III SA/Kr 1701/15
PostanowienieWSA w Krakowie2016-08-12
Skład orzekający: Referendarz Sądowy Grzegorz Karcz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest zbędny, jeśli skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) PPSA?Ratio decidendi
Postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne, gdy skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia na mocy art. 239 pkt 1 lit. a) PPSA, który obejmuje sprawy z zakresu pomocy społecznej, do których zalicza się sprawy dotyczące świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sąd może jednak przyznać pomoc prawną w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, nawet jeśli strona domagała się pełnego prawa pomocy, pod warunkiem wykazania braku możliwości poniesienia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wskazała na swoją trudną sytuację materialną jako samotna matka niepełnosprawnego syna, posiadając jedynie mieszkanie komunalne i niskie dochody. Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów jest zbędny ze względu na ustawowe zwolnienie, ale przychylił się do wniosku o ustanowienie adwokata.Rozstrzygnięcie
I. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowił dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 listopada 2015 r. nr [...] z dnia 20 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.
Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwoakta.
Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami z których jeden boryka się z problemem niepełnosprawności .
Opisując swój majątek i stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym zadeklarowała jedynie mieszkanie komunalne zaznaczając że nie jest jego właścicielką a tylko najemcą. Nie posiada zasobów ani przedmiotów wartościowych.
Dochody gospodarstwa domowego oszacowała łącznie na 2065 zł wyjaśniając, że składa się na to 1424 zł jej emerytury i 641 zł renty socjalnej syna.
Uzasadniając swoje starania podniosła, że jest samotną matką. Jej starszy syn jest niepełnosprawny od urodzenia. Skarżąca nie pracuje, sprawuje rodzinną opiekę nad synem. Skarżąca jest w wieku 59 lat i ma wykształcenie średnie. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podała, że czynsz to 320 zł, prąd ok. 100 z, gaz ok. 100 zł, wydatki na leczenie niepełnoprawnego syna (leki i pieluchy) 300 zł.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawę opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa zakresu pomocy społecznej. Skoro zaś skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) ppsa - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – to rozpoznanie w tym zakresie wniosku jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa.
Zbędność rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa).
W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnej sytuacji skarżącego i jego możliwości płatniczych. Skarżąca i jej rodzina nie należy do zamożnych. Nie posiada żadnego majątku. Z zasad doświadczenia życiowego wynika zaś, że środki jakie ma do dyspozycji rodzina, wystarczają z trudem po uiszczeniu wykazanych, miesięcznych obciążeń na opędzenie podstawowych potrzeb bytowych. Z uwagi na wiek skarżącej i konieczność sprawowania rodzinnej opieki nad niepełnosprawnym synem trudno czynić skarżącej zarzut, że nie stara się jakoś poprawić sytuacji materialnej rodziny.
Uwzględniając to wszystko udzielono więc skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego.
Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło