III SA/Kr 186/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2003 r. postanawia: przyznać skarżącej R. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z wpisu od skargi R. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 grudnia 2008 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2008 r. nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc grudzień 2003 r. w kwocie 437 016 zł. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych ewentualnie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. W odniesieniu do sytuacji rodzinnej podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, dorosłym synem oraz bratanicą męża. Określając majątek swój i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała, że w jego skład wchodzi 87 metrowe mieszkanie. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 6312,17 zł wyjaśniając, że składa się na to jej wynagrodzenie w kwocie 1150 zł, wynagrodzenie męża w wysokości 2735,40 zł, wynagrodzenie za pracę jej syna w wysokości 1150,11 zł oraz 655,17 zł zasiłku otrzymywanego z MOPS dla rodzin zastępczych. Uzasadniając wniosek wskazała, że spłaca raty dwóch kredytów hipotecznych w kwotach po 1166,31 zł i 622,21 zł, czynszu płaci 659,50 zł, za telewizję i Internet 355 zł, za gaz 170 zł, za prąd 198 zł, za telefony komórkowe 600 zł. Do tego dochodzą koszty ubezpieczeń na życie 291,67 zł, wykupu lekarstw za 150 zł, oraz 322 zł zajęć komorniczych. Razem wydatki miesięczne wynoszą 4515, 61 zł. Kwotę która pozostaje z budżetu domowego przeznacza na życie. Skarżąca wezwana o przedłożenie kopii dokumentów źródłowych dla wykazania podnoszonych przez siebie okoliczności przedstawiła plik kopii różnych dokumentów. Wynika z nich, że skarżąca, jej małżonek oraz syn są zatrudnieni w spółce A. Kwoty zarobków tych osób nie odbiegają od wartości wskazywanych przez skarżącą w oświadczeniu, wynagrodzenie skarżącej jest obciążone kwotą 100 zł a małżonka kwotą 222,42 zł. Przedłożone kopie deklaracji podatkowych uwidaczniają, że zmianie uległo źródło i wysokość dochodu skarżącej. O ile w roku 2007 stanowiła go działalność gospodarcza o tyle w roku ubiegłym był to już tylko stosunek pracy. Skarżąca ujawniła, bowiem, że na przestrzeni 2008 r. osiągnęła 2.077 zł dochodu przy przychodzie 2.300 zł jedynie ze stosunku pracy. Mąż skarżącej odnotował w roku ubiegłym 52.773,75 zł dochodu głównie ze stosunku pracy i umów zlecenia lub o dzieło. Dochód syna w ubiegłym roku wyniósł natomiast 3116,75 zł. Jako rodzina zastępcza otrzymują aktualnie 622,11 zł pomocy pieniężnej. Przedłożyła też wyciągi posiadanych przez skarżącą i małżonka rachunków bankowych. Dla wykazania wysokości miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania oraz pozostałych wydatków przedłożyła kopię otrzymanego ze wspólnoty powiadomienia o zmianie opłat, harmonogramy i historię spłat kredytu, dokonanych przelewów na rzecz wspólnoty, ubezpieczyciela C. U., faktur za usługi operatora [...], gazowni i elektrowni, paragonów za płacone rachunki telefoniczne. Wynika z nich, że za mieszkanie płaci ok. 650 zł, raty łącznie po ok. 1500 zł, za telewizję Internet i telefon 336 zł, za gaz ostatnio 238 zł, za polisy ubezpieczeniowe 278-332 zł, za telefony komórkowe po ok. 1000-1500 zł. Na okoliczność cukrzycy męża przedstawiła kopię karty informacyjnej. Skarżąca na wezwanie wyjaśniła, iż mieszkanie, które wykazała we wniosku należy do syna a skarżąca i małżonek mają ustanowioną tylko służebność osobistą (oświadczenie, kopia aktu notarialnego umowy darowizny). W mieszkaniu znajdują się dwa telewizory: [...] o wartości ok. 3000 zł, [...] o wartości ok. 2000 zł. Nadto rodzina posiada jeszcze laptop [...] o wartości ok. 500 zł i trzy telefony komórkowe Nokia (jeden model [...] i dwa [...]). Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2009 r. wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał skarżącej R. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnił ją z 1/3 części wpisu od skargi, w pozostałej części wniosek oddalił. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Stwierdziła, że nie zgadza się z argumentacją, iż jej sytuacja materialna pozwala na zwolnienie tylko z 1/3 wpisu od złożonej skargi. Przemawia za tym olbrzymia wartość przedmiotu skargi. Wskazała, że złożyła 3 skargi, których łączna wartość zaskarżenia wynosi 984 869 zł i kwota wpisu wynosi 9849 zł, a po zwolnieniu z 1/3 stanowi to kwotę 6566 zł. Tak duży wydatek w krótkim czasie stanowi znaczne obciążenie dla budżetu domowego przyczyniając się do braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bez konieczności dalszego zapożyczania się. Po odliczeniu stałych opłat zostaje kwota ok. 1700 zł na 4 osoby, a zatem ok. 430 zł na osobę stanowi minimum egzystencji członków rodziny. Doprecyzowując swoje oświadczenie skarżąca podniosła, iż pozostająca pod jej opieką A. Z. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim. To wymaga od skarżącej ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z rehabilitacją, leczeniem, edukacją. Uzyskiwane kwoty z renty i zasiłku dla rodzin zastępczych nie są wystarczające na pokrycie tych wydatków. Rehabilitacja wymaga korzystania z prywatnej opieki medycznej jednakże nie posiada na tę okoliczność dokumentów. Skarżąca przedłożyła kopię orzeczenia o niepełnosprawności A. Z. Ponadto wskazała, że rachunki telefoniczne wynikają z charakteru pracy skarżącej, męża i syna w jednej spółce, co wiąże się z koniecznością stałego kontaktu telefonicznego między nimi a także z klientami spółki. Modele aparatów telefonicznych stanowiły element promocji, zostały zakupione za niewielkie kwoty w relacji do ich wartości a ich sprzedaż wiązałaby się z koniecznością zakupu zastępczych aparatów. W odniesieniu do posiadanych dwóch telewizorów podniosła, że wartość poszczególnych modeli z każdym miesiącem drastycznie spada a ich sprzedaż tak jak i telefonów wiązałaby się nie tylko ze stratą finansową, ale także nie przyniosłaby wymiernego efektu. Spółka "A", w której jest prokurentem powiększyła znacznie stratę za pierwszy kwartał b.r., która wyniosła 43 000 zł. Pozyskiwane środki w ramach działalności gospodarczej nigdy nie były wystarczające do gromadzenia ich celem bliżej nieokreślonych wpisów sądowych. Z tytułu prowadzonej gospodarczej posiada zaległości w dużych kwotach, z których jedna wynosi 12 884, 75 zł. Zobowiązanie to jest przedmiotem egzekucji komorniczej- skarżąca przedłożyła kopię zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego sygn. [...]. W ramach dodatkowych postępowań egzekucyjnych posiadane przez skarżącą konta firmowe i osobiste zostały zajęte, co uniemożliwia właściwe zarządzanie finansami. Obecna sytuacja osobista całkowicie uniemożliwia skarżącej ponoszenie wpisu sądowego. Sąd stwierdza z urzędu, że R. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie trzy skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie podatku akcyzowego. W sprawie zarejestrowanej do sygnatury: - III SA/Kr 184/09 wartość przedmiotu zaskarżenia została określona na kwotę 211 902 zł, - III SA/Kr 185/09 wartość przedmiotu zaskarżenia została określona na kwotę 335 951 zł, - III SA/Kr 186/09 wartość przedmiotu zaskarżenia została określona na kwotę 437 016 zł. We wszystkich wskazanych sprawach skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając wniosek zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 245 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ppsa. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych, sąd bierze pod uwagę łącznie: okoliczności stanowiące wykazanie, że osoba składająca wniosek nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz wynikający z art. 45 Konstytucji obowiązek zagwarantowania stronie prawa do sądu. Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Skarżąca złożyła wymagane oświadczenia, o jakim mowa w art. 252 ppsa, przedstawiając na wezwanie (art. 255 ppsa) kopie wskazywanych dokumentów źródłowych, które należy uznać za obiektywne świadectwo przedstawionych w nich danych. Ponadto w sprzeciwie wskazała dodatkowe okoliczności obrazujące jej sytuację majątkową i rodzinną przedkładając stosowne kopie dokumentów. Wyjaśnienia skarżącej należy uznać za wystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i aktualnych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego w zakresie uiszczenia wpisów od skarg - skoro tak sprecyzowała wniosek. Zdaniem Sądu wniosek skarżącej należało uwzględnić przez zwolnienie od wpisu od skargi uznając, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Rozstrzygnięcie takie będąc adekwatnym do obecnej sytuacji skarżącej wynikającej także z okoliczności podniesionych w sprzeciwie, powinno umożliwić skarżącej zrealizowanie prawa do sądu. Sąd miał na uwadze wykazywany dochód w kwocie ponad 1.500 zł przypadającej na członka rodziny, poziom i rodzaj bieżących wydatków a w szczególności to, że jak skarżąca wskazała po odliczeniu stałych opłat zostaje kwota ok. 1700 zł na 4 osoby, a zatem ok. 430 zł na osobę. Sąd miał na uwadze także wartości przedmiotu sporu mającą bezpośredni wpływ na wysokość wpisu sądowego oraz to, że skarżąca wniosła do sądu łącznie trzy skargi. W takiej sytuacji powinno się brać pod uwagę obciążenia finansowe kosztami sądowymi od wszystkich tych skarg. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.