III SA/Kr 1894/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 września 2024 r., nr SKO.UP/4121/43/2024 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części postanawiającej nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy od dnia 1 marca 2024 r. do dnia 1 czerwca 2024 r. włącznie; II. w pozostałym zakresie skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 20 września 2024 r. znak SKO.UP/4121/43/2024 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 30 lipca 2024 r. znak WKO.5430.4.50.2024 o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B nr [...] seria i nr druku [...] wydanego dnia 15 września 2017 r. przez Prezydenta Miasta Tarnowa, na okres od 1 marca 2024 r. do dnia 1 czerwca 2024 r. i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 4 marca 2024 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Tarnowie przekazał Prezydentowi Miasta Tarnowa informację o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącemu w związku z tym, że w dniu 1 marca 2024 r. przekroczył dozwoloną prędkość w obszarze zabudowanym o 51 km/h. W piśmie wskazano, że kierującemu zatrzymano elektronicznie uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz nałożono mandat karny. Kierujący odmówił przyjęcia mandatu karnego, w związku z tym sporządzono materiały celem przeprowadzenia postępowania przez Wydział Prewencji KMP w Tarnowie oraz skierowania wniosku o ukaranie. Do informacji dołączona została notatka urzędowa, z której wynika, że w dniu 1 marca 2024 r. skarżący został zatrzymany do kontroli drogowej, której powodem było przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 51 km/h na obszarze zabudowanym. Kierujący poruszał się z prędkością 101 km/h. Prędkość została zmierzona przy użyciu ręcznego miernika prędkości LTI 20/20 TUCAM II nr seryjny TC008722. Kierującego pouczono o prawie do odmowy przyjęcia mandatu karnego, z którego to prawa skorzystał. Sporządzono dokumentację do wniosku o ukaranie. Zatrzymano prawo jazdy wydając pokwitowanie umożliwiające kierowanie pojazdem w czasie 24 godzin. Kierującemu zatrzymano dokument prawa jazdy elektronicznie (nr operacji DCK-30266676G). Kierującego poinformowano o dalszym toku postępowania w związku z zatrzymaniem uprawnień do kierowania. Do notatki dołączona została kserokopia świadectwa legalizacji urządzenia, którym dokonano pomiaru. Pismem z dnia 11 marca 2024 r. Prezydent Miasta Tarnowa zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Pismem z dnia 12 marca 2024 r. Prezydent Miasta Tarnowa wystąpił do Komendy Miejskiej Policji w Tarnowie o przekazanie informacji, czy powyższa sprawa została zakończona skierowaniem wniosku o ukaranie do sądu lub została zakończona w inny sposób. Pismem z dnia 28 marca 2024 r. skarżący poinformował, że mandatu nie przyjął ponieważ jechał wolniej - jazdę prowadził w module tempomatu, który ustawił na prędkość 80 km/h. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Tarnowie pismem z dnia 2 kwietnia 2024 r. poinformował, że w dniu 2 kwietnia 2024 r. został sporządzony wniosek o ukaranie do Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta Tarnowa zawiesił postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia sprawy ukarania skarżącego przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej. W dniu 2 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej przesłał odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej z dnia 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt [...], na podstawie którego skarżący został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. tego że w dniu 1 marca 2024 r. około godziny 9:12 w miejscowości O. na drodze wojewódzkiej [...] w rejonie posesji nr [...], jadąc jako kierujący samochodem marki P. o nr rej. [...] przekroczył dopuszczalną prędkość o 51 km/h, tj. jechał z prędkością 101 km/h na odcinku drogi gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h. Z naniesionej na odpisie wyroku klauzuli wynika, że wyrok ten stał się prawomocny i wykonalny z dniem 21 maja 2024 r. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2024 r. organ podjął zawieszone postępowanie w sprawie zatrzymaniu prawa jazdy, a następnie ww. decyzją z dnia 30 lipca 2024 r. orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu skarżący wskazał, że jechał z prędkością niższą niż ta, która została mu przypisana. Informował o tym zarówno Komendę Policji w Tarnowie jak i Prezydenta Miasta Tarnowa. Zdjęcia, które zostały mu pokazane bezpośrednio po pomiarze oraz fotokopie przedstawione jako dowód w sądzie są nieczytelne i niewyraźne. Zaznaczył, że pomiar prędkości został wykonany z dużej odległości, bez utrzymywania pojazdu na celowniku do odległości, która zapewniałaby wyraźne zdjęcie, co również podważa wartość dowodową przedstawionych materiałów. W związku z tym wniósł o uchylenie decyzji o nałożeniu mandatu oraz decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i uchylenie wszelkich kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W wyniku rozpoznania odwołania SKO w Tarnowie ww. decyzją 20 września 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie istniały wszelkie podstawy do zatrzymania skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Z przekazanych akt sprawy jednoznacznie wynika bowiem, że przekroczył on dozwoloną prędkość o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym, co zostało potwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej z dnia 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt [...], na mocy którego skarżący został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu tj. tego że w dniu 1 marca 2024 r. około godziny 9:12 w miejscowości O. przekroczył dopuszczalną prędkość o 51 km/h, tj. jechał z prędkością 101 km/h na odcinku drogi gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h. Wyrok ten stał się prawomocny i wykonalny z dniem 21 maja 2024 r. SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 11 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organy są związane ustaleniami wynikającymi z ww. prawomocnego wyroku. W toku postępowania organ nie może więc czynić ustaleń co do okoliczności faktycznych stwierdzonych prawomocnym wyrokiem sądowym. Tym samym, w ocenie Kolegium, Prezydent Miasta Tarnowa zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, a podniesione w odwołaniu zarzuty nie mogą zostać uwzględnione. Z uwagi na fakt, iż z akt sprawy wynika, że prawo jazdy zostało zatrzymane skarżącemu na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca r. - Prawo o ruchu drogowym w dniu 1 marca 2024 r., datę tę należało przyjąć jako początek trzymiesięcznego okresu wskazanego w art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami. Mimo, że okres ten upłynął przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, Kolegium stwierdziło, że postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie jest postępowaniem bezprzedmiotowym. Prawomocne rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym potwierdza bowiem, że przesłanki do zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy w istocie istniały i pozbawienie kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami w okresie wskazanym w decyzji było w pełni legalne. Nie zmienia to również faktu, że skarżący był w niniejszej sprawie uprawniony do ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami po upływie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, co też zresztą nastąpiło w dniu 3 czerwca 2024 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej został oparty na nieczytelnych, niewyraźnych zdjęciach niespełniających wymogów dowodowych, nie uwzględnia również tolerancji (błędu pomiarowego) urządzenia, jest niezgodny z instrukcją użytkowania miernika TruCAM II i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z powodów w niej podniesionych. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie jednak jedynie w części postanawiającej nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy od dnia 1 marca 2024 r. do dnia 1 czerwca 2024 r. W pozostałym zakresie skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie o zatrzymaniu prawa jazdy, której podstawę materialnoprawną stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (dalej: u.k.p.). Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy (...) w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, starosta wydaje nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności (art. 102 ust. 1c u.k.p.). Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, do których odsyła art. 102 ust. 1 i 1da u.k.p., dają policjantowi umocowanie do zatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem w wypadkach określonych w tych przepisach. I tak, stosownie do art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d., policjant zatrzyma wydane w kraju prawo jazdy za pokwitowaniem w wypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Jak wynika z treści art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.), podstawą wydania decyzji, o której mowa w m.in. w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p., jest informacja o zaistnieniu okoliczności, o których mowa w art. 102 ust. 1d lub art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Informację o takim naruszeniu sporządza i niezwłocznie przekazuje staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia (art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. ustawy). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto stanowisko, które zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów NSA z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ jest zobligowany do wydania przedmiotowej decyzji, a rozstrzygnięcie to oraz jego zakres nie są pozostawione do uznania organu, który w związku z powyższym nie jest zobligowany i uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności będących podstawą sporządzenia informacji o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Należy jednak podnieść, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, po rozpoznaniu wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o zbadanie zgodności: art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5, ust. 1c, ust. 1d i ust. 1da ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm.) w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541 z późn. zm.) z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji - orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541 z późn. zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał podzielił stanowisko prezentowane, m.in. przez Rzecznika Praw Obywatelskich, iż zasady demokratycznego państwa prawnego oraz bezpieczeństwa prawnego wymagają, by minimalny standard postępowania dowodowego przed organem administracji zapewniał stronie możliwość kształtowania swojej sytuacji prawnej, tak aby umożliwić jej kwestionowanie stwierdzenia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Strona nie powinna być pozbawiona możliwości przedstawienia swoich racji w toku postępowania administracyjnego. Jeśli w ramach tego postępowania strona kwestionuje fakt popełnienia naruszenia prawa, wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia powinny być rozstrzygnięte zanim nałożona zostanie na nią sankcja. W szczególności kierujący pojazdem, który kwestionuje fakt popełnienia takiego naruszenia, musi mieć możliwość dowodzenia swoich racji w postępowaniu przed sądem powszechnym. W przedmiotowej sprawie skarżący odmówił przyjęcia mandatu karnego, w związku z tym sporządzono materiały celem przeprowadzenia postępowania przez Wydział Prewencji KMP w Tarnowie oraz skierowania wniosku o ukaranie do Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej, który wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt [...], uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu tj. tego że w dniu 1 marca 2024 r. około godziny 9:12 w miejscowości O. przekroczył dopuszczalną prędkość o 51 km/h, tj. jechał z prędkością 101 km/h na odcinku drogi gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h. Wyrok ten stał się prawomocny i wykonalny z dniem 21 maja 2024 r. W konsekwencji powyższego przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym przez skarżącego w dniu 12 kwietnia 2024 r. wynika nie tylko z informacji przekazanej przez Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KMP w Tarnowie z dnia 4 marca 2024 r., . nr TAR.5382.2.40.2024.KM i notatki urzędowej z dnia 1 marca 2024 r. nr Jed – 6295/24, ale przede wszystkim potwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem sądu karnego. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Skoro zatem skarżący miał możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem karnym, przed którym mógł kwestionować ustalenia faktyczne Policji co do przebiegu zdarzenia w dniu 12 kwietnia 2024 r., to w niniejszym postępowaniu skarżący nie może skutecznie kwestionować wyroku sądu karnego. Wyrok ten nie został przez skarżącego zaskarżony, a więc jest prawomocny i wiąże nie tylko skarżącego ale również sąd administracyjny i organy administracji państwowej. W konsekwencji, skoro jak stanowi art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy (...) w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym; co zostało wykazane także w/w wyrokiem sądu karnego, zaskarżona decyzja SKO w Tarnowie z dnia 20 września 2024 r. jest w tej części prawidłowa i nie mogła zostać uchylona. Sąd uchylił natomiast zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części postanawiającej nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy od dnia 1 marca 2024 r. do dnia 1 czerwca 2024 r. Zgodnie z art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), decyzji można nadać rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to: niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego, lub z innego ważnego interesu społecznego lub strony. W przypadku decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące (np. za przekroczenie prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym), zatrzymanie ma charakter czasowy i z góry określony – 3 miesiące od momentu fizycznego zatrzymania dokumentu przez policję. Jeżeli organ administracyjny (np. starosta) wydaje decyzję po upływie tych 3 miesięcy, to brak jest możliwości realnego wykonania tej decyzji (bo termin już minął), nadto decyzja ma charakter deklaratoryjny, nie konstytutywny (tylko potwierdza fakt zatrzymania, a nie tworzy nowego stanu prawnego). W tej sytuacji nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności byłoby pozbawione sensu prawnego i faktycznego (nie można "przyspieszyć" wykonania decyzji, która de facto już wygasła). W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 §1 lit.a ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części nadającej rygor natychmiastowej wykonalności decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, a w pozostałym zakresie oddalił skargę na podstawie art. 151 ww. ustawy.