III SA/Kr 1725/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Ewa Michna Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala. Zaskarżonym przez K. K., dalej skarżący, postanowieniem z dnia 22 września 2016 r. nr [...], wydanym na podstawie przepisu art. 134 w zw. z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie skarżącego od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego: Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] odmówił umorzenia w całości kwoty wypłaconej z funduszu alimentacyjnego, tj. kwoty 8 400 zł wraz z należnymi odsetkami, która podlega zwrotowi jako dłużnikowi alimentacyjnemu z tytułu wypłaconego funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r., zgodnie z decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...]. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 19 lipca 2016 r. w trybie przepisu art. 47 § 2 k.p.a. Skarżący odmówił przyjęcia przedmiotowej decyzji z rąk doręczającego pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, który w tym dniu podjął próbę jej doręczenia stronie. Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie z dnia 8 sierpnia 2016 r., które wpłynęło do organu I instancji 9 sierpnia 2016 r. kwestionując w nim zasadność odmowy umorzenia kwoty z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Opisanym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu. W jego uzasadnieniu SKO wskazało, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 19 lipca 2016 r. w trybie przepisu art. 47 § 2 k.p.a., a skarżący odmówił jej przyjęcia. Kolegium podniosło, że zgodnie z przepisem art. 47 § 1 k.p.a. jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. Według treści art. 47 § 2 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Kolegium wyjaśniło, że regulacja ta ma na celu usprawnienie procedury doręczeń pism. W świetle art. 47 k.p.a. uchylanie się adresata od odbioru pisma nie będzie bowiem tamowało biegu postępowania. Ustawodawca przewiduje, że mimo odmowy odbioru pisma przez adresata, pismo należy uznać za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia. Odmowa przyjęcia pisma, zgodnie z art. 47 § 2 k.p.a. pociąga więc za sobą takie same skutki prawne, jak doręczenie do rąk adresata. Zatem odmowa skarżącego przyjęcia decyzji z dnia 12 lipca 2016 r. skutkuje domniemaniem, że przedmiotowa decyzja została doręczona skutecznie w dniu odmowy jej przyjęcia, tj. w dniu 19 lipca 2016 r. Termin do wniesienia odwołania minął w dniu 2 sierpnia 2016 r. Odwołanie wpłynęło na dziennik podawczy organu I instancji dopiero w dniu 9 sierpnia 2016 r. Skarżący uchybił zatem terminowi wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2016 r. [...]. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący podniósł, że organ niezasadnie uznał, iż odmówił w dniu 19 lipca 2016 r. przyjęcia decyzji z dnia [...] 2016 r. Przyznał, że była w tym dniu próba doręczenia mu decyzji przez pracownika organu, niemniej z uwagi na wątpliwości co do osoby doręczającego, nie przyjął przesyłki i udał się do organu po jej odbiór. Zwrócił uwagę, że w dniu [...] 2016 r. wydane zostały dwie decyzje, od obu się odwołał, a jedynie wobec jednej zostało rozpoznane odwołanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2016 r., poz. 718, dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, przewidzianego do jego wniesienia. Zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy, nie naruszyło przepisów prawa w stopniu skutkującym uchyleniem kontrolowanego postanowienia. Wskazać należy, że doręczenie jest czynnością materialno - techniczną, z której dokonaniem przepisy wiążą określone skutki prawne (np. związanie decyzją - art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), czy - jak w niniejszej sprawie - rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania - art. 129 § 2 k.p.a.). Z gwarancyjnego charakteru instytucji doręczenia wynika, że tylko doręczenie zgodnie z obowiązującymi przepisami można uznać za skuteczne i wywołujące określone następstwa prawne. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzają regułę bezpośredniego doręczenia pisma adresatowi. Wszystkie wyjątki od tej zasady należy interpretować ściśle, a warunki dopuszczające w tym zakresie odstępstwa muszą być przestrzegane rygorystycznie. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego, swoich pracowników albo inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 k.p.a.). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). Pisma mogą być też doręczane w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.) lub w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 47 k.p.a. jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz adnotacją włącza się do akt sprawy (§ 1 art. 47 k.p.a.). W takich przypadkach uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (§ 2 art. 47 k.p.a.). Trafnie podniosło więc SKO, że takie rozwiązanie zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu zapobiegania sytuacjom, gdy negatywne stanowisko adresata w przedmiocie przyjęcia pisma miałoby udaremniać prawne doręczenie pisma, co mogłoby pociągać możliwość bezzasadnego wstrzymywania biegu postępowania. Powtórzyć więc należy za NSA w Warszawie, że: "Strona nie może zatem traktować odmowy przyjmowania pism jako jeszcze jednego środka obrony własnych interesów. W konsekwencji musi liczyć się z tym, że nieuzasadniona odmowa przyjęcia pisma prowadzi do uznania doręczenia jako prawnie skutecznego." (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1653/13). Przyjęcie fikcji prawnej polegającej na uznaniu pisma za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia jest możliwe tylko przy zachowaniu ściśle określonych warunków. Czynność doręczenia można uznać za skuteczną wówczas, gdy dokonano ją z zachowaniem wszystkich przesłanek określonych przez prawodawcę dla danego, wykorzystanego przez organ, sposobu doręczenia. Z odmową przyjęcia pisma zatem można mieć do czynienia jedynie wówczas, gdy doręczający wprost przekazał pismo adresatowi, natomiast adresat wyraźnie oświadczył doręczającemu, że pisma tego nie przyjmuje albo też w inny sposób uzewnętrzni wolę odmowy przyjęcia tego pisma. Odmowa odbioru pisma musi mieć zatem charakter wyraźny, a okoliczność tę ma potwierdzać stosowna adnotacja. Skoro czynności doręczenia dokonuje określony pracownik organu, to on powinien poczynić stosowną adnotację w przypadku odmowy przyjęcia przez adresata pisma. Ponadto adnotacja ta powinna w swej treści jednoznacznie wskazywać, że to adresat odmówił przyjęcia doręczanego mu pisma oraz datę odmowy odbioru przesyłki. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji w sposób, o którym mowa w art. 47 k.p.a. Z adnotacji, dokonanej na dowodzie doręczenia decyzji organu I instancji (k. 244 akt administracyjnych) przez podpisanego doręczającego pracownika organu (znanego z imienia i nazwiska) wynika, że dniu 19 lipca podjęto trzykrotną próbę doręczenia decyzji, a adresat odmówił jej przyjęcia i podpisu. Skoro fakt odbioru kierowanej do skarżącego korespondencji jest wyraźny i został w sposób wymagany prawem udokumentowany, to rzeczywiście zgodzić się należało z SKO, że z dniem 19 lipca 2016 r. – tj. z dniem odmowy przyjęcia decyzji organu I instancji - doszło do skutecznego jej doręczenia skarżącemu, jak to stanowi art. 47 § 2 k.p.a.. Termin do wniesienia odwołania od tej decyzji mijał zatem skarżącemu z dniem 2 sierpnia 2016 r. Wniesienie więc przez skarżącego, i tej okoliczności nikt nie podważa, odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] 2016 r. nr [...] w dniu 9 sierpnia 2016 r. jest wniesieniem odwołania z uchybieniem terminu przewidzianego dla dokonania tego rodzaju czynności procesowej. Wobec tego obowiązkiem Kolegium, wynikającego z art. 134 k.p.a., było wydanie w takim stanie rzeczy postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, zwłaszcza, że skarżący nie składał również wniosku o jego przywrócenie. W odwołaniu tym nawet nie kwestionował sposobu doręczenia mu decyzji organu I instancji, co w tej sytuacji nie jest bez znaczenia. Fakt więc późniejszego zapoznania się z jej treścią pozostaje, zdaniem Sądu, bez znaczenia prawnego. Decyduje bowiem skuteczne doręczenie i następstwa prawne z tego wynikające, a nie zaznajomienie się z treścią decyzji w taki, czy w inny sposób. Wobec powyższego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało bowiem postanowienie nie naruszając prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.