III SA/Kr 1978/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych W dniu 31 grudnia 2014 r. (data prezentaty Sądu) skarżący R. C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż jego sytuacja finansowa ciągle się pogarsza i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wskazał, iż stale pogarszający się stan jego dochodów osiąganych z gospodarstwa oraz zaciągnięte zobowiązania na poczet modernizacji gospodarstwa uniemożliwiają jakiekolwiek dodatkowe wydatki. W obecnej sytuacji dochody skarżącego nie pokrywają zobowiązań, co odbija się bezpośrednio na niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb jego rodziny. Dodatkowo skarżący wskazał, że przyczyną utraty płynności finansowej są działania ARiMR, która to w wyniku bezpodstawnych decyzji zmniejszyła wysokość dopłaty, co spowodowało brak wypłacalności. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz 2 dzieci. Na majątek skarżącego składa się dom o powierzchni 180 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 12,15 ha oraz zabudowania gospodarcze. Ponadto skarżący posiada sprzęt rolniczy: ciągniki oraz maszyny potrzebne do produkcji. Źródłem utrzymania rodziny są dochody małżonki skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz dochody z gospodarstwa rolnego, które – jak wskazuje skarżący – nie pokrywają zobowiązań. Skarżący podał również, że spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 145.000 zł i kredyt inwestycyjny w wysokości 180.000 zł. Ponadto skarżący jest zadłużony u rodziny na kwotę 60.000 zł. Skarżący wskazał, że miesięczna rata kredytów przekracza jego dochód i wynosi 8.000 zł. Wezwany przez referendarza sądowego o złożenie dodatkowych wyjaśnień skarżący w piśmie z dnia 2 lutego 2015 r. podał, że jego żona prowadzi sklep spożywczo-przemysłowy, który nie przynosi dochodu. Prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne zajmuje się produkcją mleka, zaś grunty są porośnięte trawą i służą do produkcji paszy dla bydła. Dochód z gospodarstwa stale się zmniejsza i wraz z dopłatami wynosi ok. 80.000 zł rocznie, co jednak nie wystarcza na spłatę zaciągniętych kredytów i pokrycie kosztów paliwa, paszy oraz innych środków produkcji. Skarżący dodał, iż posiada samochód marki Dacia Lodgy obciążony leasingiem. Skarżący uważa, że gdyby nie pomoc rodziny to zostałby bez dachu nad głową. Do pisma skarżący dołączył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013, z którego wynika, iż przychód małżonki z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (działalność usługowa – handel detaliczny) wyniósł 223.761,15 zł, koszty 220.777,08 zł, natomiast dochód wyniósł 2.984,07 zł. Dochód z gospodarstwa, z produkcji mleka wyniósł 80.000 zł (wraz z dopłatami). Ponadto skarżący przedstawił szereg faktur i rachunków potwierdzających wydatki na media, harmonogram spłat kredytowych, wyciągi z kont bankowych, nakazy płatnicze, umowę leasingową na samochód osobowy Dacia Lodgy z 2014 r. z określeniem rat leasingowych. Wynika z nich m.in., że średniomiesięczne obciążenie z tytułu posiadanych przez skarżącego kredytów i odsetek na rzecz Banku Spółdzielczego wynosi 7.200 zł, rata leasingowa – 1.043,16 zł, rata kredytu hipotecznego w [...] – około 1.294,18 zł. Skarżący posiada także zaległość za energię elektryczną na kwotę 1.452,35 zł, którą rozłożono na trzy raty. Z potwierdzania zawarcia umów ubezpieczeń rolnych na 2015 r. wynika iż składki wynoszą 170 zł, 171 zł oraz 213 zł. Z wyciągów operacji bankowych na kontach skarżącego i jego małżonki wynika natomiast, że żona skarżącego pobiera zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie 212 zł, a na koniec miesiąca stycznia 2015 r. na rachunku skarżącego wolne środki wynosiły 3.008, 20 zł. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2015r., sygn. akt III SA/Kr 1978/14 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza sądowego, nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, gdyż jego rodzina osiąga stałe dochody z tytułu prowadzenia przez małżonkę skarżącego działalności gospodarczej, skarżący posiada majątek nieruchomy (nieruchomości rolne o pow. ponad 12 ha, zabudowania gospodarcze, sprzęty rolnicze) oraz samochód osobowy z 2014r. Referendarz sądowy podkreślił, że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą o charakterze usługowo – detalicznym, która generuje znaczny przepływ środków finansowych, co uwidocznione jest na przedstawionych Sądowi zeznaniach podatkowych. Wnioskodawca wskazuje, iż prowadzona przez żonę działalność gospodarcza nie przynosi bieżących dochodów. Wykazany brak bieżących dochodów nie jest jednak, zdaniem referendarza sądowego, jednoznaczny z brakiem faktycznym środków finansowych. Małżonka skarżącego na bieżąco bowiem obraca znacznymi finansami (przychody za rok 2013 wyniosły 223.761,15 zł). Wykazany zaś brak dochodów jest tylko księgowym wynikiem bilansowym. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w ocenianym na podstawie dokumentów roku bilansowym (2013) firma przyniosła dochody określane na kwotę 2.984,07 zł. Wynika z tego, że na bieżąco małżonka wnioskodawcy obraca kwotami środków finansowych, znacznie przewyższającymi wysokość należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Sam skarżący prowadzi gospodarstwo rolne na ponad 12 ha obszarze, zajmujące się produkcją mleka i przynoszące dochód roczny ok. 80.000 zł. Referendarz sądowy zwrócił również uwagę, że skarżący wykazuje wprawdzie obciążenia kredytowe na sumę miesięczną około 1.000 zł (raty leasingowe), jednak fakt spłaty zaciągniętych kredytów sam w sobie nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tego tytułu nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte zaś przez stronę kredyty świadczą, zdaniem referendarza sądowego, o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym wskazał, że jego miesięczne raty zobowiązań sięgają ok. 10.000 zł, a nie 1.000 zł i doprowadziły jego rodzinę do ubóstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tzn., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego należy stwierdzić, że uiszczenie aktualnie wymaganych kosztów sądowych (cztery sprawy, gdzie w każdej z nich wpis wynosi 200 zł) jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Przede wszystkim Sąd podkreśla, że rodzina skarżącego uzyskuje stały dochód z działalności gospodarczej żony skarżącego (2.984,07 zł rocznie) oraz z działalności rolniczej skarżącego (według oświadczenia 80.000 zł rocznie wraz z dopłatami). Ponadto żona skarżącego otrzymuje zasiłek rodzinny na dziecko, a także zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia 2 lutego 2015 r. może on liczyć na pomoc rodziny. Skarżący jest właścicielem nieruchomości o znacznej wartości (dom o powierzchni 180 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 12,15 ha oraz obór i zabudowań gospodarczych), a także sprzętu rolniczego (ciągników, maszyn potrzebnych do produkcji) o wartości przekraczającej 3000 euro. Skarżący posiada też samochód osobowy z 2014 r., na zasadach leasingu. Jednocześnie miesięczne zobowiązania skarżącego są znaczne zwłaszcza z tytułu spłaty rat zaciągniętych kredytów i leasingu (około 10.000 zł). Nie mniej jednak Sąd zauważa, że skarżący nie jest osobą ubogą, a tylko do takich osób skierowana jest instytucja prawa pomocy. Skarżący posiada gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów, które prosperuje i przynosi dochody. Z analizy operacji bankowych, zarejestrowanych na jego rachunku wynika, że na koniec miesiąca stycznia skarżący posiadał wolną kwotę w wysokości 3.008,20 zł. Ponadto w samym miesiącu styczniu należności otrzymane od Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej wyniosły ponad 10.000 zł. Zatem powyższe zestawienie wskazuje, że jakkolwiek zobowiązania skarżącego są znaczne to jednak uzyskuje regularne wpływy i nie jest pozbawiony środków do życia. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, że fakt spłaty zaciągniętych kredytów sam w sobie nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tego tytułu nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte zaś przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.