III SA/Kr 1698/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym skargi J. S. na notę księgową Prezydenta Miasta z dnia 21 września 2016 r. nr [...] postanawia: odrzucić skargę. W dniu 21 września 2016 r. Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu, działając w imieniu Prezydenta Miasta, wydał notę księgową nr [...], zgodnie z którą J. S. (skarżący), działający pod firmą Usługi Transportowe J. S., miał uiścić opłatę w wysokości 1 310,55 zł za korzystanie z przystanków komunikacyjnych na terenie K w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2016 r. W podstawie prawnej powołano art. 16 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1440 ze zm.) oraz na uchwałę nr [...] Rady Miasta z dnia 30 marca 2011 r. w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina (Dz. Urz. Woj. z 2011 r., Nr 189, poz. 1504). Pismem z dnia 28 października 2016 r. skarżący wniósł skargę na powyższą notę księgową poprzedzoną wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący zarzucił, że w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ oparł się na nieaktualnym stanie prawnym, nie uwzględniając zmian wynikających z ustawy z dnia 21 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. poz. 1342), która wydłużała okres wykonywania działalności gospodarczej w zakresie regularnego przewozu osób w krajowym transporcie zbiorowym do dnia 31 grudnia 2017 r. Skarżący podniósł również, że z treści uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 30 marca 2011 r., nie sposób wywnioskować motywów jakimi kierowała się Rada Miasta przy ustaleniu opłat w maksymalnej ustawowo wysokości, gdyż brak uzasadnienia do tej uchwały. Jego zdaniem, ustalenie opłaty w maksymalnej wysokości, nie spełniało ustawowej przesłanki jej określenia z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Zaznaczył, że opłata za korzystanie z przystanków winna być tożsama z faktycznym zatrzymywaniem się na przystanku, czego organ nie uwzględnił w przedstawianym sposobie kalkulacji. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o odrzucenie skargi, gdyż sprawa nie należała do zakresu właściwości sądu administracyjnego, względnie o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, gdyż sprawa (skarga na notę księgową) nie należy do właściwości sądów administracyjnych, a kontrola sądowa ewentualnego egzekwowania tej opłaty w trybie egzekucji administracyjnej jest obecnie przedwczesna. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 tego przepisu akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podstawę wystawienia noty księgowej w rozpatrywanej sprawie stanowił art. 16 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym. W myśl tego przepisu za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców w transporcie drogowym mogą być pobierane opłaty (ust. 1). Z kolei za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego, mogą być pobierane opłaty. Stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad (ust. 4). Na terenie Gminy obowiązuje ww. uchwała Rady Miasta z dnia 30 marca 2011 r. Nr [...] w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina. Z § 1 pkt 1 i 2 ww. uchwały wynika, że ustala się stawki opłat za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina w wysokości 0,05 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym (pkt 1), 1 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na dworcu (pkt 2). Zdaniem Sądu analiza powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że obowiązek uiszczenia opłaty, o której mowa we wskazanym art. 16 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, wynika z mocy samego prawa tj. z ww. art. 16 ust. 1 i 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym i § 1 pkt 1 i 2 ww. uchwały. Wobec tego obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu konkretnych zdarzeń, z którymi ustawa o publicznym transporcie zbiorowym wiąże obowiązek uiszczenia opłaty czyli: gdy operator i przewoźnik skorzystali z przystanku komunikacyjnego czy z dworca. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2016 r., II GSK 3531/15, wskazujące, że w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym brak przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie "ustalenia", czy "wymierzenia" przedmiotowej opłaty. Opłaty tej nie ustala się, czy też, nie wymierza się, w drodze decyzji administracyjnej, ani tym bardziej w drodze innego indywidualnego aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro obowiązek poniesienia wskazanej opłaty nie wymaga konkretyzacji w drodze indywidualnego aktu administracyjnego lub czynności w myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to poza zakresem kognicji Sądu pozostaje kontrola wystawionej noty księgowej. Nota księgowa nie jest bowiem ani decyzją administracyjną, ani innym aktem administracyjnym. Nota księgowa przypomina jedynie o obowiązku zapłaty. Nie nakłada na adresata prawnego obowiązku ani nie przyznaje mu jakichkolwiek uprawnień, gdyż te wynikają wprost z normy ustawowej. Z tego powodu wystawienie noty księgowej nie jest więc czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd podkreśla jednak, że pomimo odrzucenia skargi skarżący nie został pozbawiony ochrony przed działaniem organów administracyjnych. Trzeba bowiem zwrócić uwagę na okoliczność, że dochodzenie nieuiszczonej opłaty następuje w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.). Konkretyzacja wymaganej kwoty następuje w tytule wykonawczym, którego wystawienie poprzedza upomnienie (art. 15 § 1 ww. ustawy). Obrona przed ewentualnym niezgodnym z prawem działaniem organu w sprawie opłat za korzystanie z przystanków lub dworców powinna więc być realizowana na etapie postępowania egzekucyjnego z wykorzystaniem środków prawnych przewidzianych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym zarzutów. Rozstrzygnięcia zapadające w trybie powołanej ustawy egzekucyjnej (postanowienia, na które służy zażalenie) podlegają kontroli sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Ponadto skarżącemu przysługują odpowiednie środki prawne dla kwestionowania uchwały Rady Miasta Nr [...], jak również dla kwestionowania zgodności z Konstytucją RP przepisów ustanawiających tę opłatę. Wobec powyższego skarga podlegała odrzuceniu. Z tych też względów nie mogły być wzięte pod uwagę pozostałe zarzuty podniesione w skardze, a dotyczące naruszenia przez organ przepisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.