III SA/Kr 170/25
WyrokWSA w Krakowie2026-01-23
Skład orzekający: Jakub Makuch, Michał Niedźwiedź, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać zmiany rodzaju budynku w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej, czy też wymaga to wydania decyzji administracyjnej, zwłaszcza w sytuacji istnienia wątpliwości co do faktycznej funkcji budynku i sprzecznych dokumentów?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie może dokonać zmiany rodzaju budynku w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej, jeśli istnieją wątpliwości co do faktycznej funkcji budynku, a przedłożona dokumentacja jest niejednoznaczna lub sprzeczna. W takich sytuacjach konieczne jest wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji, aby zapewnić rzetelne zebranie dowodów i aktywny udział stron.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta Krakowa polegającą na zmianie rodzaju budynku w ewidencji gruntów i budynków z "budynki oświaty, nauki i kultury oraz sportowe" na "budynki mieszkalne". Zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wydania decyzji administracyjnej zamiast czynności materialno-technicznej oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w oparciu o operat techniczny, ignorując funkcjonującą w budynku szkołę. Organ argumentował, że zmiana przywraca pierwotny stan funkcji budynku i opiera się na dokumentacji archiwalnej oraz oświadczeniach administratora.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności materialno-technicznej i zasądził od Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. B. i P. B. na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta Krakowa objętej zawiadomieniem z dnia 12 listopada 2024 r. polegającą na wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz skarżących A. B. i P. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skarżące A. B. i P. B. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na czynność materialno – techniczną, polegającą na wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących danych budynku nr [...] położonego na działce ewidencyjnej nr [...] przy ul. S. w K., polegającej na zmianie rodzaju budynku z "budynki oświaty, nauki i kultury oraz sportowe" na "budynki mieszkalne".
Zaskarżonej czynności zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:
a. naruszenie art. 104 k.p.a., w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 2) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1151) poprzez aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno - technicznej, w sytuacji, gdy wobec braku stosownych dokumentów należało wydać decyzję administracyjną poprzedzoną postępowaniem z udziałem skarżących,
b. naruszenie art. 77. k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w szczególności nieprzeprowadzenie oględzin, dokonanie zaskarżonej czynności jedynie w oparciu o operat techniczny, sporządzony na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz oświadczeń uzyskanych od administratora budynku, bez jakiejkolwiek ich weryfikacji (która oczywista wobec faktu, że od kilkudziesięciu lat niezmiennie w budynku funkcjonuje szkoła, co skutkowało poprzednią aktualizacją),
c. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na braku ustalenia, że w budynku zgodnie z poprzednią aktualizacją znajduje się placówka oświatowa, który wynikał z pominięcia jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, poza operatem technicznym mgr inż. M. W., sporządzonym na zlecenie skonfliktowanego ze skarżącymi współwłaściciela nieruchomości, w szczególności brak przeprowadzenia oględzin, weryfikacji dokumentów, z których wynika, że w budynku prowadzona jest szkoła, a w konsekwencji przyjęcie, że budynek nr [...] położony na działce ewidencyjnej nr [...] przy ul. S. w K. spełnia funkcje mieszkalne, co jest niezgodne ze stanem faktycznym.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżące są współwłaścicielkami udziału nieruchomości położonej w K. nr działki ewidencyjnej [...], zabudowanej budynkiem nr [...] przy ul. S. w K. w udziale wynoszącym 92/384 części. W budynku nieprzerwanie od około trzydziestu lat znajdowały i znajdują się prowadzone przez skarżące w ramach spółki cywilnej placówki oświatowe [...] Prywatne Liceum Ogólnokształcące w K. oraz [...] Prywatne Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w K.
Skarżące wskazały, że przedmiotową zmianę wprowadzono na podstawie sprawozdania technicznego mgr inż. M. W. z 30-31.10.2023 r. W treści operatu wskazano, że został sporządzony w celu zmiany przywrócenia pierwotnej funkcji budynku zgodnie z dokumentacją archiwalną (powołano się na dokumenty z 1967 roku). Stwierdzono także, że pierwsze i drugie piętro (gdzie mieści się szkoła) to "część mieszkalna wykorzystywana na cele edukacji". Jak wynika z treści sprawozdania, ta część została oparta na dokumencie prywatnym - oświadczeniu od administratora, z którego wynika, że budynek spełnia funkcje mieszkalne, co zdaniem skarżących jest nieprawdą. Jak podały, administrator działa przede wszystkim w myśl poleceń współwłaściciela nieruchomości, z którym skarżące są skonfliktowane, a to z uwagi na to, że chce on urządzić w budynku mieszkania i dąży do zmiany wszelkich dokumentów.
Podniesiono, że w ramach wykonywania operatu nie przeprowadzono oględzin, a powszechnie wiadomo w budynku znajduje się szkoła. Nikt też nie próbował kontaktować się ze skarżącymi. Zamiast tego bazowano jedynie na dokumentacji archiwalnej.
W piśmie z 3 grudnia 2024 r. skarżące wezwały Wydział Geodezji Urzędu Miasta Krakowa, do uchylenia czynności materialno-technicznej. Podniosły, że zmiana jest całkowicie bezpodstawna, zaś sprawozdanie techniczne w opisanym wyżej kształcie pozostaje niezgodne ze stanem faktycznym. W piśmie skarżące wskazały, że pozostają w sporze ze współwłaścicielami kamienicy, a w szczególności z J. K. (de facto zarządzającym spółkami R. Sp. z o.o. oraz C. Sp. z o.o.).
Skarżące podniosły, że Wydział Geodezji UMK dokonał aktualizacji danych w drodze czynności materialno-technicznej, działając wyłącznie na podstawie wspomnianego wyżej operatu technicznego mgr inż. M. W., który nie stanowi żadnej z podstaw wyczerpująco wymienionych w art. 24 ust. 2b pkt 1) p.g.i.k. Takie postępowanie, ich zdaniem, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego, bowiem pozostaje w sprzeczności z wyrażonym expressis verbis w ustawie obowiązkiem wydania decyzji administracyjnej. Narusza to również art. 77 k.p.a. odnośnie wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego.
Podniesiono, że zaskarżona zmiana pozostaje całkowicie oderwana od stanu rzeczywistego, co w sposób pośredni wskazuje sama treść operatu technicznego, zgodnie z którą dokument ma na celu przywrócenie pierwotnej funkcji budynku, pomimo, że nie wymienia ku temu przesłanek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przedmiotowy budynek został ujawniony w bazie ewidencji gruntów i budynków jako budynek mieszkalny.
Zgodnie z operatem modernizacji ewidencji gruntów i budynków, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] (stary numer - KERG [...]) w dniu 10.03.2010 r. została zmieniona funkcja budynku na "k" - budynki oświaty, nauki i kultury oraz sportowe. Informacja o zakończeniu prac modernizacyjnych została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego pod nr 702 z dnia 21.12.2010 r. Z informacji zawartych w operacie modernizacji wynika, że zmiana ta została dokonana wyłącznie na podstawie oświadczenia administratora przedmiotowego budynku (taki wpis widnieje na arkuszu danych ewidencyjnych budynku załączonym do ww. operatu).
Zdaniem organu, organ ewidencyjny, aby mógł dokonać zmian w zakresie rodzaju budynku, musi mieć do tego podstawę w rozstrzygnięciu kompetentnego organu administracji architektoniczno-budowlanej bowiem sam nie może być twórcą nowego stanu prawnego. Podstawę do dokonania zmian w ewidencji, w sytuacji budynku już wybudowanego i posiadającego określoną funkcję użytkową może być więc decyzja właściwego organu architektoniczno-budowlanego w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (lub jego części), o której mowa w art. 71 Prawa budowalnego. Bez wydania decyzji o zmianie sposobu użytkowania budynku (lub jego części) przez organ administracji budowlanej, organ ewidencji nie może dokonać zmiany rodzaju budynku. W przeciwnym razie organ ewidencji wykroczyłby poza swoje kompetencje rejestrowo-techniczne.
Jak podano zmiana funkcji budynku (atrybutu KŚT), wprowadzona do bazy EGiB w dniu 12.11.2024 r. pod nr [...] przywraca pierwotny stan, jaki był ujawniony w EGiB przed wykonaniem modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 2010 r. na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] w dniu 06.11.2023 r. Zmiana w bazie EGiB została wprowadzona w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie art. 24 ust. 2b pkt. 1 lit. h ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zaznaczono, że w operacie znajduje się kopia archiwalnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej potwierdzająca pierwotną funkcję budynku, jaką jest funkcja "m" – budynki mieszkalne i jaka od założenia ewidencji gruntów i budynków była także ujawniona w dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym do czasu jej zmiany w wyniku prac modernizacyjnych, nastąpiło z uwagi na złożone przez administratora budynku oświadczenie. Operat zawiera także kopię aktualnej dokumentacji z inwentaryzacji architektoniczno - budowlanej wykonanej na poszczególnych kondygnacjach budynku, z której wynika przeważająca mieszkalna funkcja tego budynku.
Organ podkreślił, że z uwagi na wątpliwości organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków związane z wprowadzeniem przedmiotowej zmiany, zostały podjęte dodatkowe czynności wyjaśniające, celem dokonania niezależnej analizy pod kątem ewentualnego wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji o odmowie ujawnienia zmian w zakresie atrybutu KŚT. W następstwie tych działań ustalono, że brak jest dokumentacji potwierdzającej zmianę funkcji budynku z mieszkalnego na budynek szkoły (zgodnie z Klasyfikacją Środków Trwałych - budynek oświaty, nauki i kultury oraz sportu) lub że były prowadzone jakiekolwiek próby zmiany sposobu użytkowania na inny. Dodatkowo, w związku z powołanym wyżej operatem dotyczącym zmiany atrybutu KŚT, do Referatu Wyłączeń Gruntów z Produkcji Rolnej i Postępowań dotyczących EGiB (sprawa [...]), w trakcie prowadzonych wyjaśnień, została dostarczona przez pełnomocnika firmy R. Sp. z o.o. - będącego współwłaścicielem przedmiotowego budynku - kolejna aktualna inwentaryzacja architektoniczna budynku przy ul. S. [...] w K. potwierdzająca w zakresie przeważającej funkcji użytkowej budynku stan wynikający z dokumentacji wchodzącej w skład operatu technicznego [...].
Na rozprawie 21 października 2025 r. Sąd dopuścił dowód z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika skarżących, tj.: inwentaryzacji architektonicznej budynku sporządzonej w sierpniu 2025 r. (k. 33 i nast. a.s.), z której wynika, że w budynku funkcjonuje szkoła lokal gastronomiczny i lokale usługowe oraz kserokopię załącznik do aktu notarialnego (zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżących) – umowy przedwstępnej zniesienia współwłasności z lipca 2023 r., z której wynika na parterze budynku znajdują się pomieszczenia usługowe, a na pierwszym piętrze pomieszczenia związane z funkcjonowaniem szkoły.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie dokumentacji obrazującej wszystkie wpisy do ewidencji budynków i gruntów odnośnie funkcji budynku przy ul S. [...] w K., w piśmie z 3 listopada 2025 r., pełnomocnik organu przedłożył min. mapę ewidencyjną w skali 1:1000 oraz rejestr gruntów dla przedmiotowej działki i wskazał, że przy założeniu ewidencji gruntów i budynków w latach 70 – tych nie były zakładane kartoteki budynków. Jedyną informacją była mapa ewidencyjna, na której zaznaczone były kontury budynków, numery adresowe i liczba kondygnacji literą rzymską. Kartoteka przedmiotowego budynku została założona przy pracach modernizacyjnych z funkcja budynku "k". Stwierdzono, że budynki nie miały oznaczenia funkcji budynku zgodnego z KŚT na mapach, jeżeli miały funkcje mieszkalne.
Wskazano też, że uwierzytelnione kopie materiałów geodezyjnych i kartograficznych udostępnia się odpłatnie po złożeniu stosownego wniosku.
Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżących przedłożył pismo, w którym zakwestionował stwierdzenie organu jakoby budynki nie miały oznaczenia funkcji budynku zgodnego z KŚT jeżeli miały funkcje mieszkalne. Do pisma dołączył kserokopię zaświadczeń prezydenta miasta K. z 27 marca 2025 r. o samodzielności lokali znajdujących się w przedmiotowym budynku, o przeznaczeniu innym niż mieszkalne. Dodatkowo pełnomocnik skarżących przedłożył wydruki potwierdzające, że w przeszłości w budynku znajdowała się fabryka świec.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1264) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W świetle postanowień § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do postanowień art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Stosownie do postanowień art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.
W realiach kontrolowanej sprawy skarga została wniesiona na czynność materialno – techniczną organu ewidencyjnego, polegającą na wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących danych budynku nr [...] położonego na działce ewidencyjnej nr [...] przy ul. S. w K., tj. na zmianie rodzaju budynku z "budynki oświaty, nauki i kultury oraz sportowe" na "budynki mieszkalne".
Określając podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151), dalej: "P.g.k." informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji.
Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h P.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b. W pozostałych przypadkach aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2b pkt 2 P.g.k.).
Zgodnie z treścią § 29a rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2024 r., poz. 219) aktualizacja ewidencji następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub z obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub ze stanem prawnym oraz z obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych (ust.1). Przez dane błędne rozumie się takie dane zawarte w ewidencji, które nie mają potwierdzenia w zbiorze dokumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy (ust. 2).
Naczelna zasada aktualności bazy ewidencji gruntów i budynków wymaga aby wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości były dokonywane w oparciu o aktualne dokumenty.
Bazy danych ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1a pkt 2 p.g.k.) stanowiące część tego zasobu (materiałów zasobu) mogą być aktualizowane z urzędu przez organ rejestrowy na podstawie innych materiałów wchodzących w jego skład, tj. operatów technicznych powstałych w wyniku wykonywania prac geodezyjnych lub kartograficznych, pod warunkiem że zawierają one wiarygodne dane umożliwiające dokonanie tej aktualizacji.
Samo przyjęcie do zasobu dokumentacji geodezyjnej obejmującej informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków nie oznacza kategorycznego obowiązku dokonania aktualizacji tej ewidencji. Czym innym jest bowiem czynność przyjęcia dokumentacji geodezyjnej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a czym innym aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków - która, co przed chwilą wskazano może być dokonana m.in. na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Inne są kompetencje organu odpowiedzialnego za przyjęcie operatów geodezyjnych do zasobu, a inne organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. Organ prowadzący ewidencję ma obowiązek ocenić, czy przedłożona dokumentacja jest wystarczająca, jako podstawa do wprowadzenia modyfikacji. Innymi słowy dokumentacja taka stanowi środek dowodowy, który powinien być rozpoznany w szerszym kontekście, z uwzględnieniem innych materiałów istotnych w danej sprawie. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślano, że samo przyjęcie dokumentacji do zasobu nie powoduje automatycznej zmiany zapisów w ewidencji, i w tym zakresie potrzebne jest odrębne postępowanie (zob. wyrok NSA z 18 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2524/17).
Przyjęta zasada ujawniania zmian w trybie materialno-technicznym na podstawie dokumentów wymienionych w art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.i.k. nie oznacza braku możliwości wszczęcia z urzędu przez organ rejestrowy postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków (por. wyroku WSA w Krakowie z 26 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1117/24).
Zatem należy przyjąć, że w przypadku, gdy dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawiera dane niejednoznaczne, wątpliwe lub odnoszące się do dokumentów historycznych, a wątpliwości te nie zostaną rozwiane przez organ rejestrowy przed dokonaniem czynności, istnieje potrzeba wszczęcia z urzędu przez organ rejestrowy postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów.
W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie.
Operat mgr inż. M. W. z 30-31.10.2023 r., będący podstawą zaskarżonej czynności został sporządzony w celu zmiany, przywrócenia pierwotnej funkcji budynku (względem ujawnionej w 2010 r.), zgodnie z dokumentacją archiwalną (powołano się na dokumenty z 1967 roku).
Taki stan rzeczy wzbudził wątpliwości organu, który podjął szereg czynności wyjaśniających odnośnie aktualnej sytuacji prawnej budynku w zakresie jego funkcji. W ocenie Sądu organ nie rozwiał istniejących wątpliwości w sposób pozwalający na dokonanie zmiany w ewidencji w zakresie funkcji przedmiotowego budynku dlatego jej dokonanie w trybie czynności materialno-technicznej w ocenie Sądu było przedwczesne. Wątpliwości te zdaniem Sądu pogłębiły się na etapie postępowania przed Sądem wraz z przedkładaniem przez skarżące i organ kolejnych dokumentów.
Okolicznością niekwestionowaną jest fakt, że w budynku od około 30 lat funkcjonuje szkoła. Taka funkcja "k" została ujawniona w ewidencji w ramach prac modernizacyjnych w 2010 r. Akta sprawy nie wskazują, aby od 2010 r. doszło do zmian w zakresie sytuacji faktycznej lub prawnej budynku odnośnie tak określonej funkcji (wiadomo, że w budynku znajdują się też lokale o charakterze usługowym). Natomiast odnośnie stwierdzonej w operacie mgr inż. M. W. z 30-31.10.2023 r. potrzeby przywrócenia pierwotnej funkcji budynku (względem ujawnionej w 2010 r.), na obecnym etapie istnieje w sprawie szereg niejasności i sprzecznych dokumentów lub danych, które wymagają zbadania i weryfikacji w celu ustalenia istnienia podstaw do zmiany funkcji budynku przy ul. S. [...] w K. względem ujawnionej obecnie w rejestrze.
I tak z jednej strony organ podaje, że zmiana funkcji budynku, wprowadzona do bazy EGiB w dniu 12.11.2024 r. przywraca pierwotny stan, jaki był ujawniony w EGiB przed wykonaniem modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 2010 r., a z drugiej, że kartoteki budynków zostały założone dopiero w 2010 r., a wcześniej jedyną informacją o budynkach była mapa ewidencyjna, na której nie zaznaczano funkcji budynków (k. 53 a.s.).
W ocenie Sądu trafnie zauważył pełnomocnik skarżących, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia za organem, że: "Budynki nie miały oznaczenia funkcji budynku zgodnego z KŚT jeżeli miały funkcje mieszkalne". Ponadto jak wynika z przedłożonej przez organ mapy ewidencyjnej (k. 54 a.s.) oprócz klasztorów, kościołów oraz Pałacu S. (nazwa własna) Teatru imienia H. [...] (nazwa własna) oraz muzeum przy pl. S. nie były uwidocznione jakiekolwiek inne przeznaczenia budynków.
Dalej wskazać należy, że istnieją sprzeczne inwentaryzacje architektoniczne: jedna z października 2023 r. (powołana w operacie technicznym mgr inż. M. W.), gdzie na pierwszym i drugim piętrze budynku wskazano na istnienie lokali mieszkalnych, druga z października 2024 r. (zawarta w aktach administracyjnych sprawy), gdzie na pierwszym i drugim piętrze budynku stwierdzono istnienie lokali mieszkalnych i trzecia (zalegająca w aktach sądowych) z sierpnia 2025 r., gdzie na pierwszym i drugim piętrze budynku stwierdzono istnienie pomieszczań szkolnych. Jednocześnie zgodnie z twierdzeniami skargi z 18 grudnia 2024 r. w budynku nie przeprowadzono żadnych oględzin.
Ponadto w aktach sądowych sprawy (k. 34-38) widnieje – zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżących – kserokopia załącznika do aktu notarialnego – umowy przedwstępnej zniesienia współwłasności z lipca 2023 r., zgodnie z którym na pierwszym piętrze budynku znajdują się min. sekretariat i sale lekcyjne. Dokument ten jest sprzeczny z inwentaryzacją architektoniczną załączoną do operatu technicznego mgr inż. M. W., mimo że obydwa dokumenty zostały sporządzone w tym samym roku.
Dokumenty zgormadzone w sprawie wskazują też, że w części przedmiotowy budynek spełnia funkcję usługową. Wynika to z wszystkich trzech ww. inwentaryzacji architektonicznych, a także kserokopii zaświadczeń o samodzielności lokalu przedstawionych w toku postępowania przez pełnomocnika skarżących (k. 68-73 a.s.). Okoliczność ta musi zostać rozważona w kontekście przeważającej funkcji budynku.
Organ wskazuje też, że ujawnienie funkcji "k" przedmiotowego budynku na skutek prac modernizacyjnych w 2010 r. nastąpiło na podstawie nieprawidłowego źródła, tj. oświadczenia administratora (k. 58 a.s.). Zdaniem organu , przy czym sam – w odpowiedzi na wezwanie Sądu – jako dokument potwierdzający funkcję mieszkalną budynku przedstawia wydruk faksu pochodzącego również od administratora (k. 59 a.s.).
W ocenie Sądu, na tym etapie wyjaśnienia sprawy wywodzenie stanu prawnego odnośnie funkcji przedmiotowego budynku z dokumentów załączonych do operatu mgr inż. M. W. z 2023 r. pochodzących z 1967 r. i 1978 r. nie odpowiada zasadzie aktualności ewidencji i jest co najmniej przedwczesne.
Sąd nadmienia też, że organ podejmując czynności wyjaśniające przed dokonaniem zaskarżonej czynności całkowicie pominął skarżące jako źródło informacji. Tymczasem współwłaściciele nieruchomości posiadają sporne interesy co do określenia i ujawnienia funkcji budynku. Okoliczności te nie mają znaczenia prawnego dla zgodnego w prawem ujawnienia funkcji budynku w ewidencji gruntów i budynków, ale jednak stanowią tło sprawy, które dodatkowo uzasadnia potrzebę przeprowadzenia postępowania jurysdykcyjnego w sprawie. Konieczne jest rzetelne zebranie wszelkich możliwych danych i dokumentów wskazujących na funkcję budynku, co w dalszej kolejności da asumpt do zmiany uwidocznionej w ewidencji gruntów i budynków funkcji przedmiotowego budynku lub odmowy takiej zmiany. Sąd zauważa w tym miejscu, że zgodnie z § 29 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków źródłami danych wykorzystywanych przy zakładaniu, aktualizacji albo modernizacji ewidencji są:1) materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; 2) wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin; 3) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach; 4) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne.
Istotne jest więc aby wszystkie strony miały możliwość czynnego udziału, co niewątpliwie zapewnia formuła postępowania administracyjnego. Sąd wskazuje, że sam organ w odpowiedzi na wezwanie Sądu podał, że dokumenty z zasobu są możliwe do uzyskania na wniosek, za uprzednią opłatą. Nie jest więc wykluczone, że istnieją dokumenty mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a nie zostały dotychczas ujawnione.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło