III SA/Kr 199/04

Kraków dnia 21 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2008 r. wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego postanawia: przyznać skarżącemu J. K. prawo pomocy przez ustanowienie adwokata Wyrokiem z dnia 2 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt [...] oddalił skargę kasacyjną J. K. od powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę konstytucyjną J. K. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt [...]. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, że sporządzenie skargi o wznowienie postępowania trybie art. 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za którą można uznać pismo skarżącego, wymaga zachowania przymusu adwokacko radcowskiego a ze stosownym wnioskiem w tym zakresie skarżący może zwrócić się do Sądu. W dniu 23 stycznia 2008 r. J. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym formularzu wskazał, iż "w dniu 23 października 2007 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności ustawy o rentach i emeryturach z Konstytucją" oraz, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. W odniesieniu do sytuacji rodzinnej i majątkowej wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J., zaznaczając, że pomiędzy małżonkami istnieje odrębność majątkowa oraz, że nie ma żadnych nieruchomości ani zasobów pieniężnych oraz, że pozostaje bez pracy. Z wartościowych przedmiotów posiada samochód osobowy marki Citroen Xsara o wartości 8000-9000 zł. Korzysta z prawa dożywocia w domu syna. Stałe dochody gospodarstwa domowego skarżący określił na kwotę 1500 zł. emerytury, jaką pobiera jego żona. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia polemizując z przyjętą przez Sąd możliwością sprzedaży lub zastawienia samochodu celem opłacenia pomocy prawnej oraz podtrzymując żądanie wznowienia postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 oraz 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy oprawnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Skarżący wraz z wnioskiem złożył oświadczenie, o jakim mowa w art. 252 ppsa obrazującym jego stan majątkowy i rodzinny a oświadczenie to jest wystarczające dla oceny jego aktualnych możliwości finansowych. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie (art. 275 ppsa). Zgodnie z treścią art. 271 ppsa, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo, jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 ppsa). W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 272 § 2 ppsa). Rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 ppsa). Strona, która nie ma miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby na obszarze właściwości sądu, o którym mowa w § 1, może złożyć wniosek w innym wojewódzkim sądzie administracyjnym. Wniosek ten przesyła się niezwłocznie do sądu właściwego (art. 254 § 2 ppsa). W art. 254 ppsa określono, więc właściwość sądu administracyjnego do rozpatrzenia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie w takiej sprawie powinien przeprowadzić i wydać odpowiednie postanowienie na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 lub art. 260 ppsa ten wojewódzki sąd administracyjny, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. Zawarta w art. 254 § 1 ppsa regulacja oznacza, że nawet gdyby wniosek o przyznanie prawa pomocy (np. w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika) wpłynął dopiero na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to do jego rozpoznania będzie właściwy sąd administracyjny I instancji, przed którym toczyła się sprawa. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał jako sąd właściwy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, pomimo, że właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego o wznowienie postępowania będzie Naczelny Sąd Administracyjny, który jako ostatni orzekał w sprawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2007r. sygn. akt [...]. Odnosząc się wniosku skarżącego J. K. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych należy stwierdzić, że sprawa ewentualnej skargi o wznowienie postępowania należeć będzie do spraw z zakresu innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej (art. 239 pkt 1 lit. b ppsa). Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie prawa lub w postanowieniu sądu administracyjnego bez określenia zakresu tego zwolnienia - oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków (art. 241 ppsa). To oznacza, że skarżący jest ustawowo zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych a więc od opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Dlatego też, Sąd nie orzekł w zakresie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych skoro takie zwolnienie skarżącemu już przysługuje. Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 262 ppsa). W odniesieniu do skarżącego korzystającego z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata, biorąc po uwagę wskazane przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej i osobistej, Sąd uznał, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata, ponieważ nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego też na podstawie wskazanych przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.