III SA/Kr 171/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2018 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów skargę oddala Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu wydał w dniu 18 grudnia 2017 r. decyzję znak: [...] działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym, art. 104,107 k.p.a. oraz na podstawie § 35 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich przyjętego przez Senat Uniwersytetu uchwałą z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia I. M. z listy studentów pierwszego roku studiów II stopnia, w roku akademickim 2017/2018. Na uzasadnienie swojego stanowiska organ l instancji wskazał, że I. M., studentka l roku studiów w roku akademickim 2017/2018 na Wydziale [..] U nie wniosła opłaty związanej z odbywaniem studiów, tj. opłaty za powtarzanie przedmiotów w wysokości 1050 zł. Od powyższej decyzji I. M. złożyła odwołanie i wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, W treści uzasadnienia wskazała, że przepis art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie ma do niej zastosowania albowiem nie jest studentem. Z treści art. 170 ust. 1 w/w ustawy jednoznacznie wynika, że osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania. Skarżąca ślubowania dotąd nie złożyła, w konsekwencji nie tylko nie może deklarować przedmiotów, rozliczać ich (tym bardziej powtarzać ) lecz nie można w stosunku do niej wydawać indywidualnych aktów administracyjnych, jakie mogą być wydawane w stosunku do studentów. Co oczywiste, nie będąc studentem, nie ma obowiązków finansowych wobec uczelni. Rektor Uniwersytetu wydał decyzję z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 190 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 40 ust. 3 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich (przyjętego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. ze zm.) utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podał, że I. M. nie wniosła w terminie określonym w uchwale nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne oraz wzorów umów o 1 Sygn. akt III SA/Kr 171/18 warunkach pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów w Uniwersytecie, opłaty za powtarzanie przedmiotów. I. M. była zobligowana do wniesienia ww. opłaty w związku z niezaliczeniem przedmiotów na pierwszym roku studiów w roku akademickim 2016/2017, w trakcie którego korzystała z urlopu dziekańskiego z prawem zdawania egzaminów, na podstawie § 34 ust. 2 w zw. z § 32 ust, 5 Regulaminu studiów. Pismem z dnia 20 listopada 2017 r. I. M. została wezwana do uiszczenia ww. opłaty w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania do zapłaty. Pisemne wezwanie do zapłaty studentka otrzymała w dniu 27 listopada 2017 r. Pomimo otrzymania pisemnego wezwania, zaległa opłata nie została uregulowana. Na skutek powyższych okoliczności, decyzją Dziekana Wydziału [...] U z dnia 18 grudnia 2017 r., I. M. została skreślona z listy studentów Uniwersytetu z uwagi na niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów. Biorąc pod uwagę zaistniałe okoliczności należy stwierdzić, że I. M. nie wypełniła obowiązków wynikających z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, powołanej wyżej uchwały Senatu U oraz Regulaminu studiów obowiązującego w U, ponieważ nie wniosła opłaty związanej z odbywaniem studiów w wymaganym terminie określonym w uchwale nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne oraz wzorów umów o warunkach pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów w Uniwersytecie. Tym samym zaistniała podstawa do skreślenia I. M. z listy studentów. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego nieposiadania statusu studenta z uwagi na niepodpisanie ślubowania i związanego z tym braku możliwości wydawania w stosunku do niej indywidualnych aktów administracyjnych, należy przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 czerwca 2011 r. o sygn. lll/SA/Lu 49/11 gdzie Sąd podkreślił, że z chwilą doręczenia studentowi/doktorantowi decyzji o przyjęciu na studia tworzy się już stosunek prawny pomiędzy studentem/doktorantem a szkołą wyższą (...). Stosunek prawny pomiędzy doktorantem a uczelnią zrywa definitywnie dopiero decyzja o skreśleniu z listy doktorantów". Cytowany wyrok odnosił się do skargi wniesionej przez doktoranta, niemniej jednak analogiczne zasady dotyczą w tym wypadku studentów. Skarżąca wskazała także, że z uwagi na niezłożenie ślubowania, nie może deklarować przedmiotów na studiach. Pomimo takiego przekonania, złożyła jednak deklarację 2 Sygn. akt III SA/Kr 171/18 przedmiotów realizowanych w semestrze zimowym roku akademickiego 2016/2017, sygnowaną własnoręcznym podpisem. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że nie jest studentem, należy przywołać wniosek z dnia 17 października 2016 r. złożony do Dyrektora Instytutu [...] U, w którym wniosła o udzielenie Indywidualnego Toku Studiów w związku z podjęciem studiów w trybie 30+, o ustalenie dla niej specjalizacji, jak również o zarejestrowanie i podpięcie w systemie USOS na wykłady, ćwiczenia i konwersatoria w semestrze zimowym. Dodatkowo, I. M. dwukrotnie zwracała się o przyznanie urlopu dziekańskiego z prawem zdawania egzaminów. Powyższe wskazuje, że skarżąca, pomimo przeświadczenia o braku posiadania statusu studenta, korzystała z uprawnień przysługujących studentom na mocy regulaminu studiów obowiązującego na Uniwersytecie. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że skarżąca podpisała (za pośrednictwem osoby umocowanej do działania w jej imieniu) umowę o warunkach pobierania opłat związanych z odbywaniem stacjonarnych studiów wyższych w Uniwersytecie Jagiellońskim. Na powyższą decyzję I. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę art. 170 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez przyjęcie, że osoba przyjęta na studia może korzystać z praw i obowiązków studenta pomimo niezłożenia ślubowania oraz obrazę art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez przyjęcie, iż możliwe jest skreślenie z listy studentów w związku z niewykonaniem obowiązków studenta osoby, która nie posiada praw ani obowiązków studenta z uwagi na niezłożenie ślubowania. Skarżąca powtórzyła w treści skargi argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu l instancji. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następujące: Na wstępie należy zauważyć, że kontrola sądowa zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., póz. 1066 ze zm.) sprawowana jest na podstawie kryterium legalności, co oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja narusza konkretny przepis prawa. 3 Sygn. akt III SA/Kr 171/18 W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., póz. 1369 ze zm.-dalej powoływana jako P.p.s.a.) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu, jeżeli w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenia dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a.). Nie każde więc naruszenie prawa stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko takie, które jest na tyle istotne, że mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, albowiem wbrew podniesionym w skardze zarzutom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontroli sądowej została poddana decyzja ostateczna Rektora Uniwersytetu z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia 18 grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie skreślenia I. M. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych II stopnia, na kierunku religioznawstwo - interdyscyplinarne studia nad religiami świata na Wydziale [...] Uniwersytetu w roku akademickim 2017/2018. Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowiły zatem przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tj.: z 2016 r., póz. 1842 ze zm., dalej ustawa). Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Stosownie do art. 189 ustawy student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów (ust. 1), a w szczególności do: uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów; składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów; przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni (ust. 2). Stosownie do art. 170. pkt 1 ustawy osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni. W myśl art. 190 ust. 2 ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym 4 Sygn. akt III SA/Kr 171/18 terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów, 4) niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne. Od decyzji o skreśleniu z listy studentów przysługuje odwołanie do rektora. Decyzja rektora jest ostateczna (ust. 3). Natomiast stosownie do treści art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl art. 88 ust. 1 pkt 2) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uczelnia publiczna może pobierać opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane z powtarzaniem określonych zajęć na studiach stacjonarnych oraz stacjonarnych studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce. Omawiana ustawa nie zawiera wyczerpujących zasad związanych z formułowaniem lub treścią decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów, dotyczących skreślenia z listy studentów. Kwestie skreślenia studenta z listy studentów doprecyzowuje nadto regulamin studiów, określony odrębnie dla każdej uczelni (art. 160 ustawy). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2) uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu J z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne oraz wzorów umów o warunkach pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów w Uniwersytecie, uczelnia pobiera opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane z powtarzaniem określonych zajęć przez studentów na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych z powodu niezadowalających wyników w nauce. Na mocy § 5 ust. 4 ww. uchwały, opłaty, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2) uiszczane są jednorazowo przez studenta w terminie do 22 października w przypadku zajęć w semestrze zimowym i całorocznych oraz do 15 marca w przypadku zajęć w semestrze letnim. Dodatkowo, na mocy § 35 ust. 2 pkt 3) Regulaminu studiów, dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów, pomimo pisemnego wezwania do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Sygn. akt III SA/Kr 171/18 W pierwszej kolejności należy się odnieść do argumentu skarżącej, że osoba przyjęta na studia nie może korzystać z praw i obowiązków studenta z uwagi na niezłożenie ślubowania. Sąd stoi na stanowisku, że już z chwilą doręczenia decyzji administracyjnej o przyjęciu na studia zaistniał stosunek prawny pomiędzy studentem, a uczelnią wyższą. Decyzja administracyjna o przyjęciu na studia jest bezwarunkowa, ostateczna i wykonalna, istnieje w obrocie prawnym. Zatem już z chwilą doręczenia decyzji o przyjęciu na studia kreuje się status prawny studenta. Tak samo stosunek prawny pomiędzy studentem, a uczelnią zrywa definitywnie decyzja o skreśleniu z listy studentów. Z akt sprawy wynika, że przesłanka immatrykulacji została spełniona, jednakże I. M. nie złożyła ślubowania. Jednakże to z treści decyzji administracyjnej adresat może domagać się wywodzących z niej praw. Tak też było w omawianej sprawie. Adresatka decyzji administracyjnej o przyjęciu na studia – I. M. -wywodziła swoje prawa, między innymi poprzez udzielenie urlopu dziekańskiego z prawem zdawania egzaminów, korzystała z usług edukacyjnych, złożyła własnoręcznie podpisaną deklarację przedmiotową, przystępowała z powodzeniem do egzaminów i zaliczeń. W następnym roku akademickim starała się o przedłużenie urlopu dziekańskiego na tych samych zasadach. W związku z niezaliczeniem wszystkich przedmiotów objętych tokiem studiów w roku akademickim 2016/2017, skarżąca była zobowiązana do zaliczenia przedmiotów w kolejnym roku akademickim. Wobec powtarzania niektórych przedmiotów zostały naliczone odpowiednie opłaty, których skarżąca, pomimo wezwania nie uiściła, co w konsekwencji uzasadniało wydanie decyzji o skreśleniu z jej z listy studentów. Okoliczność, że przez rok czasu skarżąca nie posiadała statusu studenta, pomimo realizowania obowiązków i uprawnień studenta, jest nie do zaakceptowania. Dlatego też w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 170 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Decyzja w przedmiocie skreślenia z listy studentów ma charakter uznaniowy, gdyż z regulacji zawartej w art. 190 ust. 2 ustawy wynika, że organ może skreślić studenta z listy w przypadkach wymienionych w tej jednostce redakcyjnej przepisu, ale nie musi tego uczynić. Uznaniowy charakter decyzji determinuje zakres kontroli legalności dokonywanej przez Sąd. Decyzje uznaniowe podlegają bowiem kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd 6 Sygn. akt III SA/Kr 171/18 nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA, sygn. akt l SA/Gd 1507/00). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę a dotyczące okoliczności relewantnych prawnie, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób wyżej opisany Sąd nie znalazł podstaw do usunięcia tej decyzji z obrotu prawnego. Skarżąca wezwana do zapłaty, nie uiściła opłaty za powtarzanie przedmiotów, co .skutkowało wydaniem decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona, a treść uzasadnienia daje podstawę do stwierdzenia, że orzeczenie nie zostało dotknięte dowolnością. Mając na względzie okoliczność, iż zarzuty skargi są chybione, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Sąd był obowiązany oddalić skargę, co uczynił na podstawie art. 151 P.p.s.a.