III SA/Kr 197/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Zaskarżoną przez T. P. decyzją z dnia 26.11.2008r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. znak [...], Nr [...] odmawiającą przyznania T. P. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1.06.2005r. do 31.12.2005r. Jako podstawę prawną wskazano art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992), § 12 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) i art. 138 § 1 pkt 1 i art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Decyzja zapadła na tle następujących okoliczności: Orzeczeniem z [...] 2005r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzekł, że T. P. należy do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały, stopień niepełnosprawności datuje się od 29.06.2005r., a początkowej daty niepełnosprawności nie da się ustalić. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2006r. znak [...] orzekł o przyznaniu Z. P. zasiłku pielęgnacyjnego od 01.01.2006r. W dniu 22.12.2007r. T. P. wniosła do Prezydenta Miasta o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego wyrównawczego za okres od 1.06.2005r. do 31.12.2005r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23.10.2007r. sygn. akt P/28/07, w uzasadnieniu którego, jak podała, zawarte jest stwierdzenie, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje od momentu zaistnienia ustalonego stopnia niepełnosprawności, w jej przypadku miało to miejsce w czerwcu 2005r. Decyzją z [...] 2008r. znak [...] Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w/w decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania (decyzją z [...] 2008r. znak [...]) Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] 2008r. znak [...] na podstawie art. 145a i 149 Kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2006r. znak [...] orzekającą o przyznaniu Z. P. zasiłku pielęgnacyjnego od 01.01.2006r. W następstwie powyższego została wydana przez Prezydenta Miasta decyzja z [...] 2008r. znak [...] Nr [...], w sentencji zawierająca sformułowanie, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy "odmawia się przyznania T. P. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1.06.2005r. do 31.12.2005r". Jako podstawę prawą decyzji wskazano art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11 i art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 104 i 107 Kpa, powołując się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23.10.2007r. sygn. akt 28/07 (Dz. U. z 2007r., Nr 200, poz. 1446). W ocenie organu w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, natomiast wyrok Trybunału dotyczy osób powyżej 16 roku życia, które uzyskały odpowiednie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w wyniku długotrwałej procedury odwoławczej przed wojewódzkim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wyrok nie odnosi się do osób poniżej 16 roku życia a też do osób powyżej 16 roku życia, które nabyły orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w wyniku rozpatrzenia sprawy przez powiatowym organem ds. orzekania o niepełnosprawności lub wyniku odwołania przed sądem ani też osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym znajduje zastosowanie w sprawie jedynie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto w okresie od 1.06.2005r. do 31.12.2005r. skarżąca nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do zasiłku, brak więc z tego powodu podstaw do przyznania za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego. W dniu 20.10.2008r. T. P. wniosła odwołanie od w/w decyzji, w następstwie rozpoznania którego została wydana opisana na wstępie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26.11.2008r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. znak [...]. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że niekonstytucyjność stwierdzona orzeczeniem TK skutkująca derogacją przepisu 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy wyłącznie sytuacji złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego przez osobę niepełnosprawną w wieku powyżej 16 lat legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Trybunał stanął na stanowisku, że należy przyznać zasiłek pielęgnacyjny od momentu powstania niepełnosprawności, a w orzeczeniu skarżącej o stopniu niepełnosprawności z [...] 2005r. wskazano, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności (przyjęto jedynie, że stopień niepełnosprawności datuje się od 29.06.2005r.) Jak wskazał dalej organ, orzeczenie TK dotyczyło wątpliwości pojawiającej się w sytuacji przedłużającego się postępowania stwierdzającego fakt niepełnosprawności w wyniku mieszczącego się w granicach czasowych postępowania odwoławczego, w sytuacji mającej miejsce w sprawie tj. gdy sprawa niepełnosprawności oparła się o pierwszą instancję – mają zastosowanie § 12 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, pozwalające na udowodnienie złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, w sytuacji gdy w przewidzianym ustawowym terminie orzeczenie nie zostaje wydane, wówczas świadczenie przysługuje od daty złożenia wniosku o nie. Organ zauważył też, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o świadczenie dopiero 2 miesiące po otrzymaniu orzeczenia o niepełnosprawności. W skardze na w/w decyzję T. P. podniosła, że decyzja w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego musi uwzględniać datę powstania niepełnosprawności. Zastosowanie w sprawie znajduje wbrew twierdzeniom organów omawiany wyrok TK, w którym podkreślono, że zasiłek pielęgnacyjny miał na celu zniwelowanie skutków jakie pociąga za sobą niepełnosprawność, która w sensie prawnym powstaje w dniu jej stwierdzenia przez właściwy organ w drodze orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się wskazanymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga T. P. zasługuje na uwzględnienie z tym, że nie z powodów w skardze wskazanych. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), które znajdują zastosowanie w związku z orzekaniem w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, w którym to trybie był rozpatrywany wniosek T. P. z 22.12.2007r. o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego za okres od czerwca 2005r. do grudnia 2005r. O ile postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. znak [...] wznawiające postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2006r. znak [...] orzekającą o przyznaniu Z. P. zasiłku pielęgnacyjnego od 01.01.2006r zapadło w zgodzie z przepisem art. 145a i 149 Kpa, to decyzja Prezydenta Miasta, będąca następstwem tego postanowienia zapadła z naruszeniem przepisu art. 151 Kpa. Przepis ten stanowi w § 1, że: organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. § 2. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Wynika z tego, że treść decyzji, która ma zapaść po przeprowadzeniu przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy jest ściśle określona według powołanego wyżej przepisu i nie może ulec przez organ modyfikacji. Z akt sprawy wynika natomiast, że Prezydent Miasta po przeprowadzeniu tego rodzaju postępowania "odmówił T. P. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1.06.2005r. do 31.12.2005r". Nie wypowiedział się w sposób przepisem art. 151 Kpa wskazany odnośnie decyzji, wobec której zgodnie z postanowieniem z dnia [...] 2008r. znak [...] wszczął postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania, tj. odnośnie decyzji z [...] 2006r. znak [...] orzekającej o przyznaniu Z. P. zasiłku pielęgnacyjnego od 01.01.2006r. W tym stanie rzeczy nie została zachowana istota postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w oparciu a art. 145 a § 1 Kpa, którego celem jest zbadanie czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się strona we wniosku o wznowienie postępowania w istocie rzeczy dotyczy stanu faktycznego, w oparciu o który została wydana decyzja, kontrolowana w ramach postępowania wznowieniowego. Co ważne, zarówno organ pierwszej instancji i organ odwoławczy w podstawach decyzji nie wskazały przepisu art. 151 Kpa, jedynie organ odwoławczy powołał się na art. 145 a Kpa, gdy tymczasem z treści uzasadnienia decyzji wynika, że została dokonana ocena czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23.10.2007r. sygn. akt P/28/07 uznający za niezgodny z Konstytucją RP art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim stanowi, że w przypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy "od miesiąca, w którym wpłynął wniosek – odnosi się do stanu faktycznego sprawy skarżącej, będący podstawą do wydania decyzji z dnia [...] 2006r. znak [...]. Wniosek organów jest tego rodzaju, że stan faktyczny sprawy T. P. jest inny od ujętego w wyroku Trybunału, w związku z tym nie przysługuje jej zasiłek pielęgnacyjny we wskazanym we wniosku o wznowienie okresie. W sytuacji jednakże niewyrzeczenia w decyzji, że "odmawia się uchylenia decyzji dotychczasowej w uwagi na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 a Kpa, jak nakazuje to art. 151 Kpa rozstrzygnięcie organów nie może zostać uznane za rozstrzygnięcie dokonane na gruncie przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego i w związku z tym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu. Rozpoznając ponownie sprawę, organ pierwszej instancji po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wyda decyzję, z uwzględnieniem wskazanych w art. 151 Kpa rodzajów decyzji. Na koniec należy podkreślić, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie dokonywał oceny czy prawidłowo organy uznały, że powołany w sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma w sprawie skarżącej odniesienia, ponieważ w sytuacji stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów postępowania kontrola merytoryczna orzeczenia nie ma racji bytu.