III SA/Kr 19/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. Z. i M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 listopada 2023 r., nr SKO.RD/4120/425/2023 w przedmiocie obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, zniszczeniem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżących T. Z. i M. Z. solidarnie 100 zł (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z 17 listopada 2023 r. nr SKO.RD/4120/425/2023, po rozpatrzeniu odwołania M. Z. i T. Z. (dalej: skarżący), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydent Miasta Krakowa z dnia 11 lipca 2023 roku nr UN.5503.1.391.2022 o nałożeniu na skarżących solidarnie obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, zniszczeniem pojazdu marki LAND ROVER o nr rej. [...] w kwocie 627 zł oraz o zobowiązaniu do zapłaty powstałych kosztów. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 16 października 2022 r. funkcjonariusz Straży Miejskiej wydał dyspozycję usunięcia pojazdu marki LAND ROVER o nr rej. [...] z ul. [...] w K., zgodnie z dyspozycją wydaną na podstawie art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym z powodu art. 92 k.w. - niezastosowanie się do znaku D-18a z tabliczką T-29 miejsce zastrzeżone dla pojazdu osoby niepełnosprawnej, brak uprawnień. W związku z powyższym patrol strażników miejskich 16 października 2022 r. za pośrednictwem dyżurnego Oddziału I Śródmieście, wezwał holownik, który o godz. 21:30 usunął ww. pojazd na parking strzeżony. W dniu 19 października 2022 r. pojazd został odebrany przez osobę upoważnioną bez uiszczenia kosztów powstałych w związku z usunięciem i przechowywaniem pojazdu. W związku z powyższym Prezydent Miasta Krakowa, decyzją z dnia 11 lipca 2023 r. ustalił dla skarżący solidarnie wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, zniszczeniem pojazdu LAND ROVER o nr rej. [...] w kwocie 658 zł oraz zobowiązał do zapłaty ww. kosztów. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na podstawie dokumentacji przekazanej przez funkcjonariuszy wydających dyspozycję usunięcia pojazdu, ustalono, iż właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji był skarżący. Następnie przywołał treść art. 130 a ust. 10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 2165, dalej: p.r.d.) i wyjaśnił, że opłaty nie zostały dotychczas uiszczone przez skarżących. Ponadto wskazał, że wysokość opłaty została ustalona na podstawie uchwały Rady Miasta Krakowa Nr LXX/1970/21 z 20 października 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu, następnie opisał sposób wyliczenia opłaty. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wnieśli skarżący, który wyrazili swoje niezadowolenia z treści rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżących zastosowane oznakowanie nie jest zgodne z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków umieszczania ich na drogach. Podnieśli, że przedmiotowe miejsce postojowe nie jest oznakowane poprawnie - tj. zgodnie z przepisami. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczyli orzecznictwo sądowe. Opisaną we wstępie decyzją SKO w Krakowie, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazano przypadki, w których następuje usunięcie pojazdu z drogi na koszt właściciela. Ma to miejsce np. w przypadku, gdy pojazd pozostawiono w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu, a także m.in., gdy stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 października 2022 r. funkcjonariusz Straży Miejskiej wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (z ul. [...] w K.) marki LAND ROVER o nr rej.: [...] zgodnie z dyspozycją wydaną na podstawie art. 130a z powodu: art. 92KW - tj. niezastosowanie się do znaku D-18a z T-29 - tj. miejsce zastrzeżone dla pojazdu osoby niepełnosprawnej (brak uprawnień). Przedmiotowy pojazd odebrano przez osobę uprawnioną z parkingu strzeżonego (bez uiszczenia kosztów powstałych w związku z usunięciem i przechowywaniem pojazdu) w dniu 19 października 2022 r. W trakcie postępowania ustalono, że właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia był skarżący, natomiast pojazd w tym czasie był we władaniu skarżącej. W ocenie Kolegium, organ I instancji słusznie zobowiązał solidarnie dysponenta pojazdu oraz właściciela za usunięcie, i przechowywanie pojazdu. Kwota 627,00 zł wyliczona została poprawnie na podstawie § l pkt 3 obowiązującej wówczas Uchwały Nr LXX/1970/21 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 października 2021 roku (obowiązująca do 31/12/2022 r.) w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu. Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili braku winy w powyższym naruszeniu. Nie wskazali i nie udowodnili, iż powstały szczególne okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy nie wynika, jakoby skarżący posiadali uprawnienia do postoju w miejscu przeznaczonym dla osób niepełnosprawnych, stąd postępowanie prowadzone przez organ I instancji oraz czynności mu towarzyszące należy uznać za prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Kolegium organ I instancji słusznie nałożył w/w koszty na skarżących, a podnoszone w odwołaniu argumenty związane z oznakowanie nie mają wpływu na wynik sprawy. Brak oznakowania poziomego (w sytuacji kiedy widoczne jest oznakowanie pionowe), lub jego nieczytelność nie stanowi okoliczności, która ma decydujący wpływ na znaczenia i zakres obowiązywania znaków pionowych (m.in. D-18a z tabliczką T-29) z punktu widzenia obowiązków kierującego, tym bardziej, że oznakowanie pionowe było dobrze widoczne. Na powyższą decyzję skarżący, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wyrazili swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia. W obszernym uzasadnieniu podtrzymali stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji Kolegium i podano, iż "należy uznać, że miejsca postoju oznakowane w strefie płatnego parkowania wyłącznie znakiem pionowym (...) nie spełniają wymagania miejsca wyznaczonego" W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 listopada 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 11 lipca 2023 roku w przedmiocie nałożenia na skarżących solidarnie obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, zniszczeniem pojazdu marki LAND ROVER o nr rej. [...] w kwocie 627 zł oraz o zobowiązaniu do zapłaty powstałych kosztów, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.), zwanej dalej p.r.d. Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 4 p.r.d., pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu kierowanego przez osoby wymienione w art. 8 ust. 1 i 2. W art. 8 p.r.d. wskazano, że: 1. Osoba niepełnosprawna legitymująca się kartą parkingową kierująca pojazdem samochodowym oznaczonym tą kartą, może nie stosować się do niektórych znaków drogowych dotyczących zakazu ruchu lub postoju, w zakresie określonym przepisami o których mowa w art. 7 ust. 2. 2. Przepis ust. 1 stosuje się również do: 1) kierującego pojazdem, który przewozi osobę niepełnosprawną legitymującą się kartą parkingową; 2) kierującego pojazdem należącym do placówki, o której mowa w ust. 3a pkt 3, przewożącego osobę mającą znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się, pozostającą pod opieką takiej placówki. 3. Kartę parkingową umieszcza się za przednią szybą pojazdu samochodowego, a jeśli pojazd nie posiada przedniej szyby - w widocznym miejscu w przedniej części pojazdu, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności. Dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi wydaje strażnik gminny (miejski) - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5 art. 130a p.r.d. Poza sporem stron postępowania sądowoadministracyjnego pozostawało, pozostawienie pojazdu, którego właścicielem są skarżący. Następnie, że pojazd ten znajdował się w pasie drogi publicznej, częściowo za znakiem D-18a "parking - miejsce zastrzeżone" z umieszczoną pod tym znakiem tabliczką T-29, które to znaki były znakami pionowymi, przy równoczesnym braku jakiegokolwiek oznakowania poziomego. Za szybą pojazdu skarżących, nie została umieszczona karta parkingowa wydana dla osoby niepełnosprawnej. Spornym jest natomiast, czy istniejące oznakowanie drogi umożliwiało pozostawienie przez skarżących pojazdu w miejscu, w którym stwierdzono postój pojazdu, przy przyjęciu zgodności takiego działania z przepisami p.r.d. i rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy. Nie ma przy tym znaczenia w niniejszej sprawie, czy jeden ze skarżących popełnił czy też nie popełnił wykroczenia z art. 92 § 1 k.w., zgodnie z którym, kto nie stosuje się do znaku lub sygnału drogowego albo do sygnału lub polecenia osoby uprawnionej do kierowania ruchem lub do kontroli ruchu drogowego, podlega karze grzywny albo karze nagany. Okoliczność ta nie ma znaczenia prawnego w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu, a także zobowiązania skarżącego do uiszczenia tych kosztów. Przesłanki usunięcia z drogi pojazdu na koszt właściciela, zostały w pełni określone w p.r.d., a wśród nich brak jest przesłanki wcześniejszego ustalenia faktu popełnienia wykroczenia z art. 92 § 1 k.w. W art. 130a ust. 1 pkt 4 p.r.d., wskazano dwie przesłanki stanowiące podstawę do odholowania pojazdu na koszt właściciela. Pierwszą jest pozostawienie pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową. Druga odnosi się do miejsca pozostawienia pojazdu tj. miejsca przeznaczonego dla pojazdu kierowanego przez trzy grupy osób, w tym osoby niepełnosprawne. Celem przepisu art. 130 ust. 1 pkt 4 p.r.d., jest zapewnienie podstawy prawnej do niezwłocznego działania strażników gminnych (miejskich) i przywrócenia stanu zgodnego z prawem tj. zapewnienia, że ściśle określone miejsca postojowe, będą przeznaczone wyłącznie dla osób uprawnionych. Organy uznały, że zastosowanie znajduje art. 130a ust. 1 pkt 4 p.r.d. w przypadku gdy oznaczenie miejsc przeznaczonych dla postoju pojazdów, którymi kierują osoby wymienione w art. 8 ust. 1 i 2 p.r.d., nastąpi poprzez posłużenie się wyłącznie znakami pionowymi D-18a "parking - miejsce zastrzeżone" wraz z tabliczką T-29. Z tą oceną należy się zgodzić, z tym zastrzeżeniem, że oznaczenie to musi być prawidłowe i nie wzbudzać wątpliwości co do zakresu miejsca parkingowego przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych. Zagadnienia dotyczące znaków drogowych, zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych, a także w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach. W rozporządzeniu z 2003 r., w załączniku nr 1 Szczegółowe warunki techniczne dla znaków drogowych pionowych i warunki ich umieszczania na drogach, w pkt 5 zatytułowanym Znaki informacyjne, wskazano że "znaki informacyjne mają na celu poinformowanie kierujących pojazdami o rodzaju drogi i sposobie korzystania oraz o obiektach znajdujących się przy drodze lub w jej pobliżu przeznaczonych dla użytkowników dróg" (5.1.1. Funkcja, kształt i wymiary znaków). Następnie w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, zatytułowanym Szczegółowe warunki techniczne dla znaków drogowych poziomych i warunki ich umieszczania na drogach, w jego pkt 1.2. Cel i zakres stosowania znaków, wskazano że znakowanie poziome dróg ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze oraz usprawnienie ruchu pojazdów i ułatwienie korzystania z drogi. Dodatkowo przyjęto, że znaki poziome mogą występować samodzielnie lub w powiązaniu ze znakami pionowymi. Uzasadnione jest stwierdzenie, że znakom informacyjnym pionowym należy nadawać rolę decydującą, a brak oznakowania poziomego, nie skutkuje że tracą swe znaczenie zamontowane już prawidłowo znaki informacyjne pionowe. Na tę okoliczność zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 9 października 2017 r. (sygn. II GPS 2/17, ONSAiWSA z 2018 r. Nr 1, poz. 4), wskazując, iż na tle tych przepisów prawnych pojawia się kwestia ustalenia prawidłowego rozumienia "wyznaczenia" miejsca postoju w strefie płatnego parkowania, stanowiącego, w świetle art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych przesłankę poboru opłaty za parkowanie w takim miejscu. W szczególności chodzi o to, czy prawidłowe wyznaczenie miejsca płatnego postoju wymaga zastosowania dwóch znaków: pionowego D-18 i jednego ze znaków poziomych, np. P-18, czy też wystarczający jest tylko jeden znak - pionowy lub poziomy. Spójnik "oraz" w zdaniu mówiącym, że "w strefie płatnego parkowania oznaczonej znakiem D-44 miejsca postoju pojazdu samochodowego wyznacza się znakami pionowymi oraz znakami poziomymi" wydaje się mieć znaczenie koniunktywne, a nie enumeratywne. W tej interpretacji należałoby jednak również uwzględnić funkcje przypisane tym dwóm rodzajom znaków informacyjnych. Według omawianych załączników do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. znaki informacyjne pionowe mają na celu poinformowanie kierujących pojazdami o rodzaju drogi i sposobie korzystania oraz obiektach znajdujących się przy drodze lub w jej pobliżu przeznaczonych dla użytkowników dróg (pkt 5 załącznika nr 1). Znaki poziome dróg służą zaś zwiększeniu bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze, usprawnieniu ruchu pojazdów i ułatwieniu korzystania z dróg (pkt 1.2. załącznika nr 2). W świetle omawianych przepisów prawnych miejsca płatnego postoju wyznaczone w strefie płatnego parkowania to, co do zasady, miejsca podwójnie oznakowane: znakami pionowymi D-18 i znakami poziomymi typu P-18. Niemniej jednak to znaki pionowe informują o sposobie korzystania z drogi i dlatego tym znakom, co trzeba podkreślić, należałoby przypisać rolę decydującą w wyznaczeniu miejsca płatnego postoju. Uzasadniałoby to stwierdzenie, że miejsca postoju oznakowane w strefie płatnego parkowania wyłącznie znakiem poziomym nie spełniają wymagania miejsca wyznaczonego w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych. W realiach niniejszej sprawy należy przyjąć, że organy administracyjne nie poczyniły jednoznacznych ustaleń, że ustawiony znak pionowy w dniu 16 października 2022r. na ul. [...], był zamontowany prawidłowo i w sposób jednoznaczny informowały uczestników ruchu drogowego o wyznaczonym miejscu postojowych dla osób niepełnosprawnych. W rozporządzeniu w sprawie znaków i sygnałów drogowych, jednoznacznie określono treść informacyjną nadaną tym znakom. Zgodnie z § 52 ust. 4 znak D-18a "parking - miejsce zastrzeżone" oznacza miejsce przeznaczone na postój pojazdu uprawnionej osoby. Z kolei z treści § 52 ust. 6 wynika, że umieszczona pod znakiem D-18, D-18a lub D-18b tabliczka T-29 informuje o miejscu przeznaczonym dla pojazdu samochodowego osoby, o której mowa w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy. Rację mają skarżący podnosząc nieprawidłowość w oznakowaniu, gdyż tak umieszonego oznaczenia nie wynika jednoznacznie jaki był zakres (długość i szerokość) miejsca parkingowego dla osób niepełnosprawnych oraz od którego momentu należało go liczyć (od słupa na którym umieszczony był znak pionowy, czy tez od parkmatu). Ze zgormadzonej w aktach dokumentacji fotograficznej wynika, że znak pionowy D-18a "parking - miejsce zastrzeżone" z umieszczoną pod tym znakiem tabliczką T-29 znajduje się na słupie bezpośrednio za którym znajduje się parkomat. Samochód skarżących był z kolei zaparkowany w pewnej odległości od parkomatu na chodniku. Organy nie zmierzyły odległości w jakiej znajdował się samochód skarżących od znaku pionowego umieszczonego na słupie, a skarżący słusznie mogli wnosić, że miejsce parkingowe dla osób niepełnosprawnych należy liczyć bezpośrednio od miejsca w którym umieszczono znak pionowy. Co więcej nie był oznaczony koniec parkingu dla osób niepełnosprawnych, a więc nie został ustawiony znak pionowy D-18 "parking" wraz z tabliczką T-3a "koniec". Nie wiadomo więc, czy samochód skarżących stał jeszcze na miejscu przeznaczonym dla niepełnosprawnych, czy też już na kolejnym miejscu parkingowym. Dopiero w późniejszym czasie został wyraźnie wprowadzony znak poziomy, który informuje jaki jest obszar miejsca pozostawionego dla osób niepełnosprawnych i został on umieszczony częściowo na chodniku a częściowo na drodze za parkomatem, a więc nie bezpośrednio za znakiem pionowym. W aktach brak jest jakichkolwiek pomiarów, które umożliwiłyby precyzyjne ustalenie odległości w jakiej stał samochód skarżących licząc od postawionego wówczas jedynie znaku pionowego. Skarżący z kolei nawet nie mogli wówczas wiedzieć, tj. w dniu 16 października 2022r., że miejsce parkingowe dla osób niepełnosprawnych znajduje się dopiero za parkomatem. Prowadząc ponowne postępowanie, organ prawidłowo ustali stan faktyczny sprawy, w szczególności odległość pomiędzy znakiem D-18a "parking - miejsce zastrzeżone" wraz z tabliczką T-29 a końcem obszaru przeznaczonego na postój osób niepełnosprawnych oraz precyzyjnie miejsce, w którym został zaparkowany samochód skarżących i w zależności od dokonanych ustaleń, podejmie rozstrzygnięcie w sprawie, z uwzględnieniem wyrażonej w niniejszym wyroku oceny prawnej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.