III SA/Kr 18/10
WyrokWSA w Krakowie2010-11-17
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Bożenna Blitek, Elżbieta Kremer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ administracji publicznej nie dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, oraz naruszył zasady postępowania administracyjnego, takie jak prawo strony do czynnego udziału w każdym etapie postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. W szczególności, organy nie dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, ignorując zeznania kierowcy, które były sprzeczne z protokołem kontroli, a także naruszyły prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 KPA). Ponadto, organ odwoławczy nie uzupełnił materiału dowodowego z urzędu, mimo istnienia podstaw do tego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez Komendanta Powiatowego Policji na spółkę jawną "A" kary pieniężnej w wysokości 3500 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w tym wykonywanie transportu osób z naruszeniem warunków zezwolenia (wymiana pasażerska poza przystankiem) oraz naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Spółka odwołała się od decyzji, kwestionując ustalenia faktyczne i zarzucając naruszenie przepisów KPA. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA w Krakowie, podtrzymując argumentację i zarzucając organom obu instancji wadliwe zebranie i ocenę dowodów oraz naruszenie zasad KPA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji i orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek ( spr. ) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. sprawy ze skargi ,, A‘’ Spółka jawna M., S., Ł., K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 12 listopada 2009 r. , nr : [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane .
Komendant Powiatowy Policji decyzją z [...] 2009r. nr [...] nałożył na "A" M., S., Ł., K. spółka jawna - karę pieniężną w wysokości 3500 zł na podstawie art. 93 ust.1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W opisie naruszenia wskazano:
- wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków za co wymierzono karę pieniężną w wysokości 3000 zł, - art. 18b ust. 2 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym,
- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty za co wymierzono karą pieniężną w wysokości 500 zł. - art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy -Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2006 r., nr 235 poz. 1701) w zw. z art. 39f ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r., nr 125, poz. 874, z późn. zm.).
Zdaniem organu naruszono: art. 92 ust.1 i 4 oraz I.p. 2.2 pkt 3 i 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...], w dniu 14.08.2009 r. w B funkcjonariusz Policji zauważył jak kierujący autobusem marki Mercedes o nr rej. [...] zatrzymał się na skrzyżowaniu drogi [...] z drogą na C, gdzie dokonał wymiany pasażerskiej, poza wyznaczonym przystankiem (zabrał dwie kobiety). Wówczas funkcjonariusz przeprowadził kontrolę pojazdu. Kierującym był J. P., wykonujący przewóz regularny osób na linii D - E na rzecz przedsiębiorcy "A" sp.j. M., S., Ł., K. z siedzibą w F.
W trakcie kontroli kierujący nie okazał zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie oraz ukończenie kursu w zakresie przewozu osób i poddaniu się badaniom lekarskim i psychologicznym. Podczas postępowania strona dostarczyła brakujący dokument, zaś kierowca zeznał, że miał wszystkie dokumenty przy sobie, jednak zaświadczenia policjantowi nie okazał. Zeznał też, że nie dokonał wymiany pasażerskiej, kobiety chciały wsiąść do autobusu ale ich nie zabrał. Protokół kontroli podpisał z adnotacją "brak uwag" gdyż myślał, że dotyczy to wymiany pasażerskiej, która niby zaistniała.
Zebrany materiał dowodowy świadczy, że doszło do naruszenia ustawy o transporcie drogowym.
Strona skarżąca odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając jej niezgodność ze stanem faktycznym oraz z ustawą o transporcie drogowym.
Wskazała, ze kierujący J. P. zgodnie z zasadami ruchu drogowego zatrzymał się przed znakiem STOP na skrzyżowaniu drogi [...] z drogą na D. W tym czasie do samochodu doszły dwie kobiety, które usiłowały skorzystać z okazji i wsiąść do autobusu. Ponieważ autobus nie posiada drzwi elektrycznych, kierowca nie mógł zapobiec otwarciu drzwi. Kierowca biorąc pod uwagę względy bezpieczeństwa nie mógł ruszyć od razu aby nie spowodować wypadku. Wywiązała się rozmowa i osoby ostatecznie nie skorzystały z przejazdu. Zdarzenie to zauważyło dwóch policjantów, którzy rozpoczęli kontrolę przewozu. Nieprawdziwa jest, więc informacja, że kierowca dokonał "wymiany pasażerskiej poza przystankiem (zabrał dwie kobiety)". Takie zdarzenie nie miało miejsca. Miało miejsce zachowanie dwóch kobiet przejawiające się usiłowaniem wejścia do autobusu, które pozostawało poza wolą i zamiarem kierującego pojazdem, a było wręcz wbrew jego woli. Kierujący nie miał żadnego wpływu na zachowanie osób i nie mógł tego zachowania przewidzieć. Nie zaszły, więc przesłanki określone w art.18b ust. 2 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, czyli nie miało miejsca wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniach dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków. Ustawodawca przez nowelizację ustawy o transporcie drogowym przewidział taka sytuację w art. 93 ust. 7. Zachowanie kierowcy jak i opisane okoliczności wyczerpują w całości dyspozycję tego przepisu i powinny skutkować umorzeniem postępowania.
W odniesieniu do drugiego naruszenia strona skarżąca przyznała, że faktycznie w trakcie kontroli kierujący nie okazał zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie oraz ukończenie kursu w zakresie przewozu osób i poddaniu się badaniom lekarskim i psychologicznym. Dokumenty te znajdowały się w samochodzie i były włożone między rozkłady jazdy, co stwierdzono po zakończeniu kursu przez kierowcę. Nie okazał on dokumentów przez zdenerwowanie. Będąc speszony zaistniałą sytuacją, wyjątkowo stanowczą postawą policjantów nie mógł zebrać myśli i odszukać dokumentów. Dokumenty te zostały niezwłocznie dostarczone podczas postępowania administracyjnego. Tak, więc kierowca był wyposażony w odpowiednie dokumenty.
Wyjaśnienie obu zarzutów było możliwe na etapie postępowania administracyjnego ale zostało ono przeprowadzone z naruszeniem zasad Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ pomieszał dwa etapy postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia 20.08.2009 r. poinformował, że wszczyna postępowanie administracyjne i jednocześnie informuje o możliwości wypowiedzenia się co do przedmiotu postępowania administracyjnego. Jednocześnie w piśmie zawarta jest informacja, że po 7 dniach postępowanie zostanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Wynikająca z art. 10 kpa zasada uczestnictwa strony na każdym etapie postępowania wymaga dania możliwości wypowiedzenia się gdy organ zakończył już zbieranie dowodów - w piśmie organ informuje dopiero o zbieraniu dowodów. Uchybienie temu obowiązkowi zawiadomienia ma taki skutek, że decyzję wydaje się na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a okoliczność faktyczną można uznać za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed samym wydaniem decyzji. Opisane naruszenia zasad postępowania winno mieć taki skutek, że organ odwoławczy uchyli przedmiotową decyzję. Przedstawienie spraw, które stało się możliwe na etapie postępowania odwoławczego mogło doprowadzić do umorzenia postępowania już w I instancji.
Ponadto organ I instancji posługuje się druczkami decyzji wymagającymi tylko wypełnienia. Nie zawsze to wypełnienie jest adekwatne do zaistniałej sytuacji faktycznej i powoduje co najmniej niezrozumiałość decyzji, o ile jej nie dyskwalifikuje. Dla przykładu strona podała zapis dotyczący odbioru samochodu z parkingu w ciągu 30 dni, podczas gdy okoliczności nie wymagają odbioru samochodu.
Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 12 listopada 2009r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odnosząc się do naruszenia-wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków - oraz stanowiska strony zawartego w odwołaniu stwierdził, że protokół kontroli, który kierowca podpisał nie wnosząc przy tym żadnych uwag, w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że zatrzymania do kontroli dokonano po fakcie wymiany pasażerskiej. Późniejsze zeznania kierowcy dotyczące kontroli są sprzeczne z ustaleniami poczynionymi podczas kontroli na drodze.
Odnosząc się do kolejnego naruszenia-wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, organ odwoławczy podkreślił, iż wskazany przez stronę, jako przyczyna powstania naruszenia, tzw. czynnik błędu ludzkiego nie może być podstawą do uchylenia decyzji.
W ocenie organu odwoławczego zarzut niedopełnienia przez organ l instancji wymogu określonego w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego jest bezzasadny. Nie jest błędem odgórne poinformowanie strony o fakcie wydania decyzji w sytuacji, kiedy nie wykaże ona inicjatywy dowodowej we wskazanym w piśmie terminie.
Strona skarżąca wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji.
W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację z odwołania od decyzji I instancji. Ponadto skarżąca wskazała, że brak jakichkolwiek dowodów na dokonanie wymiany pasażerskiej. Organy obu instancji nie dokonały w sposób właściwy zebrania i oceny materiałów dowodowych. Nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej chociaż zachodziła potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków. Organ winien, bowiem dopuścić do sprawy wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Nie zebrano, więc w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i dokonano oceny jedynie na podstawie czynności policjantów nie widzących dokładnie całego zdarzenia. Podpisanie protokołu przez kierowcę nie ma znaczenia gdyż działał pod presją i był zdezorientowany. Gdy chciał się uchylić od skutków złożonego podpisu (oświadczenia), gdyż nie zdawał sobie sprawy (działał pod wpływem błędu), co podpisuje - policjanci działając podstępnie tego mu nie wyjaśnili - odmówiono wiary jego zeznaniom. Zachowanie kontrolujących policjantów, jak i organu odwoławczego przeczą ogólnym zasadom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego zwłaszcza dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pogłębienia zaufania do organów Państwa czy zapewnienia czynnego udziału na każdym etapie postępowania.
Organ odwoławczy winien również z urzędu, uzupełnić materiał dowodowy albo zlecić przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego organowi I instancji w formie przesłuchania świadków ale nie zadał sobie takiego trudu nie wyjaśniając nawet dlaczego tak uczynił.
Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu, że organ I instancji posługuje się drukami (wzorami) decyzji wymagającymi tylko wypełnienia, które nie zawsze jest adekwatne do zaistniałej sytuacji faktycznej i powoduje niezrozumiałość decyzji, a wręcz ją czyni nieważną. W decyzji organu I instancji strona jest wzywania do odbioru samochodu z parkingu w ciągu 30 dni podczas gdy okoliczności nie wymagały ani nie wymagają takiego zachowania. Tak, więc decyzja dotyczy stanu faktycznego, który nigdy nie istniał.
W odpowiedź na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że dowodem o podstawowym znaczeniu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym naruszeń ustawy o transporcie drogowym jest protokół kontroli sporządzany na podstawie art. 89 ust. 5 ustawy oraz wydanego na tej podstawie rozporządzenia - obowiązującego na dzień kontroli rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2008r. w sprawie kontroli w zakresie przewozu drogowego. Protokół jest dokumentem urzędowym, z którym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści, w związku z czym ciężar dowodu przeciwko niemu spoczywa na stronie, która go kwestionuje. Kierowca podpisał protokół bez zastrzeżeń, co powoduje, że organ nie miał podstaw ani obowiązku przeprowadzania z urzędu dalszych ustaleń i dowodów w celu weryfikacji lub potwierdzania informacji zawartych w protokole.
Kierujący autobusem, tak w trakcie kontroli, jak i przesłuchany w charakterze świadka, nie wskazywał na okoliczności opisane w skardze-dezorientację, zdenerwowanie i podpisanie protokołu pod presją. Z punktu widzenia doświadczenia zawodowego kierowcy kontrola drogowa nie może być zdarzeniem tak niecodziennym i nietypowym, aby wywoływać dezorientację i ograniczać świadomość własnych czynów. Tego rodzaju "uchyleniu się od skutków złożonego podpisu" przez kierowcę, jak to zostało sformułowane w skardze, zasadnie nie dano wiary. Taka wersja zdarzenia sprzeczna jest z protokołem kontroli, w którym jednoznacznie odnotowano fakt zabrania pasażerek poza przystankiem. Zasadnie, więc uznano, że doszło do wymiany pasażerskiej poza wyznaczonym przystankiem, co skutkuje odpowiedzialnością przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest natomiast pogląd, iż: "Wykładnia językowa i celowościowa przepisów zmierza do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem". (wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.11.2004 r., sygn. akt VI SA/Wa 1486/05, LEX nr 213461; wyrok WSA w Krakowie z dnia 22.01.2008r. sygn. III SA/Kr 356/07, Lex nr 390739).
Wbrew twierdzeniom skargi, strona została prawidłowo pouczona w zawiadomieniu z dnia 20.08.2009r. o prawie wypowiedzenia się co do przedmiotu postępowania, w szczególności złożenia wyjaśnień w zakreślonym terminie oraz poinformowana, że po jego upływie postępowanie zostanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Organ nie przeprowadzał natomiast z własnej inicjatywy żadnych dowodów, które nie byłyby stronie znane.
Odnośnie zawartej w decyzji organu I instancji informacji o możliwości zastosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie nieuiszczenia kary pieniężnej i nieodebrania pojazdu z parkingu stwierdził, że zapis ten jest powtórzeniem urzędowego wzoru decyzji zawartego w obowiązującym na dzień jej wydania rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 2.09.2009r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz. U. z 2009 r., nr 145, poz. 1184). Niewykreślenie go w części dotyczącej odebrania pojazdu nie jest uchybieniem, które mogłoby skutkować niezrozumiałością decyzji lub jej nieważnością, jak to podniesiono w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie w pełnym uwzględnieniu podnoszonych w niej zarzutów.
Z żadnego przepisu ustawy z 6 dnia września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2007 r., nr 125 poz. 874, z późn. zm.), ani rozporządzenia wykonawczego do niej nie wynika, aby w postępowaniu administracyjnym wszczynanym wobec przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym, wyłączone było stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, bądź aby dowód z protokołu kontroli był jedynym dopuszczalnym, bądź niepodważalnym dowodem na okoliczność stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Skoro tak, to w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr.98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej kpa, która normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 kpa).
Niewątpliwie dowodem o podstawowym znaczeniu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym naruszeń ustawy o transporcie drogowym jest protokół kontroli sporządzany na podstawie art. 89 ust. 5 ustawy oraz wydanego na tej podstawie rozporządzenia - obowiązującego na dzień kontroli rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2008r. w sprawie kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz. U. z 2008 r., nr 76, poz. 4547). Protokół kontroli drogowej jest w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowody w sprawach o nałożenie kary pieniężnej i nie może zatem zawierać żadnych wątpliwości co do okoliczności sprawy (wyrok NSA z dnia 17.02.2010 r. sygn. II GSK 378/09, Lex nr 577324).
W sprawie kierowca podpisał protokół bez zastrzeżeń, protokół nie zawiera żadnych wątpliwości co do okoliczności sprawy, co powodowało, że organ prowadzący postępowanie nie miał podstaw ani obowiązku przeprowadzania z urzędu dalszych ustaleń i dowodów w celu weryfikacji lub potwierdzania informacji zawartych w protokole.
Jednakże organ I instancji przeprowadził taki dowód w postaci przesłuchania w charakterze świadka kierującego autobusem J. P. Uznał więc, że przeprowadzenie takiego dowodu pomimo dysponowania podstawowym dowodem jakim jest protokół kontroli, jest niezbędne dla wyjaśnienia sprawy. J. P. zeznał, że zatrzymanie wymuszone było sytuacją drogową, a kobiety, które wówczas podeszły, nie wsiadły do autobusu. Wskazywał, więc na okoliczności odmienne aniżeli wynikające z treści protokołu. W tej sytuacji rolą organu było dokonanie oceny tak zebranego materiału dowodowego skoro zeznania kierowcy dotyczące kontroli były sprzeczne z ustaleniami poczynionymi podczas kontroli na drodze. W uzasadnieniu decyzji zarówno organów obu instancji brak jest takiej oceny i wadliwości tej w żaden sposób nie zmienia okoliczność, ze dopiero w odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że zasadnie nie dano wiary zeznaniom kierowcy. Stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę nie jest jednak stanowiskiem organu wyrażanego w formie procesowej w uzasadnieniu decyzji.
Kontrola sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej i czy nie naruszył zasad ustalania okoliczności stanu faktycznego w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa. Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymogami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których organ w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosząc je do pozostałego materiału dowodowego, przedstawiając następnie w sposób wewnętrznie niesprzeczny swoje argumenty w uzasadnieniu decyzji.
Organ niewątpliwie uprawnionym był do odmowy dania wiary zeznaniom kierowcy jednakże przy braku takiej oceny rozstrzygając sprawę dopuszcza się naruszenia obowiązku dokonania oceny zebranego materiału dowodowego i obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy albowiem taki stan sprawy nakładał na organu obowiązek ustosunkowania się do zeznań kierowcy i w razie potrzeby podjęcia niezbędnych kroków dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.
Protokół kontroli pojazdu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym nie może stanowić jedynego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jeżeli okoliczności zdarzenia wynikające z zebranego materiału dowodowego wskazują na konieczność i możliwość przeprowadzenia innych dowodów dla ustalenia czy i w jakim zakresie nastąpiło naruszenie przepisów wskazanej ustawy. W takiej sytuacji organ winien był rozważyć potrzebę ewentualnego przeprowadzenia dodatkowych dowodów jak chociażby przesłuchania w charakterze świadka funkcjonariusza policji który kontrolę przeprowadzał, którego dane zawarte są w protokole kontroli.
Analogiczne zastrzeżenia należy podnieść w zakresie drugiego naruszenia opisanego w decyzji organu I instancji- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty za co wymierzono karą pieniężną w wysokości 500 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli, w trakcie kontroli kierujący nie okazał zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie oraz ukończenie kursu w zakresie przewozu osób i poddaniu się badaniom lekarskim i psychologicznym. Podczas postępowania strona dostarczyła brakujący dokument, zaś kierowca zeznał, że miał wszystkie dokumenty przy sobie, jednak zaświadczenia policjantowi nie okazał. Treść uzasadnienia pozostaje w sprzeczności z treścią rozstrzygnięcia a ponadto organy obu instancji nie odniosły się do wiarygodności tych zeznań. Skoro, bowiem ukarano przedsiębiorcę za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty a nie kierowcę za brak okazania stosownych dokumentów, którego to naruszenia załącznik do ustawy o transporcie drogowym nie penalizuje, brak odniesienia się do wiarygodności zeznań kierowcy w tym zakresie dotyczącym obowiązku wyposażenia kierowcy przez przedsiębiorcę w stosowne dokumenty, stanowi o wadliwości decyzji. Nie można uznać za spełniające wymogi art. 80 kpa a także art. 107 § 3 kpa stwierdzenie organu I instancji, że zebrany materiał dowodowy świadczy, że doszło do naruszenia ustawy o transporcie drogowym, dlatego wydanie decyzji jest zasadne, czy też stanowisko organu odwoławczego, iż wskazany przez stronę, jako przyczyna powstania naruszenia, tzw. czynnik błędu ludzkiego nie może być podstawą do uchylenia decyzji.
Jak już wskazano postępowanie to powinno spełniać wymogi kodeksu postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia 20.08.2009 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., że wszczyna postępowanie administracyjne i jednocześnie informuje o możliwości wypowiedzenia się co do przedmiotu postępowania. Jednocześnie w piśmie zawarta jest informacja, że po 7 dniach postępowanie zostanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Wynikająca z art. 10 kpa zasada uczestnictwa strony na każdym etapie postępowania wymaga dania możliwości wypowiedzenia się gdy organ zakończył już zbieranie dowodów - w piśmie organ informuje dopiero o zbieraniu dowodów.
Uchybienie obowiązkowi wynikającemu z art. 10 kpa nie miałoby żadnego znaczenia w sprawie gdyby organ nie przeprowadzał z własnej inicjatywy żadnych dowodów, które nie byłyby stronie znane już w chwili wszczęcia postępowania. Jednakże w sprawie jak już wskazano po wszczęciu postępowania organ przeprowadził oprócz innych dowodów m.in. z własnej inicjatywy w dniu 10.09.2009r. dowód w postaci przesłuchania świadka J. P. W tej sytuacji naruszenie art. 10 kpa mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcia sprawy zwłaszcza, że jak podniósł skarżący w odwołaniu i skardze, przedstawienie spraw, które stało się możliwe na etapie postępowania odwoławczego mogło prowadzić do umorzenia postępowania już w pierwszej instancji.
Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§2). Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego jest działaniem, co do zasady, merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji jak i kontrolnym.
Nie dostrzegając wadliwości postępowania przed organem I instancji w sprawie organ odwoławczy utrzymując decyzję organu I instancji w mocy uchybił treści art. 138 kpa. Trafny był również zarzut, że organ odwoławczy mógł również z urzędu w trybie art. 136 kpa, uzupełnić materiał dowodowy albo zlecić przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego organowi pierwszej instancji w zakresie przesłuchania świadków ale nie dokonał tego nie wyjaśniając nawet dlaczego tak uczynił.
Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.
Istotność naruszenia wskazanych przepisów skutkujące uchylenie decyzji wskazuje, że przedwczesnym byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
Zgodnie z art. 152 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło