie o zbliżonym w istocie przedmiocie, zostało załatwione w sposób analogiczny. Stąd też, we wskazanych wyżej realiach ocenianej sprawy, fakt aktualnie zanegowania związku przyczynowo-skutkowego wymagał od organu odniesienia się do przedstawionego wyżej zagadnienia. Ustalenie zaś, że zmianie uległ stan zdrowia niepełnosprawnej rzutujący na zakres niezbędnej opieki pozwoliłoby rozważać, czy skarżący ma możliwość zarobkowania, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy (por. wyrok WSA w Białymstoku z 11.10.2022 r., sygn. akt II SA/Bk 593/22), co z kolei pozwoliłoby podważyć istnienie związku przyczynowego. Tymczasem organ I instancji, po przedstawieniu czynności opiekuńczych realizowanych przez skarżącego przyjął, że ich zakres obejmuje jedynie czynności dnia codziennego. Z kolei organ odwoławczy akcentując niewątpliwą nieodzowność pomocy wymaganej przez niepełnosprawną we wszystkich w zasadzie czynnościach życiowych, w tym z uwagi na występowanie zaburzeń lękowych i zaburzeń funkcji percepcji wzrokowej – stwierdził, że "opisany stan zdrowia pozwala niepełnosprawnej funkcjonować kilka godzin dziennie". Stanowisko to wywiedzione zostało właściwie bez zaprezentowania jakichkolwiek motywów mających za nim przemawiać. Nadto, skoro ewentualne zmiany co do rozmiaru opieki (istniejącej w dacie przyznawania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego i w chwili obecnej) nie zostały przez organy administracji zakwestionowane, gdyż aspekt ten nie był objęty uwagą organów, to przyjąć konsekwentnie należy, że oceny odnośnie braku związku przyczynowego w tej sprawie nie zostały jednak poddane wszechstronnej analizie, a to z kolei świadczy o naruszeniu art. 80 k.p.a. Bliższych rozważań i ustaleń sygnalizowanego aspektu sprawy organy nie poczyniły, a w oparciu o stan akt administracyjnych, nie można – wg Sądu - kategorycznie zanegować istnienia związku przyczynowo-skutkowego, stwierdzonego decyzją wcześniej wydaną, tym bardziej wobec faktu, że akta te nie prezentują żadnych ustaleń będących podstawą dla tamtego rozstrzygnięcia. Zagadnienie to winno być zatem przedmiotem ustaleń i rozważań w ponownie prowadzonym postępowaniu.
W ocenie Sądu, akta sprawy nie pozwalają na bezkrytyczne zaakceptowanie stanowiska Kolegium Odwoławczego, że uwarunkowania zdrowotne żony skarżącego wymagają jedynie pieczy mającej stanowić tylko tzw. czynności dnia codziennego. Organ odwoławczy poprzestał na prezentacji schorzeń niepełnosprawnej, nie dokonując merytorycznej oceny informacji (wiedzy) płynącej z akt odnośnie stanu jej zdrowia – przez pryzmat przesłanek prawnych warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było w tym aspekcie wystarczające jedynie odwołanie się do stanowiska wyrażonego w orzecznictwie, iż czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, jak też przygotowanie posiłków i podawanie leków, są czynnościami codziennymi, wykonywanymi w każdej rodzinie. Zakres ocen w tej sprawie wyznaczały ustalenia poczynione w toku postępowania, a z tych wynikała, niekwestionowana przez organy konieczność udzielania niepełnosprawnej pomocy we wszystkich w istocie sferach codziennego funkcjonowania (por. wyżej). Nadto, sam organ odwoławczy artykułował fakt występowania u niepełnosprawnej zaburzeń lękowych (depresyjnych), jak też zaburzeń funkcji percepcji wzrokowej. Te uwarunkowania zdrowotne nie zostały poddane żadnej ocenie z perspektywy zakresu celowej opieki realizowanej przez skarżącego względem żony. Dla sprawy tej znamienne jest przy tym to, że ustalenia dotyczące stanu zdrowia niepełnosprawnej poczynione były jedynie w oparciu o wypowiedzi (zapewnienia) skarżącego, spisane przez pracownika socjalnego. Akta sprawy nie zawierają prawie żadnej dokumentacji medycznej pozwalającej zweryfikować podnoszone w tym względzie twierdzenia (poza zaświadczeniem z 10.03.2023 r., k. 4 a.a.). Tymczasem w wywiadzie zapisano, że skarżący "starannie kompletuje dokumentację medyczną żony, jest zorientowany, co do jej dolegliwości oraz kolejności i ilości przyjmowanych przez nią lekarstw." O przedłożenie przez skarżącego tej "starannie skompletowanej" dokumentacji medycznej, mogącej być podstawą rzetelnego ustalenia stanu zdrowia niepełnosprawnej i związanego z tym zakresu czynności opiekuńczych – nie wystąpił organ I instancji, a wadliwości tej nie konwalidował organ odwoławczy. Powyższe zaniechanie niewątpliwie świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a. Dokumentacja ta, a w szczególności wnioski z niej płynące, winny zostać skonfrontowane z twierdzeniami skarżącego, co do zakresu potrzebnej żonie opieki, co pozwoli dopiero wypowiedzieć się miarodajnie, czy opieka aktualnie realizowana przez skarżącego, stanowi tylko czynności dnia codziennego i nie stanowi opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Reasumując, obie zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 par. 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a.). Orzekające organy administracji nie uwzględniły faktu funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie uzależnione było od wykazania identycznych przesłanek, jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro przy tym nie zakwestionowano zmian w zakresie rodzaju opieki sprawowanej poprzednio (w 2017 r.) i obecnie – to nie dość wszechstronnie rozważone zostały przesłanki przyznania ocenianego aktualnie świadczenia (por. w tym aspekcie wyrok NSA z 24.11.2022 r., sygn. akt I OSK 168/22). Sam zaś zakres opieki realizowanej przez skarżącego nie został poddany koniecznej analizie i ocenom przez pryzmat przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. To z kolei świadczyło o naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Zajmując stanowisko odnośnie faktu uprzedniego wydania przez WSA w Krakowie wyroku oddalającego skargę na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego należy stwierdzić, że aktualnie oceniana sprawa jest sprawą odrębną od poprzednio już rozstrzygniętej. Wydany zatem uprzednio (tj. w innej w sprawie skarżącego) wyrok, nie determinował sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni zaprezentowane stanowisko, jak też stan prawny adekwatny dla dalszych ocen tej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) orzekł jak w pkt 1. sentencji wyroku. O kosztach (pkt 2. sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 par. 2 p.p.s.a. Stosownie do tych przepisów, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co obejmuje również wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika reprezentującego skarżącego w postępowaniu sądowym, które zostało ustalone w oparciu o par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za radców prawnych (Dz. U. 2023 r., poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło