III SA/Kr 186/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła brak osób z którymi pozostawałaby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek wskazała na mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 48,30 m2 i posiadane ubezpieczenie na życie. W rubryce 7.2.3. "Wierzytelności" poczyniła wzmiankę o treści "emerytura 1319,91 brutto- zal. na podatek 89,00 zł, ubezp. zdr. 118,76 zl" Swoje dochody oszacowała na 1319 zł emerytury. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą w podeszłym wieku. Ma 84 lata. Powiada, ze choruje przewlekle i nie jest w pełni samodzielna. Ma zaniki pamięci. Osiąga niski dochód z emerytury. Jest wdową. Mieszka sama i sama ponosi koszty utrzymania wykazanego mieszkania, zakupu żywności, leków. Z wykazanej emerytury opłaca czynsz 437,32 do Sp-ni, gaz, 127,87 zł, ubezpieczenie 67 zł, prąd, 44,18 zł. Na lekarstwa wydaje ok. 200 zł. Pozostałą kwotę przeznacza na jedzenie, środki czystości, kartę telefoniczną, inne wydatki bieżące. Przy załatwianiu bieżących spraw życia codziennego musi korzystać z pomocy osób trzecich. Wskazując na to wszystko wywodzi, ze nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sadowym a ze względów zdrowotnych nie jest w stanie występować samodzielnie. Do wniosku dołączyła posiadaną dokumentację medyczną, pismo Sp-ni z wyszczególnieniem opłat, kopie rachunków za media, odcinek emerytury, pit 11A za 2015 r. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społeczne. W postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawę opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skoro zaś skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b) ppsa - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku w tym zakresie jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła wymagane oświadczenie, które jest wystarczające do oceny jej możliwości płatniczych. Te nie rysują się szczególnie. Skarżący nie jest osobą bogatą. Nie posiada bowiem znaczącego majątku a podstawę jej utrzymania stanowi niskie świadczenie emerytalne. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakimi dysponuje po opłaceniu wykazanych stałych kosztów wystarczają w zasadzie tylko i to z trudem na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność, że należy do niej wykazane mieszkanie nie zmienia tego spojrzenia. Chociaż bowiem potencjalnie posiada określoną wartość sprzedażną lub podkładową to jednak trudno byłoby wymagać od skarżącej rozporządzeń tego rodzaju celem zdobycia środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że mieszkanie zabezpiecza jej potrzeby bytowe tych osób. Nadto z zasad doświadczenia życiowego wynika, że osoby starsze, schorowane i bezdzietne powinny dysponować jakimś materialnym zabezpieczeniem nawet gdy państwo deklaruje powszechny i bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Pozostaje bowiem cały szereg płatności nierefundowanych. Uwzględniając to wszystko, udzielono więc skarżącej w tym zakresie pomocy, o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.