III SA/Kr 1705/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu w dniu na posiedzeniu niejawnym 9 marca 2018 r. sprzeciwu P. O. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 24 sierpnia 2016 r. ([...]) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 15 grudnia 2017 r. Wyrokiem z dnia 14 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę P. O. złożoną na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 24 sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W dniu 23 listopada 2017 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma córkami tj. z 19-letnią N. i 17-letnią K. Określając swój majątek wykazał stanowiące jego własność następujące nieruchomości: 1) dom o pow. [...] m2 i wartości [...] zł, 2) dom o pow. [...] m2 i wartości [...] zł, 3) dom o pow. [...] m2 i wartości [...] zł, 4) dom o pow. [...[ m2 i wartości [...] zł, 5) dom o pow. [...] m2 i wartości [...] zł, 6) dom o pow. [...] m2 i wartości [...] zł, 7) dom o pow. [...] m2 i wartości [...] zł, 8) mieszkanie o pow. [...] m2 i wartości [...] zł, 9) dom o pow. [...]m2 i wartości [...] zł, 10) działkę budowlaną o pow. [...] ha i wartości [...] zł, 11) działkę (sady) o pow [...] ha i wartości [...] zł, 12) działkę (polana) o pow. [...] ha i wartości [...] zł. Podał, że posiada [...] zł oszczędności, a z przedmiotów wartościowych dwa samochody tj. [...] o wartości [...] zł oraz [...] o wartości [...] zł. Swoje stałe miesięczne dochody skarżący oszacował na kwotę [...] zł z działalności gospodarczej. Jako zobowiązania i stałe wydatki wskazał kwotę [...] zł. Uzasadniając swoje starania podniósł, że pomoc pełnomocnika jest mu niezbędną do sporządzenia skargi kasacyjnej, gdyż sam nie ma ani wystarczającej wiedzy ani kompetencji do jej sporządzenia. Dodał, że obecnie przebywa w Zakładzie Karnym i jego możliwości w zakresie ustanowienia pełnomocnika z wyboru są bardzo ograniczone gdyż nie posiada najbliższej rodziny, która udzieliłaby mu jakiejkolwiek pomocy w tej kwestii. Sygn. akt III SA/Kr 1705/16 Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz podał, że skarżący jest osobą zamożną, więc przyznanie mu prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata nie znajduje jakichkolwiek podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 póz. 1369 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 246 §1 pkt 2 ww. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z Sygn. akt III SA/Kr 1705/16 art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Biorąc pod uwagę wykazaną przez skarżącego wartość majątku wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka wymieniona w przepisie art. 246 §1 pkt 2 ppsa warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Słusznie więc wskazał Referendarz, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i przedstawione na wstępie poglądy doktryny i orzecznictwo sądów administracyjnych. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje sytuacja materialna osoby fizycznej składającej wniosek, oceniana w kontekście możliwości poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak pojmowana instytucja prawa pomocy oznacza, że sąd administracyjny powinien zapewnić prawidłową równowagę pomiędzy interesem państwa w pobraniu opłat sądowych z jednej strony, a interesem wnioskodawcy w dochodzeniu roszczeń przed sądem. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty postępowania miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd administracyjny jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które zapewni realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu (tak: NSA w postanowieniu z dn. 26.01.2012 r., sygn. akt l FZ 577/11, LEX nr 1113147). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Co się zaś tyczy podnoszonej przez skarżącego kwestii osadzenia w Zakładzie Karnym, Sąd nie kwestionuje, że wiąże się to z pewnymi utrudnieniami. Skarżący wykazał jednak, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z dwiema córkami, do których ewentualnie mógłby się zwrócić o pomoc w wyborze pełnomocnika. Sygn. akt III SA/Kr 1705/16 Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do twierdzenia, że nieprzyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu będzie stanowić przeszkodę, której nie ze swojej winy nie będzie mógł pokonać. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 260 w zw. 246§1 pkt 2 ppsa.