III SA/Kr 19/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 listopada 2012 r. nr IG-II.7221.206.2012.PS w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. oddalić wniosek w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni ok. 100 m2 i działka o powierzchni ok. 1 ha. Nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała łącznie na kwotę 3715 zł wyjaśniając, że składa się na to jej emerytura w wysokości 1820 zł oraz emerytura jej męża w wysokości 1895 zł. Uzasadniając swoje starania odniosła się po krótce do przedmiotu skargi. Zaakcentowała, że miesięczny dochód małżonków nie wystarcza na skromne utrzymanie. Małżonek skarżącej boryka się bowiem od kilku lat z poważną chorobą co powoduje, że wydatki na leki są duże. Skarżąca ma także problemy zdrowotne. Spłacają po 600 zł miesięcznej raty za kredyt zaciągnięty w związku z budową domu. Utrzymanie domu wiąże się zaś z koniecznością zakupu węgla i drewna do ogrzewania, ponoszenia opłat za energie elektryczną, gaz, telefon, internet, wodę, podatek od nieruchomości. Wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazanych dokumentów źródłowych wyjaśniła, że opał zakupiła w sumie za kwotę 3500 zł. Za śmieci płaci 20 zł miesięcznie. Na przejazdy i badania związane z leczeniem męża przeznaczyła w grudniu ubiegłego roku 800 zł. Wymieniła nazwy preparatów koniecznych mężowi i skarżącej. Do pisemnych wyjaśnień dołączyła druk pokwitowania obioru 5 ton węgla za 3450 zł, fakturę za wodę na 78,42 zł, faktury z aptek na kwoty 33,30 zł, 148,92 zł, 219,87 zł, rachunki za telefony na 39,31 zł i 30,30 zł, rachunki za gaz na 167,18 zł i 175,06 zł, rachunki za energię elektryczną na kwoty po 72,76 zł oraz 12,28 zł, zawiadomienia o najbliższych spłatach kredytu z których wynika że skarżący zaciągnęli 40000 zł kredytu a raty wynoszą 526,30 zł, kopie wyników badań laboratoryjnych, kopie karty informacyjnej leczenia szpitalnego męża, wyciągi z posiadanego rachunku bankowego.. Z okazanego zaświadczenia o wysokości emerytury męża skarżącej wynika że po odliczeniach i potrąceniach wypłacanych jest mu 408,63 zł, zaś zaświadczenie o wysokości emerytury skarżącej uwidacznia, że po dokonanych odliczeniach wypłacanych jest jej 1525,63 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że jeśli skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jej wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt. 1 ppsa). Z wyjaśnień skarżącej i przedstawionych zaświadczeń o wysokości emerytur wynika, że małżonkowie mają zapewnione stałe źródło dochodów w łącznej wysokości 1934,26. Na posiadanym rachunku bankowym utrzymują zaś saldo dodatnie przeciętnie w wysokości ok. 2000 zł. Okoliczności te siłą rzeczy niweczą więc zasadność ustaleń co do tego, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona sytuacja nie przekreśla jednak starań skarżącej w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym jeśli nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Realia niniejszej sprawy stwarzają podstawy do takich ustaleń. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy realnym dochodzie na poziomie1934,26 zł i opłaceniu wykazanych kosztów utrzymania domu oraz wydatkach na leczenie męża, skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków potrzebnych do opłacenia radcy prawnego z wyboru. Fakt posiadania przez skarżącą wykazanego majątku nie zmienia tego oglądu. Sprzedaży bądź obciążenia domu gdzie zamieszkuje z mężem celem pozyskania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru godziłaby trudno od niej oczekiwać albowiem rozporządzenia tego rodzaju godziłyby w podstawę egzystencji tych ludzi. Okoliczność, że małżonkowie na rachunku bankowym utrzymują saldo dodatnie także nie sprzeciwia się temu. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że osoby starsze i schorowane powinny dysponować pewnym zabezpieczeniem na wypadek jakichś poważniejszych powikłań zdrowotnych nawet gdy Państwo deklaruje powszechny oraz bezpłatny dostęp do świadczeń zdrowotnych. Pozostaje bowiem cały szereg kosztów dodatkowych choćby na część leków nierefundowanych czy zaordynowanej diety. Wszystko to razem wzięte prowadzi do logicznej konkluzji, że choć w obecnej sytuacji skarżąca nie może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym gdyż będzie w stanie uiścić koszty sądowe, to jednak zasługuje na taką pomoc w zakresie częściowym objawiającą się ustanowieniem na jej rzecz radcy prawnego opłacanego przez Skarb Państwa. Kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru skarżąca nie jest już bowiem w stanie opłacić bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i męża. W konsekwencji udzielono skarżącej takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kierując się wyłącznie przesłankami ekonomicznymi (tj. badano czy stronę stać na poniesienie określonego wydatku) nie zaś charakterem sprawy i z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym).