III SA/Kr 1663/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 48 m2 i działka koło tego domu o powierzchni 2,14 ara. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował łącznie na kwotę 719 zł wyjaśniając, że składa się na to jego renta oraz zasiłek rodzinny. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że z uwagi na niskie dochody zmuszony jest korzystać z pomocy MOPS. Powtórzył, że nie posiada żadnych pieniędzy i obarczony jest długami. W oparciu o dołączone przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżący boryka się z problemem ubóstwa i bezrobocia. Ma orzeczoną częściową niezdolność do pracy. Pozostaje w leczeniu z uwagi na schorzenia narządów ruchu. Rodzina skarżącego zajmuje pół domu jednorodzinnego. Zajmowane w nim mieszkanie składa się dwóch pokoi, kuchni, łazienki. Jest czyste i zadbane. Skarżący ma problemy z terminowym regulowaniem należności za media. Ostatnio miał do zapłaty za gaz 89,19 zł, za energię elektryczną 182,18 zł i zaległe rachunki na kwotę 402,46 zł. Skarżący korzysta ze wsparcia udzielanego przez ośrodek pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że nie będzie ją stać na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku to może wydać rozstrzygniecie w tym przedmiocie bez konieczności dalszych wezwań. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny jego aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Skarżący nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę borykającą się z problemem ubóstwa i bezrobocia. Z orzeczoną częściową niezdolnością do pracy. Pozostającą w leczeniu z uwagi na schorzenia narządów ruchu. Mającą trudności z regulowaniem bieżących opłat. Obarczoną długami. Równocześnie z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie ma do dyspozycji trzyosobowe gospodarstwo domowe skarżącego, w zasadzie nie wystarczają nawet przy obecnym poziomie cen oraz usług na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania mieszkania i życie Okoliczność, że do skarżącego należy wykazane dom nie zmienia tego spojrzenia. Chociaż bowiem potencjalnie posiada określoną wartość sprzedażną lub podkładową to jednak trudno byłoby wymagać od skarżącego rozporządzeń tego rodzaju w celu zdobycia środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru albowiem godziłoby to w podstawy egzystencji jego rodziny. Uwzględniając to wszystko udzielono więc skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.