III SA/Kr 1724/22

WyrokWSA w Krakowie2023-02-22

Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Hanna Knysiak-Sudyka, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Policji zwolniony ze służby przed wejściem w życie nowelizacji art. 115a ustawy o Policji, dokonanej ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r., ma prawo do wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, obliczonego na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15, pomimo przepisów przejściowych zawartych w tej nowelizacji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że funkcjonariusz ma prawo do wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 7/15, który uznał za niekonstytucyjny przelicznik 1/30 do obliczania ekwiwalentu, ma skutek wsteczny (ex tunc). Przepis uznany za niekonstytucyjny nie istniał od początku jego obowiązywania, a zatem należy obliczyć ekwiwalent na podstawie uzasadnienia wyroku TK, które wskazuje na wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Przepisy przejściowe nowelizacji ustawy o Policji, które próbują ograniczyć skutki wyroku TK, są sprzeczne z zasadą powszechnej mocy obowiązującej orzeczeń TK i prowadzą do zjawiska "wtórnej niekonstytucyjności".
Stan faktyczny
Skarżący, A. O., funkcjonariusz Policji zwolniony ze służby w dniu 15 kwietnia 2016 r., domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za 216 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego. Organy Policji odmówiły wypłaty, powołując się na przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących służb mundurowych, które miały obowiązywać w jego sprawie. Skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15, który uznał za niekonstytucyjny sposób obliczania ekwiwalentu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie SWSA Hanna Knysiak-Sudyka SWSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 12 września 2002 r. nr 107/EU-0/2022 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 18 lipca 2022 r. nr [...]. A. O. wniósł skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 12 września 2022 r. nr 107/EU - O/2022 utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w K. z 18 lipca 2022 r. nr [...], którą odmówiono wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 216 dni, należny w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem 15 kwietnia 2016 r. Wnosząc skargę strona skarżącą zażądała uchylenia obu decyzji, a także zobowiązania organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami. Skarżący zarzucił organom Policji naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 z późn. zm.) w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 (opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r. w Dz. U. z 2018 r. poz. 2102) poprzez pozbawienie należnych skarżącemu z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W skardze skarżący podniósł, że zaskarżonymi decyzjami uniemożliwiono mu realizację gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), zwanej dalej ustawą o szczególnych rozwiązaniach, z pominięciem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Skarżący podniósł, że odszedł z dniem 15 kwietnia 2016 r. na emeryturę. W związku z tym wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za 216 dni przy zastosowaniu "przelicznika" 1/30 część miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Skarżący podniósł, że jego wniosek o wyrównanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop pozostawał w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. w sprawie sygn. K 7/15, dotyczącym art. 115a ustawy o Policji. Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku wyeliminował z obrotu prawnego fragment art. 115a ustawy o Policji określający wymiar 1/30 części miesięcznego uposażenia jako stanowiący ekwiwalent za urlop, wskazując jednocześnie w uzasadnieniu techniczne przesłanki do prawidłowego dokonania naliczenia ekwiwalentu. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - orzeczenia TK są ostateczne i mają charakter powszechny. Tymczasem w tej sprawie po prawie dwóch latach zapowiedzi o konieczności ustawowego uregulowania kwestii będącej przedmiotem mojego wniosku, ponownie wpisano do ustawy, że w okresie pomiędzy 19 października 2001 r. i 5 listopada 2018 r. nadal będzie obowiązywał zapis, który TK uznał za niekonstytucyjny. Całkowicie nie do zaakceptowania jest decyzja podjęta w opozycji do jednolitej linii orzeczniczej przyjętej przez NSA i wojewódzkie sądy administracyjne, które jednoznacznie stwierdzają, że realizacja wniosku o wyrównanie ekwiwalentu powinna następować zarówno w warunkach zaniechania ustawodawczego /które trwało prawie dwa lata/, jak i w obecnej sytuacji, tj. próby "zniesienia" wyroku TK ustawą zwykłą. Prawo skarżącego do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego jest gwarantowane art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i ma ono charakter bezwarunkowy. Niedopuszczalne jest ograniczanie zasady "wzruszalności" aktów stosowania prawa wynikającej z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez regulacje wprowadzone w ustawach zwykłych, czy to wprost, czy też na skutek ich wykładni, albowiem godziłoby to w zasadę nadrzędności Konstytucji wynikającą z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP. Norma prawa zawarta w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie, w jakim pozbawia funkcjonariuszy, którzy odeszli na emeryturę/rentę po 19 października 2001 r. a przed 6 listopada 2018 r. stoi w sprzeczności z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 7/15. Obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 6 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1745/07, zgodnie z którym przepis uznany przez TK za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Skarżący wskazał, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP określa naprawienie skutków obowiązywania niekonstytucyjnego przepisu obowiązującego do chwili wejścia w życie "w stosunku do ukształtowanych i skonsumowanych zaszłości prawnych". Przepis ten przewiduje możliwość zainicjowania właściwej procedury wznowieniowej, która pozwoli na rozpatrzenie sprawy w świetle stanu prawnego ukształtowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, oznacza, że niekonstytucyjny akt prawny jest derogowany z systemu prawnego w sposób bezwzględny i bezwarunkowy, a zatem nie może być stosowany również do stanów faktycznych ukształtowanych w czasie, gdy jeszcze obowiązywał (M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 72 i nast.). Powołując się na orzecznictwo sądowe i poglądy przedstawicieli doktryny skarżący wskazał, że wznowienie postępowania, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakłada wsteczne oddziaływanie tego skutku rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego. Niezgodność określonej regulacji prawnej z Konstytucją jest stanem niezależnym od chwili orzekania w tym przedmiocie przez Trybunał. Nie można przyjmować, że przed opublikowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego akt prawny był zgodny z Konstytucją, a dopiero ocena dokonana przez Trybunał pozbawia przepis przymiotu zgodności z ustawą zasadniczą, albowiem w takim przypadku ocena obowiązywania aktu normatywnego z punktu widzenia zgodności danego aktu z Konstytucją uzależniona byłaby od chwili wydania orzeczenia przez Trybunał. Tylko ze względu na pewność i porządek obrotu prawnego oraz poszanowanie, jakiego wymagają decyzje ostateczne i prawomocne orzeczenia, ich wzruszenie z powodu wydania na podstawie przepisu pozbawionego mocy obowiązującej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego może nastąpić w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Zdecydowanie przeważa w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych pogląd o skuteczności ex tunc wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza to, że skoro orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją mają, co zasady, skutek wsteczny (ex tunc), to przepis jest niekonstytucyjny od chwili jego wejścia w życie. W zakresie stosowania prawa wyrok Trybunału odnosi skutek retroaktywny, wpływając na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczeń Trybunału. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt V CSK 377/15 stwierdził, że zjawisko tzw. wtórej niekonstytucyjności dotyczy przypadku, gdy doszłoby do zastosowania przepisu, który miał identyczne brzmienie z przepisem uznanym przez TK za niezgodny z Konstytucją. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wnosząc na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Organ wskazał, że skarżący w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem 15 kwietnia 2016 r. otrzymał ekwiwalent pieniężny łącznie za 216 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i urlopu dodatkowego w wysokości 46.555,19 zł brutto, przy zastosowaniu przelicznika za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Wyliczenie wysokości świadczeń i ich wypłata miały charakter czynności materialno-technicznej. Organ stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 sam w sobie nie przyznał byłym policjantom uprawnień do ekwiwalentu w oznaczonej wysokości. Wskazał ponadto, że w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610) zwana dalej ustawą o szczególnych rozwiązaniach w której znowelizowany został art. 115a ustawy o Policji. Ustawodawca określił w nim, że ekwiwalent pieniężny za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego wynosi 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zgodnie jednak z art. 9 ust. 1 ww. ustawy, art. 115a w brzmieniu nadanym ustawą o szczególnych rozwiązaniach stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw policjantów zwolnionych ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a co za tym idzie organ nie jest upoważniony do dokonania wypłaty uzupełniającej. Uznano, że uprawnienie funkcjonariusza zostało w całości zrealizowane zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie zwolnienia ze służby i obecnie nie przysługuje mu prawo do wypłaty wyrównania tego świadczenia. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie zaskarżona decyzja w pełni odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu oraz prawnemu obowiązującemu w dacie jej wydania. W szczególności uwzględnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Organy administracji publicznej są obowiązane na podstawie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a., do działania na podstawie przepisów prawa, co oznacza obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Po ustaleniu mocy obowiązującej przepisu prawa, organy powinny podjąć czynności w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, do którego zastosowany zostanie przepis obowiązujący w dniu orzekania. Z zasady praworządności wynika, że organy administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym zobowiązane są stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji (tak np. NSA w wyroku z lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1327/15). Jakkolwiek skutkiem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego norma wynikająca z art. 115a ustawy o Policji została uznana za niekonstytucyjną w zakresie wysokości przelicznika "1/30", to ustawodawca dokonujący w wykonaniu tego wyroku nowelizacji przepisu przyjął określone i jednoznaczne reguły jego stosowania, tak w zakresie podmiotowym jak i czasowym. Organy administracji publicznej są związane ustawą i nie mogą pominąć jej treści przy rozstrzyganiu sprawy. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, do spraw w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy o dodatkowy za okres sprzed 6 listopada 2018 r. stosuje się przelicznik wynikający z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., czyli sprzed daty publikacji wyroku TK, a więc obowiązującym najpóźniej w dniu 5 listopada 2018 r. Uznanie przez ustawodawcę, że w sprawach urlopów nabytych przed dniem 6 listopada 2018 r. nie dokonuje się ponownego przeliczenia ekwiwalentów pieniężnych wypłaconych przy zastosowaniu przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za każdy dzień niewykorzystanego urlopu. Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie jako organ administracji publicznej nie posiada uprawnień do badania zgodności z Konstytucją RP takich rozwiązań legislacyjnych i nie może również pomijać takiego rozumienia przepisu w wydawanych rozstrzygnięciach. Skoro zgodnie z normą z art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy nabyty przed dniem 6 listopada 2018 r. winien być ustalany na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., to w odniesieniu do A. O. wypłacono w prawidłowej wysokości w 2016 r. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważy, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Skarga jest zasadna. Poza sporem w sprawie jest to, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 15 kwietnia 2016 r. i wówczas wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w oparciu o art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu wówczas obowiązującym, tj. przy przyjęciu wysokości ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 orzeczono, iż art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Spór w niniejszej w sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w chwili obecnej przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem można wyliczyć należną, a tym samym - po odjęciu kwoty wypłaconej - brakującą i niewypłaconą kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, jak chce tego strona skarżąca, czy też nie da się takiej kwoty wyliczyć, jak twierdzą to organy administracyjne obu instancji. Należy przyznać rację skarżącemu, że pomimo braku ustawowego zastąpienia ułamka 1/30 innym ułamkiem można wyliczyć należną, a więc - po odjęciu kwoty wypłaconej - brakującą i niewypłaconą kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, ponieważ na taki sposób wyliczenia kwoty należnej wskazuje wprost uzasadnienie przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15. Należy przy tym podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny wskazał w uzasadnieniu omawianego wyroku (sygn. K 7/15), że ekwiwalent pieniężny przysługuje także za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem w zamian za czas służby przekraczający 40 godzin w tygodniu, w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym, policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo przyznaje rekompensatę pieniężną. Nie dotyczy to policjantów uprawnionych do dodatku funkcyjnego. Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy stanowi "zastępczą formę" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne będące jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża organ Policji, ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz A. O. nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji administracyjnej. Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Gwarancyjny charakter prawa do wypoczynku objęty art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika stanowi podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Organizacja służby w Policji powinna umożliwiać skorzystanie z niego tak, aby zrealizowany był podstawowy cel prawa do wypoczynku, tj. regeneracja sił funkcjonariuszy potrzebna do dalszego wykonywania służby. Jeżeli na skutek okoliczności niezależnych od funkcjonariusza nie mógł on faktycznie taki urlop wykorzystać przed ustaniem stosunku pracy, to wówczas jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy i taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Z przywołanego powyżej stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 wprost wynika sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w niniejszej sprawie należy po wyliczeniu ilości dni urlopu tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, tj. 15 kwietnia 2016. Należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" dokonaną zgodnie z uzasadnieniem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego ostatniego dnia roboczego przysługującego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby. Całkowite wyliczenie należnego na dzień 15 kwietnia 2016 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie powinno nastręczać trudności, a tym bardziej wymagać regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest bowiem okolicznością faktyczną możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok, w oparciu o przepisy ustawy o dniach wolnych od pracy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest zasadnym stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (tj. z dniem publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości co oznacza, że organ administracji publicznej musi zrekonstruować treść tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Stąd przy stosowaniu art. 115a ustawy o policji organy Policji dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że pozbawienie przez Trybunał Konstytucyjny danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu, a konkretnie w niniejszej sprawie oznacza, że ułamek 1/30 zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nie istniał. Tym samym należy przyjąć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1084). Trafnie podnosi skarżący, że odmienne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych. W kontrolowanej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, tj. prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślał w powołanym wyżej i omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy. Bez znaczenia pozostaje przytoczona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji treść nowelizacji art. 115a ustawy o Policji wprowadzona ustawą o szczegółowych rozwiązaniach. Art. 9 ust. 1 ww. ustawy wynika, że art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu znowelizowanym stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przyjęcie za zasadnym stanowiska Komendanta Wojewódzkiego Policji prowadziłoby do zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności" polegającej na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków tego Trybunału, które wiążą ustawodawcę. Dlatego wykładnię ww. przepisów, dokonaną przez organy Policji Sąd uznał w tej sprawie za wadliwą. Zajęte w tej sprawie stanowisko przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok NSA z 11 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 4843/21; wyrok NSA z 11 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 4880/21, wyrok NSA z 23 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 4327/21). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ Policji uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 P.p.s.a., a w szczególności mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany za pracę ponad wymiar, otrzymuje ekwiwalent pieniężny), dokonają wyliczenia i wypłaty części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 23 lutego 2010 r. sygn. K 1/08, zgodnie z którym prawo to gwarantowane jest w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP w sposób bezwarunkowy, a rekompensata pieniężna za niewykorzystany (płatny) urlop stanowi konieczny substytut otrzymywany w miejsce niewykorzystanego urlopu. Mając na względzie naruszenie przez organy administracyjne obu instancji przepisów prawa materialnego - wskazanych wyżej przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i ustawy o Policji – Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło