III SA/Kr 189/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Rektora Politechniki z dnia 16 grudnia 2010r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I roku studiów III stopnia p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący A. B. w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy (data wpływu do Sądu 04.03.2011r.) domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając sytuację rodzinną i majątkową podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest właścicielem domu o powierzchni 73 m2 i nieruchomości rolnej o areale 0,1717 ha. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Deklaruje brak stałych dochodów. Wyjaśnił też, że od ponad 6 miesięcy pozostaje bez środków utrzymania. Twierdzi, że dom jest w bardzo złym stanie, wymaga m.in. wymiany stropów, podłóg, dachu, kominów. Do wniosku dołączył kopie następujących dokumentów źródłowych: zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej, rocznego zeznania podatkowego za 2010 r., informacji o dochodach, zaświadczeń naczelnika właściwego urzędu skarbowego oraz zaświadczenia w sprawie niefigurowania w ewidencji podatników podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego. Z kopii okazanych dokumentów źródłowych wynika, że skarżący do dnia 22 września 2010 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna przy czym zasiłek z tego tytułu pobierał tylko do dnia 6 sierpnia 2010 r. Wyrejestrowanie nastąpiło na wniosek. W ubiegłym roku skarżący odnotował dochód rzędu 4759,50 zł a rok wcześniej 3368,95 zł. Nie figuruje w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą, ani w ewidencji podatników podatku rolnego ustalonego dla gruntów spełniających definicje normy obszarowej gospodarstwa rolnego a w związku z tym nie osiąga dochodu w myśl przepisów podatkowych. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 18 marca 2011r. sygn. akt III SA/Kr 189/11 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 31.03.2011r. a w dniu 07.04.2011r. skarżący nadał do Sądu sprzeciw od w/w postanowienia, wnosząc o jego zmianę na postanowienie przyznające prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie prawnika (radcy prawnego). Przyznał, że we wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 4), ale jednocześnie uzasadnił wniosek okolicznością, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 5). Ponadto w złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażaleniu na zarządzenie o wezwaniu go do opłacenia skargi podał, że "na razie nie wnosi o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu ale nie jest wykluczone, że później z takim wnioskiem wystąpi". Taka sytuacja w ocenie skarżącego miałaby nastąpić w razie niekorzystnego dla niego wyroku. Ale że może zaistnieć potrzeba wcześniejszego udziału w sprawie prawnika, wnosi o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Następnie przeliczył na jeden dzień kwotę dochodu, która przypadała mu w latach 2009 (8,68 zł) i 2010 (12,05 zł), w ten sposób dowodząc, że jest człowiekiem żyjącym skromnie, zaznaczając, że w roku 2011 nie osiągnął żadnego dochodu. Nie jest w stanie z tego względu ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a jest to przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Wniosek A. B. złożony w Sądzie na urzędowym formularzu PPF w dniu 04.03.2011r. wyraźnie określał wnioskowany zakres pomocy poprzez wskazanie, że strona wnosi o "zwolnienie od kosztów sądowych". Tak sformułowany wniosek podlega rozpoznaniu na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a , który stanowi , że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. O ile w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym Sąd nie jest związany wskazaniem strony tj. ma uprawnienie do przyznania stronie prawa pomocy poprzez ustanowienie w/w profesjonalnych pełnomocników pomimo wskazania przez stronę innego zakresu zwolnienia częściowego – to Sąd nie jest uprawniony do wyjścia poza granice wniosku, które określa przepis 245 p.p.s.a ze względu na różnorodny zakres przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym i całkowitym. O przesłankach tych stanowi art. 246 p.p.s.a. Ponadto należy mieć na względzie, że strona ma prawo do rozstrzygnięcia o jej prawie do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w dwóch instancjach, tj na poziome referendarza sądowego oraz sądu. Rozstrzygnięcie w żądany przez skarżącego sposób przez sąd tj. rozstrzygnięcie o jego prawie do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza ograniczyłoby to prawo, gdyż kwestia ewentualnego ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika podlegałaby ocenie tylko i wyłącznie sądowi. Zdaniem Sądu A. B. wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Świadczyć o tym ma okoliczność uzyskania niewysokich stosunkowo dochodów w latach 2009- 2010 rzędu 3480,20 zł i 4759,50 zł. Przyjąwszy nawet, że gospodaruje sam trudno wymagać, by poczynił z tych kwot stosowne oszczędności na potrzeby niniejszego postępowania w postaci kosztów sądowych. Posiada wprawdzie dom, niemniej jednak, jak podał, w stanie nadającym się do remontu. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a zwolnił A. B. z kosztów sądowych. Zawartemu natomiast w sprzeciwie wnioskowi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika zostanie nadany bieg w trybie art. 243 § 1 w zw. z art. 252 § 1 i 2 i art. 257 p.p.s.a.