III SA/Kr 1858/12
WyrokWSA w Krakowie2013-09-10
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Janusz Bociąga, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba prowadząca gospodarstwo rolne i podlegająca ubezpieczeniu społecznemu rolników może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną?Ratio decidendi
Osoba prowadząca gospodarstwo rolne i podlegająca ubezpieczeniu społecznemu rolników nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wymaganą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest formą aktywności zawodowej, która wyklucza status osoby bezrobotnej i tym samym prawo do tego świadczenia.Stan faktyczny
U. W. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że prowadzenie gospodarstwa rolnego wyklucza rezygnację z zatrudnienia. Skarżąca podniosła, że podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu i że gospodarstwo jest nieużytkiem rolnym.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie SO del. Janusz Bociąga (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi U. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala
Wójt Gminy B. decyzją z dnia [....] 2012 r. nr [...] odmówił U. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługującego osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny w związku z koniecznością opieki nad matką.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, albo innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ ustalił, że wnioskodawczyni U. W. wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego względem swojej matki poprzez codzienne wizyty u niej, robienie zakupów, przygotowywanie lekarstw do zażycia, sprzątanie, gotowanie obiadów i zabieranie na wizyty do lekarza. Brat U. W., który mieszka razem z matka oświadczył, że nie jest w stanie sprawować opieki matką, gdyż musi pracować dorywczo by zarabiać na bieżące rachunki, podatek rolny i ubezpieczenie. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 5,8320 ha przeliczeniowego (udział w wysokości 1/6). Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [....] 2012 r. wnioskodawczyni podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zdaniem organu U. W. posiada gospodarstwo rolne i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego tym samym nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. W związku z powyższym nie spełnia przesłanki określonej w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyżej decyzji organu I instancji U. W. wniosła odwołanie domagając się jej uchylenia. Podniosła, że nie podlega obowiązkowemu, ale dobrowolnemu ubezpieczeniu rolników w KRUS. Nadto całość gruntu jest nieużytkiem rolnym, a gospodarstwo rolne nie znajduje się w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 listopada 2012 r. nr [....] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto wskazał, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać łącznie wszystkie ustawowe przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jednocześnie nie mogą zaistnieć przesłanki opisane w art. 17 ust. 5 powołanej ustawy, a odwołująca się nie spełnia wszystkie ustawowych przesłanek, bowiem podlega z mocy ustawy, jako rolnik ubezpieczeniu społecznemu rolników. Co wynika z zaświadczenia KRUS z dnia [....] 2012 r. Podlega ona z mocy ustawy jako rolnik ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 stycznia 1993 r. do nadal. W tym kontekście stwierdził organ, że zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pod pojęciem rolnika należy rozumieć pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.
Wnioskodawczyni wprawdzie twierdzi, że podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, ale jest to sprzeczne z treścią powołanego powyżej zaświadczenia. Organ stwierdził, że dopóki U. W. będzie ubezpieczona w KRUS jako rolnik, dopóty nie będzie można uznać, że zrezygnowała ona z zatrudnienia.
Od powyższej decyzji U. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia decyzji i wydania wyroku przyznającego jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką J. G. począwszy od dnia złożenia wniosku.
W uzasadnieniu skargi U. W. podniosła, że w treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca nie określił, że osobie będącej właścicielem gruntów rolnych nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto fakt, że skarżąca jest właścicielką niespełna 1 ha gruntów rolnych będących nieużytkami nie stanowi argumentu na podstawie, którego można wydawać krzywdzące dla strony decyzje. Przytoczyła wyroki WSA o sygn. akt II SA/Bd 257/11 oraz WSA o sygn. akt II SA/Ke 229/11 i II SA/Ke 439/11, które dotyczą analogicznych spraw. Został w nich wyrażony pogląd, że fakt prowadzenia i posiadania gospodarstwa rolnego, o ile może być pogodzony z zagwarantowaniem należytej opieki osobie niepełnosprawnej, nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem WSA okoliczność czy i jakie dochody właściciel gruntu otrzymuje z gospodarstwa rolnego nie mogą mieć wpływu na prawo do przedmiotowego świadczenia.
Skarżąca podniosła również, że jej aktualna sytuacja materialna jest bardzo trudna, gdyż utrzymuje się wyłącznie z alimentów, które zostały zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego w W. oraz zasiłku rodzinnego w kwocie 256 zł. Budżet rodzinny jest znacznie obciążony w związku z wychowaniem i nauką małoletnich córek.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosło, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy stwierdzić, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Kryterium legalności umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.). Zaznaczyć jednak należy, że sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie dokonuje własnych ustaleń w sprawie (art. 133 § 1 P.p.s.a.), lecz orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Orzeka kasatoryjnie albo skargę oddala albo skargę odrzuca. Stąd też nieuprawniony (błędny) jest wniosek skargi o wydanie wyroku przyznającego skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, zatem sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku.
W kontrolowanej sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką J. G. wystąpiła jej córka U. W. Z ustaleń organu wynika, że J. G. ma dwoje dorosłych dzieci, syna i córkę. Syn, S. G., który zamieszkuje z matką twierdzi, że nie może opiekować się matką gdyż musi pracować dorywczo na utrzymanie i podatek rolny oraz ubezpieczenie. Natomiast córka U. W., (wnioskodawczyni) mieszka niedaleko matki i opiekuje się niepełnosprawną matką. Jest współwłaścicielką (1/6 działu) z bratem gospodarstwa rolnego i z tego tytułu jest ubezpieczona w KRUS. Zdaniem organów osoba posiadająca gospodarstwo rolne i podlegająca ubezpieczeniu społecznemu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie może być uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Zatem U. W. nie spełnia przesłanki określonej w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku, z tym organy obu instancji odmówiły skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zarzut skarżącej zawarty w skardze sprowadza się w istocie do obrazy prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca nie określił, że osobie będącej właścicielem gruntów rolnych nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto skarżąca podnosi, iż jest właścicielką niespełna 1 ha gruntów rolnych będących nieużytkami.
W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe, a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały zgodnie z prawem i w oparciu o prawidłową interpretacją przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie sądu organy prawidłowo uznały, że skarżąca, jako współwłaścicielka gospodarstwa rolnego nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Faktycznie w orzecznictwie rozbieżnie była oceniana okoliczność ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez rolnika. Część judykatury wyraziła pogląd, że fakt pracy w gospodarstwie rolnym nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, argumentując w tym względzie, iż ustawodawca w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarł definicję legalną pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", w której nie wyszczególnił okoliczności prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Podkreśla się przy tym, że ustawodawca w ust. 5 art. 17 omawianej ustawy wskazał wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, w którym nie wymienił rolnika uzyskującego dochód z gospodarstwa rolnego. Tym samym przyjęto, że dla ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne nie jest wymagana rezygnacja z tej formy działalności. Uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest też uzależnione od wykazania, że posiadacz gospodarstwa rolnego nie jest w stanie podjąć pracy w tym gospodarstwie ( wyroki: WSA z 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 229/11, WSA z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 257/11).
Odmienne prezentowane w orzecznictwie stanowisko, które Sąd w niniejszej sprawie podziela, a więc że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza dana osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów znajduje się w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10, w wyroku WSA z 25 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 379/11, w wyrok WSA z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt SA/Ol 521/11. W art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy uregulował dwa niezależne od siebie stany faktyczne, z którymi powiązał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego: 1/ w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, 2/ w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Skarżąca prowadząc gospodarstwo rolne nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bowiem nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Stosownie do art. 3 pkt 22 ustawy pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza, zatem, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w powyższych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. A więc wnioskodawca ma być osobą faktycznie bezrobotną i sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej pomocy. Wówczas uzasadniona jest pomoc państwa. W przypadku rolnika nie może być mowy o bezrobotności. Przesłanką przyznania świadczenia z cytowanego już wyżej art. 17 ust. 1 ustawy jest brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki. Stosownie zaś do art. 3 pkt 22 ustawy pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza, zatem, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w powyższych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. A więc wnioskodawca ma być osobą faktycznie bezrobotną i sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej pomocy. Wówczas uzasadniona jest pomoc państwa. W przypadku rolnika nie może być mowy o bezrobotności.
W niniejszej sprawie istotne jest to, że skarżąca posiada udział w gospodarstwie rolnym i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu. Nie można raz twierdzić, że jest się rolnikiem i z tego tytułu korzystać z ubezpieczenia, a drugim razem, że się nie jest rolnikiem i korzystać ze świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo należy podkreślić, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 cyt. ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, póz. 1585 ze zm.). Wprawdzie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu (art. 6 ust. 2b ustawy), ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej, zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Dodatkowo Sąd wskazuje na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r. do sygn. I OPS 5/12, która jest wiążąca dla sądów, jej teza brzmi następująco: "Prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, póz. 992 ze zm.)." W szczególności NSA wskazał w uzasadnieniu przedmiotowej uchwały, iż :" Wykładnia logiczna i systemowa postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skłania do zajęcia stanowiska, że rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to konieczność rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. W sensie ekonomicznym, prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. Tak, więc na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie, zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem, której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w postanowieniach art. 17 ust. 5 określa katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wprost nie wymieniono w nim osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, jako rolnicy. Należy uznać że wyłączenia zawarte w przepisie art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie odnoszą się do jakiś określonych grup zagrodowych czy społecznych, lecz ograniczają dostępność świadczenia pielęgnacyjnego dla podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy z uwagi na posiadanie przez nie różnego rodzaju dochodów z tytułu ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia " przedemerytalnego, bądź umieszczenia w rodzinie zastępczej lub pobytu w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Jest to rozwiązanie w pełni racjonalne, jako że świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić dla sprawującego opiekę rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tak, więc, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne określony podmiot musi po pierwsze spełnić warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a po drugie nie może być beneficjentem dochodów wymienionych w ust. 5 tegoż przepisu. Treść art. 17 ust. 5 ustawy pozwała także skonstruować obowiązującą normę prawną, z której wynika, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, która uniemożliwia mu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie jest uprawnione na gruncie logicznych i systemowych reguł wykładni postanowień ustawy o świadczeniach rodzinnych."
Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji skarżącej i jej argumentacji godzi się podnieść, że skarżąca jak wynika z informacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest ubezpieczona w KRUS w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym chorobowym i macierzyńskim. Nie można uznać, że skarżąca nie jest prowadzącą gospodarstwo rolne skoro sama przyznaje, że bywa często w domu matki, wprawdzie twierdzi, że w celu opieki nad matką, ale skoro jest współwłaścicielką tego gospodarstwa, a brat pracuje dorywczo poza nim to jest oczywiste, że ona korzysta z tego gospodarstwa.
Z powyższych rozważań jednoznacznie wynika, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznany rolnik, który musi przecież przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego.
Biorąc pod uwagę poczynione ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło