III SA/Kr 1921/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2014r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi finansowej z tytułu urodzenia się dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 września 2014 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] 2014 r. Nr [...] orzekającą o odmowie przyznania T. S. jednorazowej zapomogi finansowej z tytułu urodzenia się dziecka T. S. w dniu 23 listopada 2013 r. W podstawie prawnej decyzji wskazany został przepis art. 15 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) i rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazane zostały następujące okoliczności stanu faktycznego i prawnego: W dniu 2 lipca 2014 r. T. S. wniósł o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka T. S. w dniu 23 listopada 2013 r. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2014 r. odmówił realizacji wniosku skarżącego, przyjmując, że nie zostało spełnione w sprawie kryterium dochodowe (1 922,00 zł). Organ wyliczył, że dochód na członka rodziny skarżącego wyniósł w 2012 roku 2 028,23 zł, przy czym doliczono do tej kwoty uzyskany w maju 2013 r. przez żonę skarżącego J. M. – S. dochód w wysokości 2 161,72 zł na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 5 kwietnia 2013 r. z A. Odwołując się od ww. decyzji T. S. zarzucił dokonanie błędnych założeń co do osiągniętego przez jego żonę dochodu w 2013 r. i na tej podstawie dokonanie nieprawdziwych ustaleń co do ostatecznej kwoty przypadającej na osobę w rodzinie w roku 2012. Z wyliczeń organu wynikałoby mianowicie, iż J. M. – S. osiągnęła dochód w wysokości 25.940,60 zł, pracując w pełnym wymiarze czasu, podczas gdy jego żona faktycznie osiągnęła dochód w wysokości 9 496,03 zł (6 957,96 zł po potrąceniu składek na ubezpieczenie społeczne i zaliczki na podatek dochodowy). Nadmienił, że przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych toczy się sprawa o zasiłek chorobowy dla żony, załączając jednocześnie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie przyznania tego zasiłku. Ponadto wyjaśnił, że żona przebywa obecnie na urlopie rodzicielskim i faktycznie nie uzyskuje dochodów z umowy o pracę z A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia faktyczne organu I instancji. Przedstawiło wyliczenie dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącego, wskazując, że w roku 2012 skarżący i jego żona uzyskali dochód w wysokości 86 403,88 zł. Po odjęciu ustawowych odliczeń zgodnie z przepisem art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód wyniósł kwotę 71 414,56 zł. Dzieląc tę kwotę na 4 osoby w rodzinie osiągnięto kwotę dochodu w wysokości 5 951,21 zł. W związku z uzyskaniem w roku 2013 r. dochodu przez żonę skarżącego w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 4 b ww. ustawy przyjęto, że osiągnięty przez nią dochód w miesiącu maj 2013 r. 2 161,72 zł należy doliczyć do miesięcznego dochodu rodziny (5 951,21 zł). Dało to sumę 8 112, 93 zł, a po podzieleniu na cztery osoby w rodzinie skarżącego osiągnięto ostatecznie dochód w wysokości 2 028,23 zł. Według ustaleń organu J. M. – S. nadal jest zatrudniona w A. Obliczona kwota dochodu członka rodziny skarżącego przekracza kryterium dochodowe i z tego względu brak w ocenie organu podstaw do przyznania skarżącemu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W skardze na ww. decyzję T. S., powtarzając argumentację odwołania, zaznaczył, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi informował organ, że nie jest już osiągany przez jego żonę dochód z tytułu umowy o pracę z A. Stosunek pracy co prawda trwa nadal, niemniej faktycznie z tego tytułu nie są pobierane żadne środki finansowe. W Sądzie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznawana jest sprawa z odwołania żony skarżącego od decyzji w sprawie zasiłku chorobowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. T. S. wyjaśnił, że kwestionuje wysokość dochodu wyliczoną przez organ. W roku 2013 r. żona jego żona otrzymała wynagrodzenie za trzy miesiące to jest od marca do maja 2013 r. a następnie przeszła na zwolnienie chorobowe. Nie otrzymała z tego tytułu żadnych jednak świadczeń gdyż zakwestionowany został fakt świadczenia pracy przez żonę. Sprawa przed sądem pracy zakończyła się negatywnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w związku z jego wydaniem do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga T. S. podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 15b. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko. 2. Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 3 pkt 2 cytowanej ustawy za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy to, w świetle art. 3 pkt 10 ustawy okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W poddanej kontroli sprawie kwestią sporną stanowi sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącego w roku 2012. Przypomnieć należy, że w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że żona skarżącego J. M. – S. podjęła w dniu 5 kwietnia 2013 r. pracę w A i osiągnęła w miesiącu pracy następującym po miesiącu uzyskania dochodu (w maju 2013 r.) dochód w wysokości 2 161,72 zł. Dochód ten organy doliczyły do kwoty miesięcznego dochodu rodziny skarżącego osiągniętego w roku 2012 (5 951,21 zł) i podzieliły przez ilość osób w rodzinie (4), ostatecznie przyjmując, że na osobę w rodzinie skarżącego przypada kwota wyższa niż ustawowe kryterium, gdyż 2 028,23 zł. Osiągnięcie przez żonę skarżącego w roku 2013 r. dochodu organy zakwalifikowały jako uzyskanie dochodu w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 4 a cytowanej ustawy. Stanowi on, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Z art. 3 pkt 24 ustawy wynika, że uzyskaniu dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) (uchylona) f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania, g) (uchylona) h) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wskazać należy, że z treści cytowanego przepisu art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy wynika, że przy określaniu dochodu rodziny w celu ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka bierze się pod uwagę zdarzenia prawne mające wpływ na wysokość tego dochodu takie jak uzyskanie dochodu, które miały miejsce w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że organy administracji winny były uwzględnić okoliczność uzyskania przez żonę skarżącego dochodu z racji podjęcia w roku 2013 r. pracy w A. Niemniej, o ile organy zauważyły tę powinność, to jednak w sposób nieprawidłowy dokonały wyliczenia dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącego. Wyjaśnienia wymaga, że w sytuacji, gdy dochody są stałe ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie odbywać się powinno przez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę należy podzielić przez 12, a następnie na liczbę osób w rodzinie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 522/13, wyrok WSA w Krakowie z 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 789/14). Natomiast, gdy następuje uzyskanie dochodu, to przy obliczaniu dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych, należy wziąć pod uwagę uzyskanie dochodu w roku następującym po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że organy winny wziąć pod uwagę okoliczność uzyskania przez żonę skarżącego dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę w maju 2013 r., zsumować ten dochód z dochodem uzyskanym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (2012 r.), a następnie podzielić te kwotę przez 12 miesięcy a następnie przez ilość członków rodziny skarżącego czyli przez 4. Nie jest więc prawidłowy taki sposób wyliczenia dochodu, jak to zaprezentowały organy orzekające, że organy dodają uzyskany dochód do kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego w wyniku dzielenia dochodu rodziny przez 12, a nie do całości dochodu tej rodziny, który winien być brany pod uwagę w tym konkretnym przypadku. O przyznaniu świadczenia rodzinnego decydować ma przecież rzeczywisty dochód rodziny. Skoro więc ustawową podstawą do przyznania świadczenia rodzinnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W tym więc zakresie organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 2 i 23 poprzez błędne rozumienie i zastosowanie w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie organu, które doprowadziło do nieustalenia istotnej z punktu widzenia przepisu art. 5 ust. 4 b ustawy okoliczności – czy żona skarżącego na dzień ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia uzyskiwała nadal "dochód uzyskany" uznać należy z kolei za naruszenie przepisów postępowania w sposób, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, mając na uwadze, że niejednokrotnie skarżący podnosił w pismach do organu, że żona w dacie złożenia wniosku o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka nie osiąga już dochodu z tytułu pracy w A. Powyższe stanowi naruszenie przepisów art. 5 ust. 4 b w zw. z art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 7 i 77 § 1 Kpa. Orzekając ponownie organ I instancji zastosuje podane w uzasadnieniu niniejszego wyroku wskazówki i dokona ponownej oceny czy T. S. należy się prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Sąd uchylił na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.