III SA/Kr 1887/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant st. ref. Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata M. K. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach Decyzją z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.), oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925), po rozpoznaniu odwołania Z. Ś. (dalej: skarżącego) od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2014 r. znak: [...] odmawiającej G. Ś. przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego, umorzyło postępowanie odwoławcze. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym: Decyzją z dnia [...] 2014r. znak: [...], organ I instancji odmówił G. Ś. przyznania zasiłku okresowego. Odwołanie od tej decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z. Ś., pomimo, że nie został on ustanowiony przez G. Ś. pełnomocnikiem, ani też nie był stroną tego postepowania. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 28 k.p.a. i wskazało, że według poglądu doktryny prawa "stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. będzie osoba fizyczna lub prawna lub też inna jednostka organizacyjna, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz, publ. Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1998, wyd. 2, str. 236). Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim wypadku podmiotowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym (por. Z. Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze PWN Warszawa 1999 r. str. 127 i nast.). W konsekwencji Kolegium uznało, że Z. Ś. nie może być w niniejszym postępowaniu uznany za stronę, gdyż stroną prowadzonego przed organem I instancji postępowania była G. Ś., która jest adresatem przedmiotowej decyzji. Zatem odwołanie wniesione przez Z. Ś. nie mogło zostać rozpatrzone merytorycznie. Odwołujący posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Interes faktyczny nie daje zaś uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie braku przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym powoduje, że postępowanie takie należy umorzyć, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. Ś. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, że jest ona wadliwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 P.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Oceniając zaskarżoną decyzję w tak określonych ramach Sąd doszedł do przekonania, że w toku postępowania administracyjnego organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postepowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i powodowałyby konieczność wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego. Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia wskazać należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest jego dwuinstancyjność (art. 15 k.p.a.), a zasada ta realizowana jest, m.in. przez uregulowane zawarte w art. 127 § 1 k.p.a. - tj. prawo do wniesienia odwołania. Uprawnienie to oparto jednak na zasadzie skargowości, przyznając je wyłącznie stronie postępowania. Oznacza to, że odwołanie jest środkiem prawnym zaskarżenia decyzji administracyjnej, z którego, z woli ustawodawcy, może skorzystać tylko podmiot spełniający kryteria określone w art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie i judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ustalenie interesu prawnego podmiotu uczestniczącego w postępowaniu administracyjnym, następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. W pojęciu interesu prawnego mieszczą się uprawnienia i obowiązki, wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Jednocześnie interes prawny musi charakteryzować się tym, że jest indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck Warszawa 2006). Kolejnymi zaś cechami tak rozumianego interesu prawnego jest bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny oraz jego realność. Przenosząc powyższe okoliczności na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ rozpatrujący odwołanie może podjąć jedno z rozstrzygnięć wskazanych w art. 138 k.p.a. W sytuacji, gdy ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną, to wypełniona zostaje przesłanka bezprzedmiotowości postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.), która stworzyła po jego stronie, obowiązek umorzenia zainicjowanego przez nią postępowania. Jak wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie skarżący w odwołaniu kwestionuje decyzję o odmowie przyznania jego żonie G. Ś. zasiłku okresowego, wskazując dodatkowo, że jest to jego sprawa. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wskazało, że G. Ś. w oświadczeniu z dnia 28 października 2014 r. wskazała, że nie ustanowiła w przedmiotowej sprawie Z. Ś. swoim pełnomocnikiem. Nie on był też stroną tego postepowania. Zatem organ odwoławczy słusznie uznał, że skarżący nie jest osobą uprawniona do wniesienia odwołania w sprawie i działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. prawidłowo umorzył postepowanie odwoławcze. Na koniec wskazać należy, że organy błędnie dołączyły do akt sprawy wniosek skarżącego, zamiast wniosek G. Ś., jednak nie miało to istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż zarówno z notatki służbowej z dnia 5 sierpnia 2014 r., jak i decyzji organu I instancji z dnia [...] 2014 r. jednoznacznie wynika, że G. Ś. złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku okresowego w dniu 28 lipca 2014 r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami oddalił skargę, jako niezasadną.