III SA/Kr 192/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania pierwszej instancji postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych W dniu 6 kwietnia 2010r. skarżący R. P. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż nie stać go na ich uiszczenie. Skarżący wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną L. i córką O. Na majątek skarżącego składa się jedynie nieruchomość rolna o powierzchni 0,9 ara. Skarżący nie posiada domu, mieszkania ani żadnych zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Źródłem dochodów rodziny skarżącego jest jego wynagrodzenie za pracę (1030 zł netto) oraz wynagrodzenie jego żony (1700 zł). Ponadto skarżący podniósł, iż od listopada 2009r. do lutego 2010r. pozostawał bez pracy. Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2010r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, dokumentów źródłowych określających wysokość miesięcznych wydatków jego gospodarstwa domowego na czynsz, prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, RTV i telefon, a także o wyjaśnienie, czy wskazywane 1700 zł wynagrodzenia jego żony jest kwotą netto czy brutto. Zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2010r. referendarz sądowy pozostawił wniosek R. P. o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania, gdyż skarżący nie wyjaśnił w wyznaczonym terminie jak kształtuje się wysokość miesięcznych obciążeń jego gospodarstwa domowego i nie przedłożył kopii dokumentów źródłowych, o które był wzywany. W dniu 15 lipca 2010r. R. P. wniósł sprzeciw na powyższe zarządzenie referendarza sądowego domagając się jego uchylenia, rozpoznania sprawy co do meritum i zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący wyjaśnił, iż nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego, gdyż z uwagi na sezon urlopowy nie mógł uzyskać stosownych dokumentów na czas. Wyjaśnił ponadto, iż podane przez niego wynagrodzenie jego żony w kwocie 1700 zł to suma netto. Do sprzeciwu skarżący dołączył kserokopie rachunku za czynsz na kwotę 336,16 zł oraz na kwotę 50,31 zł tytułem zaliczki na koszty remontów. Ponadto skarżący dołączył kserokopie rachunku za telewizję kablową na kwotę 190 zł, dokument uiszczenia rachunku za telefon komórkowy na kwotę 171,88 zł, fakturę VAT za gaz na kwotę 169,72 zł oraz dwa rachunki za prąd z miesiąca czerwca i lipca 2010r. na kwoty odpowiednio 18,27 zł i 107,62 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Podkreślenia wymaga, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą pomocy państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przytoczonych sformułowań ustawowych wynika także, z zastrzeżeniem art. 247 p.p.s.a., że sytuacja materialna wnioskodawcy stanowi jedyną podstawę faktyczną udzielenia prawa pomocy. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Tymczasem złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera wystarczających danych pozwalających ustalić jego sytuację majątkową. R. P. wskazał w nim jedynie, że mieszka z żoną i córką, a ich źródłem dochodu są wynagrodzenia za pracę skarżącego i jego żony. Skarżący nie przedłożył natomiast żadnych rachunków pozwalających ustalić poziom wydatków jego rodziny. Wprawdzie do sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego dołączył kserokopie rachunku za czynsz oraz tytułem zaliczki na koszty remontów, kserokopie rachunku za telewizję kablową, dokument uiszczenia rachunku za telefon komórkowy, fakturę VAT za gaz oraz dwa rachunki za prąd, ale analiza ich treści wskazuje, że zostały one wystawione na zupełnie inne osoby niż członkowie rodziny skarżącego. Rachunki za czynsz oraz tytułem zaliczki na koszty remontów, faktura VAT za gaz oraz rachunki za prąd zostały wystawione na J. M., a rachunek za telewizję kablową na H. M. Z rachunków tych wnika, że osoby te mieszkają pod tym samym adresem co skarżący jednak nie zostały przez niego wymienione we wniosku o prawo pomocy jako pozostające w nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Tym samym nie można uznać, że wydatki na czynsz, gaz, prąd i telewizję kablową obciążają domowy budżet rodziny skarżącego skoro ponoszą je osoby nie prowadzące z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Należy również zauważyć, że na dokumencie potwierdzającym uiszczenie rachunku za telefon komórkowy widnieje wprawdzie nazwisko skarżącego, ale podany tam adres jest zupełnie inny niż ten wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie powyższych przykładów można wyraźnie więc stwierdzić jak ważne jest by wniosek o przyznanie prawa pomocy strona wypełniła dokładnie, tak by Sąd mógł ustalić jej stan majątkowy i osobisty. Jakiekolwiek nieścisłości powodują, że Sąd nie jest w stanie ustalić czy strona jest w stanie uiścić koszty sądowe, a w związku z tym czy prawo pomocy jej się należy. W interesie strony leży szczegółowe i precyzyjne wykazanie swojej sytuacji majątkowej i osobistej. Skarżący R. P. nie wykazał swojej sytuacji materialnej pomimo tego, że był o to wzywany przez referendarza sądowego, a następnie mógł to zrobić wraz ze złożeniem sprzeciwu. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący, mimo obowiązku ujawnienia sytuacji rodzinnej i dochodów, nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej. Powoduje to uznanie, że skarżącemu, posiadającemu podany przez niego we wniosku majątek nie przysługuje przyznanie prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani nawet częściowym, bowiem nie wykazał on, że nie tylko nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ale też nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.