III SA/Kr 1979/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 13 sierpnia 2024 r., znak: WP-VII.8640.410.2024 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Zaskarżoną przez A. K., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 13 sierpnia 2024 r., Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), utrzymał w mocy decyzję Starosty Wielickiego z dnia 24 czerwca 2024 r., znak: DEŚ.261020/00002.2024, orzekającą o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od 5 czerwca 2024 r. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 28 października 2022 r. skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wieliczce po raz drugi jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku (decyzja z dnia 28 października 2022 r., znak: DEŚ261020/00002.2022). W dniu 19 marca 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o skierowanie na szkolenie indywidualne "N.", który został rozpatrzony pozytywnie i dnia 29 maja 2024 r. skarżąca otrzymała skierowanie na ww. szkolenie realizowane w formie online w Instytucji Szkoleniowej: N. Sp. z o.o. W związku z odbywaniem szkolenia przyznano skarżącej stypendium szkoleniowe w wysokości 120% kwoty zasiłku na okres odbywania szkolenia od 3 czerwca 2024 r. (decyzja z dnia 24 czerwca 2024 r., znak: DEŚ261020/00002.2024). Po odbyciu dwóch dni szkolenia, tj. 3 i 4 czerwca 2024 r., w ostatnim z tych dni – w dniu 4 czerwca 2024 r. - skarżąca złożyła pismo zatytułowane "Wniosek o przerwanie szkolenia "N.". Jako powód wniosku skarżąca podała niedostosowanie programu szkolenia do potrzeb (zbyt mała ilość godzin, brak możliwości przygotowania do zawodu "N."), zakłócenia techniczne występujące po stronie szkoleniowca utrudniające prowadzenie zajęć, brak profesjonalizmu, tj. odczytywanie książki przy wyłączonej kamerce. Odnosząc się do ww. zarzutów, instytucja szkoleniowa podała, że poziom szkolenia był wysoki, a trener był przygotowany do prowadzenia tego typu zajęć. Opóźnienia w rozpoczęciu szkolenia oraz problemy, leżały po stronie skarżącej (prośba telefoniczna o opóźnienie rozpoczęcia szkolenia i problemy techniczne, które skarżąca zgłaszała z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych). Jak podała ww. instytucja głównym powodem dla którego skarżąca zrezygnowała z kursu była zbyt mała ilość godzin szkoleniowych. Decyzją z dnia 20 czerwca 2024 r., znak: DEŚ.261020/00002.2024, skarżąca została pozbawiona stypendium szkoleniowego od dnia 5 czerwca 2024 r. z powodu przerwania szkolenia Z kolei decyzją z dnia 24 czerwca 2024 r., znak: DEŚ.261020/00002.2024, Starosta Wielicki orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 5 czerwca 2024 r. na okres 120 dni. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca. Wymienioną na wstępie decyzją Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że podstawą pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego jest art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym: "Starosta (...) pozbawia statusu bezrobotnego, który: (...) 7) z własnej winy przerwał szkolenie, staż, realizację indywidualnego planu działania lub wykonywanie prac, o których mowa w art. 73a, lub inną formę pomocy określoną w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia ich przerwania na okres wskazany w pkt 3" (tj. na 120 dni w przypadku pierwszego przerwania, na 180 dni w przypadku drugiego przerwania i na 270 dni w przypadku trzeciego i każdego kolejnego przerwania stażu). Wojewoda podkreślił, że obowiązkiem organów jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności wyjaśnienie okoliczności, w jakich doszło do nieobecności bezrobotnego na szkoleniu i dokonanie oceny tych okoliczności przez pryzmat zaistnienia lub braku winy w powstaniu tej nieobecności po stronie osoby bezrobotnej. W związku z powyższym organ ustalił, że wybór firmy szkoleniowej uwzględniał propozycję skarżącej co do zakresu programu, a powodem przerwania szkolenia była między innymi zbyt mała ilość godzin. Zdaniem organu odwoławczego powody dla których skarżąca przerwała szkolenie nie usprawiedliwiają decyzji o przerwaniu szkolenia "N.". Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt III SA/GI 683/22 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/GI 503/10, organ wyjaśnił, że "bezrobotny nie może w żadnym razie odmówić udziału w szkoleniu, które ma podnieść jego kwalifikacje - w tym uatrakcyjnić pozycję na rynku pracy jedynie wskutek przekonania o nieodpowiednim rodzaju szkolenia w stosunku do własnych kwalifikacji, ani wskutek przekonania o nieodpowiednim rodzaju szkolenia w stosunku do własnych aspiracji". W związku z powyższym, jak podał organ, zobligowany był pozbawić skarżącą statusu bezrobotnego w związku z przerwaniem szkolenia z własnej winy. Na powyższą decyzje skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podnosząc, że PUP w Wieliczce podjął samodzielnie decyzję o rezygnacji z kursu przez skarżącą, nie pytając jej o zdanie. Tymczasem skarżąca nie zrezygnowała z kursu, a jej intencją było pokazanie, że merytoryczna treść kursu odbiegała od zagadnień objętych umową szkoleniową. Nadto skarżąca podniosła, że nie otrzymała od PUP w Wieliczce żadnego zestawienia czy podsumowania w związku z częściowym odbyciem kursu i związanymi z tym kosztami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy ani naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Zgodnie ze wskazaną regulacją Starosta, (...) pozbawia statusu bezrobotnego który(...) z własnej winy przerwał szkolenie, staż, realizację indywidualnego planu działania lub wykonanie prac, o których mowa w art. 73a, lub inną formę pomocy, określoną w ustawie; pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje od dnia przerwania na okres wskazany w pkt 3 (tj. na okres 120 dni w przypadku pierwszego przerwania, na 180 dni w przypadku drugiego przerwania, 270 dni w przypadku trzeciego i każdego kolejnego przerwania stażu). Powołany przepis stanowi zatem, że bezrobotny, który z własnej winy przerwał m. in szkolenie, jest pozbawiany statusu osoby bezrobotnej. Z treści przytoczonego unormowania wynika, zdaniem Sądu, że koniecznym warunkiem pozbawienia statusu osoby bezrobotnej (podobnie jak żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci kosztów szkolenia) jest łączne spełnienie przez nią dwóch przesłanek: - nieukończenia szkolenia, więc niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku ukończenia szkolenia nałożonego na bezrobotnego, na które skierował go organ pracy, oraz - winy bezrobotnego, rozumianej jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania, uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności i wyrażający się w zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (lekkomyślność lub niedbalstwo), jako powód nieukończenia szkolenia (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 287/08 i NSA z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I OSK 50/09). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do ustalenia czy nieukończenie przez skarżącą szkolenia nastąpiło z jej winy. Podkreślić należy, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy reguluje zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej. Zadania te realizowane są w celu pełnego i produktywnego zatrudnienia, rozwoju zasobów ludzkich, osiągnięcia wysokiej jakości pracy i wzmacniania integracji oraz solidarności społecznej (art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). W ramach tych założeń wypracowano zasady funkcjonowania statusu bezrobotnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Status ten przysługuje nie każdej osobie pozostającej bez zatrudnienia, a jedynie tej, która spełnia warunki ustawowe. Należy zauważyć, że otrzymanie statusu zarezerwowane jest dla osób nie tylko nieposiadających źródeł dochodów, ale przy tym aktywnych, zdolnych i gotowych do podjęcia zatrudnienia, a nadto - do podnoszenia kwalifikacji zawodowych, dokształcania. Przyznanie statusu bezrobotnego wiąże się bowiem z przywilejami obejmującymi (poza otrzymywaniem ofert pracy) dostęp do nieodpłatnych usług poradnictwa zawodowego, zajęć w klubach pracy, szkoleniach, projektach lokalnych oraz szeregu świadczeń w postaci zasiłków, stypendiów, dodatków szkoleniowych (art. 34 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; wymienia te spośród form wsparcia, które realizują powiatowe urzędy pracy). Jednocześnie, uzyskanie statusu bezrobotnego nakłada na osobę pozostającą bez zatrudnienia szereg obowiązków. Gdy chodzi o doskonalenie zawodowe, ustawodawca zdecydował, że prawu bezrobotnego do korzystania z bezpłatnych szkoleń odpowiadać będzie obowiązek sumiennego w nich uczestnictwa. Zaznaczyć należy, że obowiązek ten nie przewiduje wyjątków, niezależnie od własnej opinii bezrobotnego co do merytorycznej wartości szkolenia, sposobu, czy poziomu przekazywanej wiedzy. Jedyną drogą dla kwestionowania poprawności prowadzonego szkolenia jest zgłoszenie dostrzeżonych nieprawidłowości właściwemu organowi organizującemu kształcenie. Natomiast uwagi w tym zakresie nie mogą ani uprawniać ani usprawiedliwiać przerwania szkolenia. Naruszenie obowiązku uczestnictwa w szkoleniu w sposób zawiniony obciążono sankcją w postaci orzeczenia o utracie statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Przepis ten ma zatem bezwzględnie obowiązujący charakter, co oznacza, że w razie stwierdzenia, iż zachodzi wymieniona w nim okoliczność, organ zobowiązany jest orzec o utracie statusu bezrobotnego. Jedyna usprawiedliwiona nieobecność w szkoleniu to tylko taka, którą uznać można za niezawinioną, np. choroba, siła wyższa. Żadne inne przyczyny nie mogą usprawiedliwiać niestawiennictwa na zajęciach. Podnieść przy tym należy, że orzeczenie o utracie statusu bezrobotnego z powodu przerwania szkolenia następuje niezależnie od tego, czy bezrobotny był usatysfakcjonowany szkoleniem, czy też kwestionował prawidłowość jego prowadzenia. W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że skarżąca przerwała swój udział w szkoleniu w dniu 5 czerwca 2024 r. i nie wykazała braku własnej winy(potwierdza lista obecności; k. 11 akt administracyjnych). Wręcz przeciwnie z zebranego materiału dowodowego wynika, że przerwanie szkolenia nastąpiło z winy skarżącej. Istotnie, skarżąca w piśmie z dnia 4 czerwca 2024 r., podnosiła, że nie dostosowano programu szkolenia do potrzeb (zbyt mała ilość godzin, brak możliwości przygotowania do zawodu "N."), wystąpiły zakłócenia techniczne występujące po stronie szkoleniowca utrudniające prowadzenie zajęć, wskazywała też na brak profesjonalizmu, tj. odczytywanie książki przy wyłączonej kamerce. Z tymi zarzutami nie zgodziła się instytucja szkoleniowa wskazując na wysoki poziom szkolenia i przygotowanie prowadzącego. Opóźnienia w rozpoczęciu szkolenia oraz problemy w jego przebiegu, leżały, zdaniem instytucji, po stronie skarżącej (prośba telefoniczna o opóźnienie rozpoczęcia szkolenia i problemy techniczne, które skarżąca zgłaszała z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych). Zdaniem jednak Sądu, po pierwsze, skarżąca była poinformowana o skutkach przerwania szkolenia co wynika z podpisanego przez nią pouczenia, w którym zawarta jest informacja o utracie statusu bezrobotnego w razie przerwania szkolenia z własnej winy, (Załącznik nr 1 do skierowania na szkolenie – "III Skutki odmowy udziału w szkoleniu"; k. 9a akt administracyjnych),a które zostało zredagowane na tyle jasno, czytelnie i zrozumiale, że mogła treść jego odnieść do swej indywidualnej sytuacji. Podniesione zatem przez skarżącą okoliczności w piśmie z dnia 4 czerwca i w innych, nie są tymi, które pozwalałaby uznać, iż przerwanie szkolenia nastąpiło bez winy skarżącej. W przekonaniu Sądu, co kluczowe dla prawidłowości rozstrzygnięcia co do istoty sprawy - wszystkie te zarzuty - nie zwalniały skarżącą od uczestnictwa w szkoleniu. Nawet, więc w sytuacji, gdy miała ona uwagi i zastrzeżenia do sposobu realizacji szkolenia, to zobowiązana była do uczestnictwa w szkoleniu. Obowiązek ten wynikał nie tylko ze skierowania jej na przedmiotowe szkolenie, ale przede wszystkim ze statusu osoby bezrobotnej, jaki skarżąca uzyskała. To zatem decyzją własnej woli zaniechała dalszego uczestnictwa w przedmiotowym szkoleniu począwszy od dnia 5 czerwca 2024 r. Jednostronne przerwanie szkolenia przez skarżącą, ponieważ jej zdaniem było ono prowadzone nieprawidłowo, nie mogło wobec tego zasługiwać na aprobatę. Tego rodzaju zachowanie nie pozwala uznać, że przerwanie szkolenia nastąpiło bez winy skarżącej. Trafnie organy administracji obu instancji uznały, że przerwała szkolenie z własnej winy ponieważ obowiązkiem skarżącej, jak to już Sąd podkreślił, było uczestnictwo w przedmiotowym szkoleniu jako realizacja powinności wynikających z otrzymania statusu bezrobotnego. Wbrew więc twierdzeniom skarżącej, zawartym w skardze, to nie kwalifikacja, czy też uznanie bez uprzedniego zapytania skarżącej, jaka była intencja jej pisma z dnia 4 czerwca 2024 r., zadecydowały o stwierdzeniu winy skarżącej, lecz jej własne zaniechanie dalszego uczestnictwa w szkoleniu począwszy od dnia 5 czerwca 2024 r. Nawet jeżeli by nie uznać, że uczyniła to umyślnie, to co najmniej nieumyślnie. Można bowiem skarżącej przypisać formę winy w postaci lekkomyślności. Skarżąca nie zachowała się adekwatnie jak rozważna osoba posiadająca status osoby bezrobotnej i nie dostrzegła tego, co powinna dostrzec, że zaniechanie przez nią kontynuacji szkolenia online pociągnie za sobą negatywne dla niej skutki w sferze finansowej – konieczność zwrotu kosztów tego szkolenia. Bez znaczenia więc dla decyzji co do istoty tej sprawy jest kwestia, czy faktycznie skarżąca przewidziała skutki swojego zachowania, dla rozstrzygnięcia bowiem winy skarżącej istotna jest sama powinność dostrzeżenia skutków takiego zachowania jako osoby bezrobotnej. Skarżąca nie przedłożyła ponadto żadnych dokumentów mających świadczyć np. o jej problemach zdrowotnych w okresie, w którym odbywała szkolenie. Próba wyjaśnień tych kwestii na rozprawie, nie mogła zmienić tej oceny. Zdaniem Sądu całokształt bowiem okoliczności sprawy potwierdza niestety winę skarżącej w przerwaniu szkolenia. Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna skoro zaistniały przesłanki do wydania decyzji o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej od dnia przerwania na okres 120 dni w przypadku pierwszego przerwania, zgodnie z postanowieniami art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Skarżąca nie ukończyła bowiem szkolenia, na które została skierowana wskutek zaniechania wyrażającego się nieumyślnym zachowaniem (lekkomyślnym). Skarżąca miała też zagwarantowaną możliwość zapoznania się z materiałem akt sprawy na etapie postępowania odwoławczego Została o tym skutecznie powiadomiona pismem z dnia 19 lipca 2024 r. doręczonym w dniu 30 lipca 2024 r. Z prawa tego jednakże nie skorzystała. Skarga nie mogła więc odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.