III SA/Kr 1887/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2014 r. Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, II) oddalić wniosek o ustanowienie adwokata W dniu 25 listopada 2014 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z T. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną G. Ś. oraz trójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z pomocy społecznej, przy czym wysokość dochodów w rubryce 10 formularza została określona na 0 zł z adnotacją "odmowa przyznania zasiłków przez MOPS". W skład majątku skarżącego wchodzi lokal mieszkalny o powierzchni 41 m². Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Jako uzasadnienie wniosku skarżący podał "nakaz wydania rygoru art. 108 kpa". Z urzędu stwierdza się, że tylko na przestrzeni 2014 roku skarżący złożył ponad 50 wniosków o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. W każdej z tych spraw skarżący uchylał się od przedstawienia w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej. W sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 305/12 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt I OZ 848/12 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2012 roku oddalające wnioski skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wydane po sprzeciwie skarżącego od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący pomimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez udokumentowanie swoich miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem swoim i członków swojej rodziny, przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej oraz przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, złożenia oświadczenia o braku uzyskiwania dochodów z prac dorywczych, ograniczył się wyłącznie do wskazania, że nie podejmował wraz z żoną żadnego dodatkowego zatrudnienia oraz, ze jego wydatki sprowadzają się do zakupu 1 chleba i masła dziennie, starając się przy tym częściowo przerzucić na Sąd ciężar uzyskania dokumentów, do których przedstawienia został wezwany. W konsekwencji niekorzystne dla skarżącego rozstrzygniecie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spowodowane było wyłącznie wybiórczym, a co za tym idzie, nieprzekonywującym zaprezentowaniem przez skarżącego własnej sytuacji majątkowej. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, iż zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Do takiej właśnie kategorii spraw należy skarga Z. Ś. (sprawa oznaczona jest symbolem 6320). Oznacza to, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowy. W takiej sytuacji postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domaga się również ustanowienia na jego rzecz adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. - przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo lektury uzasadnienia m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 roku sygn. akt I OZ 848/12 i postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanego w sprawie do sygn. akt III SA/Kr 305/12 oraz szeregu podobnych orzeczeń w innych, licznych sprawach skarżącego zdawał sobie sprawę, jakie dane należy zawrzeć w formularzu wniosku oraz jakie dokumenty źródłowe należy przedstawić. Pomimo tego, kolejny składany przez niego wniosek zawiera dane, z których nie wynika faktyczna sytuacja majątkowa skarżącego. Nie jest bowiem możliwe, aby pięcioosobowa rodzina wnioskodawcy nie osiągała w miesiącu żadnych dochodów i nie ponosiła żadnych wydatków. Skoro jednak po raz kolejny taka była decyzja skarżącego, to w konsekwencji nie było obecnie potrzeby wzywania strony o dodatkowe informacje. Jedynym rezultatem takiego działania byłoby bowiem przedłużanie postępowania, co stoi w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 7 p.p.s.a. nakładającym na sąd (a w zakresie powierzonych czynności także i referendarza) obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Na marginesie należy także zaakcentować w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postanowienie NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), dlatego sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie II sentencji na podstawie art. 243 §1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.