III SA/Kr 175/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. C. i E. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżących adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca posiadając pełnomocnictwo męża do reprezentowania go przez sądem administracyjnym (k. 28) w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudniają i nie pozostają w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i synem. Określając majątek swój i męża uwidoczniła, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 125 m2 i gospodarstwo rolne o powierzchni 4,0909 ha gruntów rolnych oraz 3,39 ha lasu wraz z budynkami i maszynami rolniczymi. Nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacowała łącznie na kwotę 3208,04 wyjaśniając, że składa się na to 1571, 67 zł zasiłku rehabilitacyjnego męża, 991 zł emerytury skarżącej oraz 645 zł dochodu z gospodarstwa rolnego. Uzasadniając swoje starania podniosła, że po wykupieniu lekarstw i opłaceniu rachunków sytuacja w rodzinie jest trudna. Powiada, że wszyscy członkowie rodziny pozostają w leczeniu. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wskazała na raty pożyczek spłacanych po 265 zł i 250 zł, opłaty za tv 39,99 zł, telefony komórkowe 130 zł, Internet 54 zł, gaz 74,44 zł, prąd 143,58 zł, odpady komunalne 21 zł, zakupy suplementów dla męża, wydatki na leczenie okulistyczne swoje i syna 50 zł, wydatki na paliwo 500 zł. Nadto konieczność opłacenie skoszenia zboża kwotą 600 zł, skoszenia trawy 200 zł, opryski 85 zł. Do wniosku dołączyła kopie posiadanej dokumentacji leczenia szpitalnego i ambulatoryjnego męża. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Przepis art. 245 ppsa przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2) natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym polega na zwolnieniu tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt. 1 ppsa) zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ma miejsce we wszystkich tych przypadkach, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Jednocześnie podnieść należy, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające, koresponduje bowiem z wcześniej składanymi w innych sprawach. Nie przesądza jednak o zasadności składanego wniosku w całości. Jeśli bowiem skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką skuteczności jej wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja materialna rodziny skarżącej nie pozwala na poczynienie takich ustaleń. Gospodarstwo domowe skarżącej ma bowiem zapewnione stałe źródła dochodów przy czym wykazane zobowiązania i stałe wydatki związane z utrzymaniem domu i opłaceniem rat spłacanych pożyczek - sięgające łącznie ok. 950 zł - nie przekraczają deklarowanych stałych dochodów (3208). Skarżąca wskazuje co prawda również na konieczność zakupu "suplementów z USA dla męża" za kwotę 500 zł lecz nie przedstawiała na tę okoliczność żadnych rachunków które potwierdzałby konieczność takich comiesięcznych zakupów. Podobnie rzecz się przedstawia z deklarowanymi wydatkami na paliwo. Z kolei konieczność zapłaty za skoszenie zboża czy trawy jest okazjonalna. Okoliczności te siła rzeczy niweczą zasadność ustaleń co do tego, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie akta sprawy dokumentują, że skarżący opłacili kwotą 100 zł wpis od skargi. Podobnie zresztą uczynili w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 481/16. Są więc w stanie samodzielnie pokryć ewentualne dalsze koszty sądowe związane np. opłatą za doręczeniu wyroku z uzasadnieniem czy wniesieniem skargi kasacyjnej. Powyższe nie przekreśla starań skarżących w całej rozciągłości. Godzi się bowiem powtórzyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine) o ile nie jest w stanie pokryć jego wynagrodzenia bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Realia niniejszej sprawy stwarzają podstawy do takich ustaleń. Chociaż bowiem skarżący są w stanie pokryć samodzielnie koszty sądowe w swojej sprawie to już opłacenie własnym sumptem pełnomocnika z wyboru przekracza ich możliwości finansowe. Mając to na uwadze udzielono zatem skarżącym takiej pomocy, o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a w związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.