III SA/Kr 1757/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 2 września 2024 r. znak: SKO-NP-4115-156/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala Zaskarżoną przez J. J., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 2 września 2024 r., znak: SKO-NP.-4115-156/24, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza dnia 24 kwietnia 2024 r., znak: MOPS.lll.522.Od.001348.SP.04.2024, o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na niepełnosprawną matkę. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 4 maja 2020 r., znak: MOPS.III.5524.Od.001254.SP.04.2020. Prezydent Miasta Nowego Sącza odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r., znak: SKO-NP.-4115-129/20, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r., znak: MOPS.III.522.0d.001348.SP.04.2024, Prezydent Miasta Nowego Sącza odmówił ponownie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na niepełnosprawną matkę. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. Organ ustalił, że brat skarżącego nie żyje, matka jest wdową legitymującą się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydanym w dniu 5 marca 2020 r. Ponadto, jak wynika z wywiadu środowiskowego, matka skarżącego nie jest osobą leżącą, porusza się w obrębie własnego mieszkania za pomocą balkonika i w opinii pracownika socjalnego nie wymaga wsparcia i opieki w systemie całodobowym. Wymaga częściowej pomocy w wykonywaniu takich czynności jak pomoc w ubieraniu, przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków. Sama wykonuje kąpiel oraz wszystkie czynności związane z utrzymaniem higieny osobistej, samodzielnie spożywa posiłki. W opinii pracownika socjalnego wdrożenie usług opiekuńczych w rodzinie mogłoby być wystarczające, gdyż matka skarżącego wymaga opieki i wsparcia jedynie w zakresie podstawowym, większość czynności dnia codziennego wykonuje samodzielnie bądź w asyście. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając w nim organowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. - zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych). Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na fakt, że strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w 2023 r., niniejsza sprawa zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, podlega rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Następnie organ powołał przepisy art. 17 ust 1, 1b i ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazało, że w dniu 26 marca 2020 r. skarżący złożył w organie pierwszej instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką ur. 26 lipca 1938 r. Z przedłożonego orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu wynika, że matka skarżącego legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od 6 lutego 2020 r. na stałe. Bezspornym jest to, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do matki. W sprawie niniejszej ustaleniu podlega jednak także i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie. W oparciu o wywiad środowiskowy Kolegium ustaliło, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, która jest wdową, pozostaje w leczeniu farmakologicznym z powodu przewlekłych schorzeń, tj. nadciśnienia, arytmii serca, torbieli na nerkach, hemoroid, choroby Parkinsona. Jak twierdzi skarżący matka ma lęki, boi się zostać sama w domu dłużej niż parę godzin, jednak nie była konsultowana psychologicznie ani psychiatrycznie, nie zażywa żadnych lekarstw z tego tytułu. Matka skarżącego nie jest osobą leżącą, porusza się z w obrębie własnego mieszkania za pomocą balkonika. Na zewnątrz nie wychodzi. W opinii pracownika socjalnego nie wymaga ona wsparcia i opieki w systemie całodobowym. Wymaga natomiast częściowej pomocy i wsparcia ze w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Ustalono nadto, że matka skarżącego wstaje około 6 rano, skarżący podaje jej ubrania, ale matka ubiera się samodzielnie, przy pomocy balkonika udaje się do łazienki, gdzie samodzielnie myje się. Następnie przemieszcza się do kuchni, gdzie skarżący podaje jej lekarstwa i przygotowuje śniadanie. Matka skarżącego samodzielnie spożywa posiłki, po śniadaniu bądź podwieczorku, skarżący mierzy jej ciśnienie. Ww. ogląda telewizję bądź słucha radia. Popołudniami, po udaje się na ok. ok. 2 godzinną drzemkę. Skarżący asystuje matce przy wyjściu po schodach do łazienki, gdzie znajduje się wanna i prysznic. Matka skarżącego samodzielnie wykonuje kąpiel i wszystkie czynności związane z utrzymywaniem higieny osobistej. Ustalono nadto, że skarżący ma 54 lata, nigdzie nie pracuje, nie jest również zarejestrowany w Urzędzie Pracy, odkąd wrócił z Wielkiej Brytanii opiekuje się mamą. Ww. oświadczył, że pozostaje bierny zawodowo z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Pomaga jej w przygotowywaniu posiłków (sam nie gotuje, obiady zamawia w restauracji), podawaniu leków, ubieraniu, prowadzeniu gospodarstwa domowego, załatwianiu spraw urzędowych i w placówkach służby zdrowia. Sprawowanie opieki zajmuje mu kilka godzin dziennie. W ocenie Kolegium ustalony zakres opieki nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem czynności wykonywane przez skarżącego nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo. Wynikają one wprost z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego względem matki, i z pewnością nie zajmują skarżącemu całego dnia, a jedynie kilka godzin dziennie. Wykonywanie tych czynności, zdaniem Kolegium, nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, przy jednoczesnym skorzystaniu z pomocy państwa w formie usług opiekuńczych. Nadto, z akt sprawy nie wynika, aby matka skarżącego była osobą obłożnie chorą (leżącą), niekontaktową i w związku z tym wymagała całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru ze strony opiekuna. Kolegium wyjaśniło, że z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż obligatoryjną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie pozwalającej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast takie czynności jak: pomoc w ubieraniu, przygotowanie posiłków, podanie lekarstw, robienie zakupów, sprzątanie, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności odwołującego. Ponadto są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z kolei czynności związane z "prowadzeniem domu", tj. robienie zakupów, pranie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków - wnioskodawca wykonuje nie tylko specjalnie dla niepełnosprawnej matki, ale również i dla siebie, co wynika chociażby z racji wspólnego zamieszkania i gospodarowania. Nie można więc przyjąć, iż odwołujący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, a tym samym uznać należy, iż nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Fakt, że ustawodawca w ww. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, jest zrozumiały z tego względu, iż sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. Jednocześnie Kolegium nie zakwestionowało tego, że matka skarżącego wymaga pomocy, a skarżący tej pomocy jej udziela. Jednakże zdaniem Kolegium na podstawie materiału dowodowego nie można przyjąć, iż zakres opieki nad niepełnosprawną matką, powoduje brak możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy uzyskaniu pomocy w opiece nad niepełnosprawną matką poprzez usługi opiekuńcze, skarżący nie musiałby rezygnować z zatrudnienia lub podejmowania pracy chociażby w ograniczonym zakresie czasowym. Sam fakt posiadania przez matkę skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt sprawowania opieki automatycznie nie powodują powstania po stronie opiekuna uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wniesioną na powyższą decyzję, skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącego, zawartym w skardze (k. 3 akt sądowych) i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Skarga nie zasługiwała jednak na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie dopatrzył się też takich naruszeń przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, które skutkowałyby uchyleniem kontrolowanych decyzji. Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., a to wobec postanowień art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429), w świetle którego sprawa podlegała rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona – syn (skarżący), a opieka sprawowana jest nad jego matką, legitymującą się, jak wynika z akt administracyjnych, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu, z którego wynika, że matka skarżącego legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od 6 lutego 2020 r. na stałe. Zdaniem Sądu w okolicznościach stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu mogło skorzystać z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwaną dalej w skrócie - k.p.a.) i utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rację ma bowiem Kolegium podnosząc, że w sprawie niniejszej ustaleniu podlega przede wszystkim to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie. W tym zakresie trafna i przekonywująca jest dokonana przez Kolegium ocena zebranego materiału dowodowego, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego aktywności zawodowej od czasu jego powrotu z Wielkiej Brytanii, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Z ustaleń Kolegium wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, która jest wdową, pozostaje w leczeniu farmakologicznym z powodu przewlekłych schorzeń, tj. nadciśnienia, arytmii serca, torbieli na nerkach, hemoroid, choroby Parkinsona. Matka skarżącego nie jest osobą leżącą, porusza się z w obrębie własnego mieszkania za pomocą balkonika. Na zewnątrz nie wychodzi. W opinii pracownika socjalnego nie wymaga ona wsparcia i opieki w systemie całodobowym. Wymaga natomiast częściowej pomocy i wsparcia ze w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Ustalono nadto, że matka skarżącego wstaje około 6 rano, skarżący podaje jej ubrania, ale matka ubiera się samodzielnie, przy pomocy balkonika udaje się do łazienki, gdzie samodzielnie myje się. Następnie przemieszcza się do kuchni, gdzie skarżący podaje jej lekarstwa i przygotowuje śniadanie. Matka skarżącego samodzielnie spożywa posiłki, po śniadaniu bądź podwieczorku, skarżący mierzy jej ciśnienie. Ww. ogląda telewizję bądź słucha radia. Popołudniami, po udaje się na ok. ok. 2 godzinną drzemkę. Skarżący asystuje matce przy wyjściu po schodach do łazienki, gdzie znajduje się wanna i prysznic. Matka skarżącego samodzielnie wykonuje kąpiel i wszystkie czynności związane z utrzymywaniem higieny osobistej. Skarżący pomaga matce w przygotowywaniu posiłków (sam nie gotuje, obiady zamawia w restauracji), podawaniu leków, ubieraniu, prowadzeniu gospodarstwa domowego, załatwianiu spraw urzędowych i w placówkach służby zdrowia. Sprawowanie opieki zajmuje mu kilka godzin dziennie. Wobec powyższego zgodzić się należało z oceną Kolegium, że czynności takie jak: gotowanie, sprzątanie, załatwianie wizyt lekarskich oraz spraw urzędowych, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, podawanie lekarstw, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Ww. czynności to istotnie, jak stwierdziło Kolegium, typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Pewne czynności związane z "prowadzeniem domu", tj. robienie zakupów, pranie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków skarżąca wykonuje nie tylko specjalnie dla matki ale również i dla siebie chociażby z racji wspólnego zamieszkania i gospodarowania. Zasadnie więc podniosło Kolegium, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Okoliczność, że matka skarżącego posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, samo przez się nie oznacza więc już, wbrew twierdzeniom skarżącego i jego pełnomocnika, iż zachodzą przesłanki do przyznania żądanego świadczenia. Fakt mianowicie, że ustawodawca w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, jest zrozumiały z tego względu, iż sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. Tak więc w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Z powyższego wynika, że musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podkreślić należy, że żaden z orzekających w obydwu instancjach organów nie zakwestionował tego, że matka skarżącego wymaga pomocy, a skarżący tej pomocy jej udziela jako jedyna osoba. Jednakże zdaniem Kolegium na podstawie materiału dowodowego nie można przyjąć, iż zakres opieki nad niepełnosprawną matką, powoduje brak możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Przy uzyskaniu pomocy w opiece nad niepełnosprawną matką poprzez usługi opiekuńcze, skarżący nie musiałby rezygnować z podejmowania pracy chociażby w ograniczonym zakresie czasowym. Sam fakt posiadania przez matkę skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt sprawowania opieki automatycznie nie powodują, jak zasadnie podkreśliło Kolegium, powstania po stronie opiekuna uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, tym bardziej, że z akt administracyjnych nie wynika, by matka skarżącego była osobą obłożnie chorą (leżącą), niekontaktową i w związku z tym wymagała całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru ze strony opiekuna. Matka skarżącego porusza się , co prawda, w obrębie własnego mieszkania i za pomocą balkonika. Wymaga częściowej pomocy w wykonywaniu takich czynności jak pomoc w ubieraniu, przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków. Sama wykonuje wszystkie czynności związane z utrzymaniem higieny osobistej, samodzielnie spożywa też posiłki. Prawo do przedmiotowego świadczenia może być przyznane tylko wówczas, gdy zaistniały wszystkie przewidziane ku temu przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych pozytywne przesłanki, a jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wykluczających przyznanie prawa do tego świadczenia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest przecież, powtórnie powtórzyć należy, częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Czynności opiekuńcze wykonywane przez opiekuna musza być zatem tego rodzaju i obejmować taki zakres, że absorbują opiekuna w takim wymiarze, że nie jest on w stanie podjąć pracy i to nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie można więc skutecznie postawić Kolegium zarzutu ani naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez ich błędną wykładnię i zastosowanie. Nie można też Kolegium zarzucić naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, w zw. z art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i sprzeniewierzenie się innym naczelny zasadom postępowania administracyjnego, które by skutkowały uchyleniem kontrolowanych decyzji. Ratio legis pomocy społecznej polega na jej subsydiarnym jej charakterze. To rodzina w pierwszym rzędzie zobowiązana jest do zapewnienia opieki najbliższym. Pomoc państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Tego aspektu w procesie wykładni, a co za tym idzie i stosowania przepisów, będącą tego konsekwencją, nie sposób pominąć. Z takim stanem rzeczy jednak w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Przewlekłe schorzenia, takie jak nadciśnienie tętnicze, arytmia serca, torbiele na nerkach, hemoroidy, choroba Parkinsona, z pewnością stanowią utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu, ale nie niweczą jakiejkolwiek aktywności zawodowej skarżącego. Twierdzenia zaś skarżącego, że matka ma lęki, boi się zostać sama w domu dłużej niż parę godzin, nie zostały poparte stosownymi dokumentami medycznymi, tym bardziej, iż sam skarżący dodał, że matka nie była konsultowana psychologicznie ani psychiatrycznie, nie zażywa żadnych lekarstw z tego tytułu. Skarżący i jego pełnomocnik, nie wykazali więc w sposób przekonywujący, że ustalenia i ocena zebranego materiału dowodowego, w szczególności stan samodzielnego funkcjonowania matki skarżącego w życiu codziennym, dokonane przez orzekające organy są błędne i przedstawiają się odmiennie. Nie bez znaczenia są też naoczne stwierdzenia pracownika socjalnego, podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 14 marca 2024 r., że wdrożenie usług opiekuńczych mogłoby być wystarczające, gdyż matka skarżącego wymaga opieki i wsparcia w zakresie podstawowym. Kolegium mogło więc, skorzystać z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy trafne i odpowiadające prawu rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku, gdyż podniesione w niej zarzuty okazały się nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.