III SA/Kr 192/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek Sędziowie NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2009r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 21 stycznia 1997r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku związku przyczynowego schorzenia ze służbą wojskową postanawia skargę odrzucić Orzeczeniem z dnia [...] 1996 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska rozpoznała u A. S.: - zespół hipomaniakalny w obserwacji stanu psychicznego §71 p.5 zał. Nr 1 grupa I rozporządzenia MON z 10.06.1992 r. Dz. U. nr 57/92, poz. 278 - oraz trądzik twarzy nieco szpecący §2 p.2. Skarżący otrzymał kategorie "B"- czasowo niezdolny do służby wojskowej na okres 18 miesięcy. Orzeczono, iż schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył pełnomocnik - ojciec skarżącego. Podniósł on, iż syn idąc do wojska nie posiadał żadnych schorzeń i otrzymał kategorię zdrowia "A", jego zdaniem syn nabawił się schorzeń w wojsku. Orzeczeniem Nr [...] z dnia 21.01.1997 r. Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska uchyliła zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej rozpoznań lekarskich, ustalając własne i utrzymała orzeczenie w zakresie dotyczącym kategorii zdrowia. Komisja rozpoznała u skarżącego: - zespół dezadaptacyjny o obrazie hipomaniakalnym § 68 p.2 rozporządzenia MON z 10.06.1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1924 r., nr 57, poz. 278) - oraz trądzik twarzy lekko szpecący- § 2p.2. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja wskazała, iż schorzenie wystąpiło u skarżącego w trakcie służby wojskowej, ale związane było z określonymi predyspozycjami. Trudno jest przyjąć, iż służba wojskowa jest zasadniczym czynnikiem wywołującym schorzenie, a tylko taki dowód stanowić może podstawę do uznania związku cierpienia ze służbą wojskową. A. S. działający przez pełnomocnika -ojca- wniósł skargę na powyższe orzeczenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Krakowie. Podniósł on, iż jego syn trafił do wojska zdrowy z orzeczeniem o kat. "A", i to w wojsku doznał utraty zdrowia. Spowodowane to było trudnymi warunkami służby w kompani zmechanizowanej. Syn był poddany w trakcie służby napięciom nerwowo- psychicznym o znacznym nasileniu w warunkach nietypowych. Ponadto uważa orzeczenie za błędne i niezgodne ze stanem rzeczywistym. Wskazał, że syn przebywa w Szpitalu Psychiatrycznym. Wniósł o zmianę orzeczenia i uznanie, iż schorzenia jego syna pozostają w związku ze służbą wojskową. Do skargi dołączył orzeczenie z dnia [...] 1995 r. Rejonowej Komisji Lekarskiej która orzekła, iż A. S. jest zdolny do służby wojskowej zaliczając go do kategorii "A". W odpowiedzi na skargę Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że w procesie orzeczniczym w stosunku do skarżącego wyczerpano możliwości zakreślone w rozporządzeniu MON z dnia 10.06.92r. Wydane orzeczenia nie zawierają uchybień formalnych, a skarga dotyczy strony merytorycznej. Uzasadnia to oddalenie skargi jako skierowanej do niewłaściwego organu. OWKL w oparciu o § 32 p. 2 Rozp. MON rozpoznała odwołanie poddając analizie zgromadzoną dokumentację. Stwierdzono, że zaskarżone orzeczenie w pkt 7 - rozpoznania wprowadza inne określenie stanu zdrowia niż ustalone w trakcie obserwacji szpitalnej w Wojskowym Szpitalu Klinicznym. Powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej rozpoznań lekarskich z ustaleniem własnego, jak w dowodzie z leczenia szpitalnego, z utrzymaniem kwalifikacji orzeczniczej. Według załącznika Nr 1 do Rozp. MON rozpoznanej jednostce chorobowej (§ 68 p.2) odpowiada kat. "B". Związku schorzenia ze służbą wojskową nie stwierdzono, albowiem zaistniała sytuacja ściśle związana jest z typem osobowości skarżącego - co zostało określone w trakcie pobytu w oddziale psychiatrycznym. Schorzenie "trądzik twarzy" określa zmiany skórne charakterystyczne dla wieku i przemian hormonalnych. Na fakt wystąpienia tych zmian stwierdzone warunki służby wojskowej nie miały wpływu. W oparciu o powyższe OWKL. wydała własne orzeczenie Nr [...] z dnia 21.01.1997r, w uzasadnieniu wykazując w sposób szczegółowy motywację orzeczniczą. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] 1997 r. Rejonowa Komisja Lekarska orzekła, iż skarżący jest niezdolny do służby wojskowej w czasie wojny i pokoju zaliczając go do kategorii "E". Rozpoznano u skarżącego schorzenia określone w §71 p.5, § 2 pkt 2 wykazu. NSA postanowieniem z dnia 6.06.1997 r. na wniosek skarżącego zawiesił postępowanie sądowe przyjmując, że toczy się postępowanie administracyjne przed Rejonową Komisją Lekarską, która nieprawomocnym orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] 1997 r. orzekła o niezdolności skarżącego do służby wojskowej w czasie pokoju i wojny, zaliczając go do kategorii E, którego wynik ostateczny może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Pismem z dnia 22.01.2009 r. skarżący oświadczył, że podtrzymuje skargę. Postanowieniem z dnia 2.03.2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Skarga podlega odrzuceniu, gdyż sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 2005.03.09 sygn. OSK 1203/04 (niepubl.) wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 z późn. zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 z późn. zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.). Wydane w tych sprawach orzeczenia wojskowych komisji lekarskich poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji w przedmiocie świadczeń odszkodowawczych, rentowych i zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są przez organy emerytalne (wojskowe, ZUS) lecz nie przez wojskowe komisje lekarskie. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają wyłącznie charakter elementu postępowania o przyznanie świadczenia, jako tzw. orzeczenia wstępne i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mając na uwadze dwa reżimy prawne, w których orzekają wojskowe komisje lekarskie Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27.10.1999 r. II ZP 9/99 (ONSP 2000/5/167), wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 2000.11.06 OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 2005.03.09 OSK 1203/04. Na tle akt sprawy nie może budzić wątpliwości, że wydanie orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r., nr 4, poz. 174) oraz wydanego na podstawie przepisów tej ustawy Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992 r., Nr 57, poz. 278) Zaskarżone orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części ustalającej brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową jest, zatem elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy takie zgodnie z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego maja charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Sprawa w przedmiocie związku rozpoznanych chorób ze służbą wojskową nie ma charakteru sprawy administracyjnej, od której służyłaby skarga do sądu administracyjnego. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.