III SA/Kr 180/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody z dnia 11 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. W. kwotę 257,- ( dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2009 r. ([...]) na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U.z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta orzekł o odmowie wymeldowania E. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. A w K. W uzasadnieniu decyzji podał, że wymeldowanie z miejsca pobytu stałego może nastąpić wyłącznie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdy dana osoba opuściła miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego (zeznania świadków oraz kontrola dyscypliny meldunkowej) ustalono, że E. W. nie opuściła w sposób trwały lokalu przy ul. A w K. Lokal ten jest umeblowany, znajdują się w nim jej rzeczy i posiada do niego swobodny dostęp. W związku z powyższym organ I instancji nie dopatrzył się fikcyjności zameldowania E. W. w przedmiotowym lokalu . Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył M. W. Zarzucił organowi I instancji uchybienia w przeprowadzeniu postępowania administracyjnego oraz podał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przestanku z art. 15 ust. 2 w/w ustawy przemawiające za wymeldowaniem E. W. z przedmiotowego lokalu. Decyzją z dnia 11 stycznia 2010 r. ([...]) na podstawie ar. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podał, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że E. W. przebywa w miejscu pobytu stałego w lokalu przy ul. A w K. "w takim zakresie na jaki pozwala to Wymienionej obecna sytuacja życiowa i jaki uważa dla siebie za niezbędne". Powtórzył za organem I instancji, że nie spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 w/w ustawy gdyż E. W. ma ona nieograniczony dostęp do lokalu, zajmuje w nim pokój z kuchnią, gdzie znajdują się jej meble i rzeczy osobiste. Organ odwoławczy podał nadto, że "opuszczenie (...) można porównać do porzucenia rzeczy, której własności ktoś się wyzbywa i więcej się nią nie interesuje". "Wiąże się to z zabraniem wszystkich rzeczy i zerwaniem wszelkich kontaktów z mieszkaniem. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca. Żaden przepis prawa nie określa też w jaki sposób, z jaką częstotliwością i jak długo osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu ma z tego lokalu korzystać. Nawet gdy osoba przebywa w lokalu sporadycznie - wymeldować jej nie można". Wyjaśnił, że instytucja wymeldowania nie może zaś być utożsamiana z eksmisją mającą na celu przymuszenie danej osoby do opuszczenia lokalu. Na powyższą decyzję M. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne przyjęcie, że nie wystąpiły przesłanki umożliwiające orzeczenie o wymeldowaniu, art. 7 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez dokładnego wyjaśnienia sprawy, art. 8 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sposób niezgodny z zasadą rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i budzący zaufanie do organów administracji publicznej oraz nierówne traktowanie interesów stron, a także naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i rozpatrzenia dowodów wyłącznie na korzyść strony przeciwnej oraz art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich oceny niezgodnie z przepisami prawa. Powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy oraz wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 561/05) podał, że mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy. Wskazał nadto, że z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że do uznania pobytu za pobyt stały niezbędne jest fizyczne zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem oraz wola stałego przebywania w takim lokalu, w którym koncentrują się sprawy życiowe danej osoby. Skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie przyjęto, że E. W. wraz z córką mieszkają w budynku przy ul. A w K., ponieważ posiadają klucze do budynku, a w pokoju znajdują się ich meble i inne przedmioty. Tymczasem zasadniczą kwestią wymagającą wyjaśnienia są okoliczności związane z faktycznym przebywaniem w przedmiotowym lokalu. Organy I i II instancji nie wyjaśniły w należyty sposób związanych z tym wszystkich okoliczności faktycznych, naruszając zasady postępowania przewidziane w art. 6, 7 i 77 kpa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych: Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winna zatem być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nie przebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można zatem mówić gdy zaistnieją łącznie dwa elementy: dana osoba fizycznie (faktycznie) nie przebywa w przedmiotowym lokalu oraz ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w nowym miejscu ośrodka życiowych interesów. Oznacza to, że w toku postępowania w sprawach o wymeldowanie obowiązkiem organów administracji publicznej jest ustalenie – w oparciu o wszelki dostępny materiał dowodowy – czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne wskazują na fizyczne opuszczenie lokalu połączone z odpowiednim zamiarem zmiany ośrodka życiowego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2010 r. II SA/Łd 109/10). Przy ustalaniu okoliczności niniejszej sprawy organy obu instancji skoncentrowały się na fakcie przebywania E. W. w przedmiotowym lokalu pomijając, że dla wymeldowania z pobytu stałego konieczne jest również ustalenie, czy został spełniony warunek w postaci zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Nieustalenie powyższych okoliczności świadczy o naruszeniu przez organy obu instancji art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 6 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co musi skutkować wyeliminowaniem wadliwych decyzji z obrotu prawnego. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie powinny przeprowadzić ponownie postępowanie dowodowe w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego do ustalenia czy zachodzą wszystkie przesłanki przemawiające za wymeldowaniem lub odmową wymeldowania E. W. ze spornego lokalu. Przy czym, jak podano powyżej, należy uwzględnić zarówno fakt nieprzebywania w lokalu jak i zamiar opuszczenia lokalu rozumiany jako skoncentrowanie przez E. W. interesów życiowych w innym miejscu. Ustalić powinny organy, czy E. W. faktycznie koncentruje swoje sprawy życiowe w przedmiotowym lokalu, czy jedynie od czasu do czasu manifestuje tam swoją obecność, zwłaszcza mając na uwadze warunki, jakie panują w tym lokalu, a to brak wody, prądu, gazu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów Sąd orzekł zgodnie z treścią art. 200 ppsa.