III SA/Kr 1838/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Maria Zawadzka Sędziowie: S WSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r., znak [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o skierowaniu na zajęcia w Dziennym Domu Seniora oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 października 2021 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W z dnia [...] 2021 r. uchylającą z dniem 21 czerwca 2021 r. decyzję nr [...] z dnia [...] 2020 r. dotyczącą skierowania M. P. na zajęcia w Dziennym Domu Seniora w W na okres od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2022 r. w ramach realizowanego projektu nr [...] pn. Utworzenie Dziennego Domu Opieki i Aktywizacji osób niesamodzielnych na terenie Gminy W, współfinansowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] 2014-2020 na pobyt nieodpłatny. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z aktualizacji indywidualnego planu działania M. P. wynika, że ze względu na pogarszający się stan zdrowia skarżącej nie jest możliwe założenie długoterminowych celów. Wskazano, że brak jest możliwości udziału skarżącej w zajęciach grupowych ze względu na ograniczoną sprawność psychofizyczną. Kierownik Dziennego Domu Seniora we W zwrócił się w dniu 26 maja 2021 r. do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W o uchylenie decyzji o przyznaniu skarżącej pobytu w Dziennym Domu Seniora. W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na brak uczestnictwa w zajęciach realizowanych w DDS oraz ze względu na pogarszający się stan zdrowia podopiecznej, a także ze względu na treść regulaminu konieczne jest uchylenie decyzji o skierowaniu do DDS. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 28 maja 2021 r. wynika, że A. Ż. (córka skarżącej) przekazała, iż stan zdrowia matki uległ w ostatnim czasie pogorszeniu, jest osobą w większości leżącą, nie potrafi spędzać czasu w pozycji siedzącej zbyt długo, jeśli chodzi o świadomość odpowiada na proste pytania, lecz nie zawsze. Córka skarżącej zwróciła również uwagę na rodzinny konflikt z bratem. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 czerwca 2021 r. sporządzonego przez lekarza SPZOZ w W wynika, że występują przeciwskazania medyczne do udziału skarżącej w zajęciach aktywizujących w Dziennym Domu Seniora w W. Ze sporządzonej w dniu 15 czerwca 2021 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo (syn wyprowadził się). W wywiadzie wskazano, że skarżąca jest osobą leżącą, pampersowaną, przewlekle chorą. Całkowicie zależną od pomocy innych osób, wymagającą pomocy w czynnościach higienicznych, pielęgnacyjnych, pomocy w kąpieli, myciu, ubieraniu się, zmianie bielizny pościelowej, pampersów, a także w czynnościach żywieniowych, gospodarczych, czy organizacyjnych. W opiekę nad skarżącą zaangażowana jest rodzina. Skarżąca wskazała, że oczekuje przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. W związku ze stanem zdrowia skarżącej i istniejące przeciwskazania medyczne do udziału w zajęciach w Dziennym Domu Seniora w wywiadzie środowiskowym zawnioskowano o uchylenie decyzji o skierowaniu skarżącej na zajęcia. Decyzją z dnia [...] 2021 r. Wójt Gminy W uchylił z dniem 21 czerwca 2021 r. w całości decyzję [...] z dnia [...] 2020 r. kierującą M. P. na zajęcia w Dziennym Domu Seniora we W, na okres od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2022 r. w ramach realizowanego projektu nr [...] pn. Utworzenie Dziennego Domu Opieki i Aktywizacji osób niesamodzielnych na terenie Gminy W, współfinansowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] 2014-2020 na pobyt nieodpłatny. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 5 pkt 3 Regulaminu Rekrutacji oraz zasad funkcjonowania Dziennego Domu Seniora na terenie Gminy W stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr [...] z dnia 25 lutego 2020 r. Wójta Gminy W, w przypadku braku aktywnego udziału Uczestnika w Programie lub w przypadku naruszenia przez Uczestnika postanowień Regulaminu może być on skreślony z udziału w Programie. Organ podniósł, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że sytuacja skarżącej uległa zmianie, skarżąca jest osobą całkowicie zależną od pomocy opiekuna, wymaga nadzoru i opieki osób drugich. Natomiast z § 2 ust. 3 Regulaminu wynika, że osoba całkowicie niesamodzielna nie może być uczestnikiem Dziennego Domu Seniora. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania: - art. 64 § 4 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 13 marca 2020 r.; - art. 6, 7, 8, 10 § 1, 77 § 1, 80 oraz 81 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania w sprawie, zaniechanie umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów, faktyczne pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu, zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a nadto z uwagi na przyjęcie za udowodnione okoliczności faktycznych, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, co podważa zaufanie skarżącej do władzy publicznej; - art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ błędnych ustaleń faktycznych w sprawie polegających na przyjęciu, że sytuacja osobista, zwłaszcza zdrowotna skarżącej uległa zmianie powodując, że nie może być uczestnikiem zajęć w Dziennym Domu Seniora oraz występują przeciwskazania zdrowotne do udziału w zajęciach; - naruszenie przepisów prawa materialnego- art. 106 ust. 5 u.p.s. poprzez uchylenie w całości decyzji z dnia [...] 2020 r. na niekorzyść strony pomimo braku zaistnienia przesłanek: zmiany sytuacji dochodowej, osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia oraz przesłanek, o których mowa w art. 11, 12, 107 ust. 5 u.p.s. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Skarżąca wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do odwołania, na okoliczność, że sytuacja osobista, zwłaszcza zdrowotna skarżącej nie uległa zmianie i nie występują przeciwskazania zdrowotne do udziału skarżącej w zajęciach. Decyzją z dnia 15 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium organ zasadnie uchylił decyzję o skierowaniu skarżącej do Dziennego Domu Pomocy Seniora we W. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 czerwca 2021 r. wynika, że skarżąca posiada przeciwskazania do udziału w zajęciach ruchowych, sportowo-rekreacyjnych i aktywizujących w Dziennym Domu Pomocy Seniora. Zalecono rehabilitację w warunkach domowych. Kolegium podniosło, że skarżąca jest obecnie osobą pampersowaną, niezdolną do udziału w zajęciach grupowych. W ocenie organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wprost wynika, że stan zdrowia skarżącej uległ pogorszeniu i uniemożliwia skarżącej udział w zajęciach. Kolegium dostrzegło naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji w postaci braku zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania oraz braku zawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego, jednakże w ocenie organu nie miały one wpływu na wynik sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania – art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie polegających na przyjęciu, że skarżąca posiada przeciwskazania do udziału w zajęciach ruchowych, sportowo-rekreacyjnych i aktywizujących w Dziennym Domu Seniora w W, dowody pozyskane przez organ I instancji w sposób niewątpliwy pozwalają stwierdzić, że zasadnym jest uchylenie decyzji z dnia [...] 2020 r. skarżąca nie może bowiem uczestniczyć w zajęciach z uwagi na jej stan zdrowia oraz przyjęcia, że stan zdrowia skarżącej pogorszył się od momentu przyznania świadczenia. Mimo że stan zdrowia skarżącej była taki sam w chwili przyznania świadczenia. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do skargi dokumentów, na okoliczność ustalenia, że stan zdrowia skarżącej nie uległ pogorszeniu, a był taki sam jak w chwili przyznania świadczenia. Skarżąca podniosła, że nie miała możliwości wcześniejszego przedłożenia dokumentów ponieważ uzyskała je dopiero w 2021 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Zgodnie z art. 106 ust. 1 u.p.s. przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z ust. 5 ww. przepisu decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zgodnie z art. 36 pkt 2 lit. m u.p.s. świadczeniem niepieniężnym z pomocy społecznej są specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania lub ośrodkach wsparcia. Zgodnie natomiast z art. 51 u.p.s. osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia (ust. 1). Ośrodek wsparcia jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej dziennego pobytu (ust. 2). W ośrodku wsparcia mogą być prowadzone miejsca całodobowe okresowego pobytu (ust. 3). Ośrodkiem wsparcia, o którym mowa w ust. 1-3, może być ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dzienny dom pomocy, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz klub samopomocy (ust. 3). Nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia przez organ zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony należy uchylić lub zmienić decyzję na niekorzyść strony bez jej zgody. Jak jednakże zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 88/21, CBOSA) katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji, wynikający z art. 106 ust. 5 u.p.s. ma charakter zamknięty. W przypadku zatem wystąpienia jednej z powyższych okoliczności, organ pomocy społecznej ma nie tyle prawo, co obowiązek podjęcia działania (wszczęcia postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo). Organ jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. Jednak przesłanki obligatoryjnej weryfikacji decyzji na niekorzyść strony powinny być ściśle interpretowane. Podkreślić należy, że podstawę zmiany decyzji stanowi ustalenie, że po wydaniu decyzji doszło do zmiany sytuacji osobistej lub dochodowej strony. W ocenie Sądu przepis należy rozumieć w taki sposób, że uchylenie decyzji o skierowaniu na zajęcia w Dziennym Domu Seniora powinno mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy organ ustali, że zmiana stanu zdrowia skarżącej jest tego rodzaju, że wyklucza udział w takich zajęciach skarżącej. Co oznacza, że organ powinien ustalić, że stan zdrowia uległ takiej zmianie, że skarżąca nie powinna w świetle przesłanek, o których mowa w art. 51 u.p.s. zostać skierowana na zajęcia w Dziennym Domu Seniora w W. Sąd wskazuje jednocześnie, że przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma zastosowanie do zmian w sytuacji majątkowej lub osobistej strony, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie. W sytuacji natomiast, gdy istotne dla przyznania świadczenia okoliczności faktyczne miały miejsce przed wydaniem decyzji ustalającej prawo do świadczenia, ale zostały ujawnione po jej wydaniu, stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istnieje możliwość wykorzystania instytucji wznowienia postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organy I i II instancji prawidłowo ustaliły, że stan zdrowia skarżącej po wydaniu decyzji uległ takiemu pogorszeniu, że nie może ona aktywnie uczestniczyć w zajęciach w Dziennym Domu Seniora. Ze gromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności: oświadczenia córki skarżącej, zaświadczeń lekarskich oraz wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca jest osobą leżącą, całkowicie zależną od innych osób, nie jest w stanie samodzielnie się poruszać nawet na wózku, nie jest w stanie wytrzymać dłużej w pozycji siedzącej, a ponadto ma ograniczony kontakt z otoczeniem. Okoliczność pogorszenia się stanu zdrowia skarżącej po wydaniu decyzji potwierdzają również dołączone do skargi dokumenty, wynika z nich bowiem, że w wywiadzie środowiskowym w 2020 r. wskazano, że skarżąca radzi sobie z wypełnianiem codziennych czynności życiowych, porusza się głównie na wózku inwalidzkim. Co więcej, z przedłożonej Aktualizacji indywidualnego planu działania skarżącej wynika, że w 2020 r. wśród działań wskazano pracę w grupie prowadzoną przez terapeutę zajęciowego, animatora kulturalnego, opiekuna, rehabilitanta i pielęgniarkę, w czerwcu 2020 r. wskazano już zachęcanie do uczestnictwa w zajęciach grupowych choreoterapii, terapii reminiscencyjnej, filmoterapii, biblioterapii, a w Aktualizacji z dnia 24 maja 2021 r. w działaniach wymieniono m. in. brak możliwości udziału w zajęciach grupowych ze względu na ograniczoną sprawność psychofizyczną skarżącej. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na przyjęciu, że doszło do zmiany stanu zdrowia skarżącej, w sytuacji gdy w ocenie skarżącej, stan zdrowia M. P. był taki sam w momencie przyznania świadczenia w marcu 2020 r., należy wskazać, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika okoliczność przeciwna, że w okresie od marca 2020 r. do czerwca 2021 r. doszło do takiego pogorszenia stanu zdrowia skarżącej, że wyklucza on aktywne uczestnictwo w zajęciach w Dziennym Domu Seniora. Wskazać należy, że podstawy uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia niepieniężnego nie mogą stanowić przepisy prawa wewnętrznego (Regulamin Rekrutacji oraz zasady funkcjonowania Dziennego Domu Seniora na terenie Gminy W), a jedynie przepisy ustawy o pomocy społecznej. Sąd dostrzega niedociągnięcia w uzasadnieniu decyzji organu I i II instancji, jednakże zdaniem Sądu nie miały one wpływu na treść rozstrzygnięcia. Trzeba bowiem wskazać, że w znajdujących się w aktach postępowania dokumentów wyraźnie wynika, że stan zdrowia skarżącej uległ takiemu pogorszeniu, że nie jest ona w stanie samodzielnie stać, poprawić się na wózku inwalidzkim, a zatem również uczestniczyć w zajęciach w Dziennym Domu Seniora. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.