III SA/Kr 2011/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) ASR WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 16 października 2024 r., nr 1201-IEE.7113.2.154.2024.11.BF w przedmiocie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Wyrokiem z dnia 14 lipca 2023 r., I SA/Kr 427/23 Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 23 marca 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.44.2023.3.BF utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu z dnia 21 lutego 2023 r., nr 220000.71.2023-RED-EGZ-P.337-MT - w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a w pozostałej części skargę wniesioną przez A. L. (skarżąca) oddalił. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że wymienione tytułu wykonawcze obejmują okresy składkowe: ubezpieczenia społeczne za okres od lutego do lipca 2014 r. oraz maj 2015 r., ubezpieczenia zdrowotne za okres od kwietnia do czerwica 2014 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego do lipca 2014 r. oraz za maj 2015 r. Dyrektor IAS w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie odniósł się do podstawy prowadzenia egzekucji w stosunku do tych świadczeń. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie Dyrektor IAS twierdził, że istniał obowiązek podlegający egzekucji, skoro nie podał na jakiej podstawie wystawiony zostały tytuły wykonawcze, obejmujące wyżej wskazane okresy składkowe. Sąd zaznaczył też, że podstawy wystawienia tytuły wykonawczego nie można upatrywać w doręczonym stronie upomnieniu. W zakresie wyżej opisanych tytułów wykonawczych, Dyrektor IAS powinien zatem wyraźnie wskazać, z czego konkretnie wynikają egzekwowane obowiązki. Tylko wówczas mógłby zasadnie twierdzić, że obowiązki taki istnieją i z tego powodu nie jest możliwe umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaniechanie zbadania tej okoliczności powodowało, że Dyrektor IAS naruszył w omawianym zakresie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a.". W konsekwencji za przedwczesne uznać należało stanowisko Dyrektora IAS, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej części na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2023 r., nr 1201-IEE.7113.2.213.2023.2.BF Dyrektor IAS uchylił postanowienie Dyrektora O/ZUS z dnia 21 lutego 2023 r. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2024 r. Dyrektor ZUS Oddział w Nowym Sączu: umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] – z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej – oraz odmówił skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu Dyrektor O/ZUS podał, że jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej na podstawie własnych tytułów wykonawczych o ww. numerach. Skarżąca pismem z dnia 7 lutego 2023 r. zwróciła się o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o treść art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku. Wskazała, że została wyrejestrowana z dniem 30 września 2013 r. i zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 1 października 2013 r. Podała, że od 2014 r. jest związana z E. sp. z o.o. Zakwestionowała zasadność objęcia ubezpieczeniami społecznymi od 1 października 2013 r., a tym samym istnienie obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym. Organ ustalił, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresach: od 15 września 2011 r. do 30 września 2013 r., od 12 lutego 2014 r. do 1 stycznia 2015 r., od 1 maja 2015 r. do 11 sierpnia 2015 r. Natomiast za okres od 1 października 2013 r. do 11 lutego 2014 r. skarżąca została objęta ubezpieczeniem zgodnie z prawomocną decyzją z 27 kwietnia 2015 r. nr [...] o podleganiu obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Uwzględniając wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie Dyrektor O/ZUS ustalił, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych: – nr [...] i [...] - deklaracja rozliczeniowa ZUS DR, którą Zakład, zgodnie z art. 48 ust. 1 u.s.u.s., sporządził z urzędu w związku z niespełnieniem przez skarżącą ustawowego obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej. Z uwagi jednak, że deklaracja rozliczeniowa nie została złożona przez płatnika, a sporządzona z urzędu nie mogła być podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych. W tych okolicznościach organ stwierdził, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie należności składkowych za maj 2015 r. (ubezpieczenia społeczne i FPiFGŚP) było niedopuszczalne i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o dwa ww. tytuły wykonawcze – nr [...], [...] i [...] była prawomocna decyzja z dnia 13 stycznia 2015 r., nr [...] – nr [...], [...], [...], [...], [...] [...] - prawomocna decyzja z dnia 15 lipca 2015 r. nr [...] – nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] - prawomocna decyzja z dnia 25 czerwca 2015 r. nr [...] i nr [...]; – nr [...], [...] i [...] - prawomocna decyzja z dnia 27 listopada 2015 r., nr [...] – nr [...], [...] i [...] - decyzja z dnia 25 listopada 2015 r. – nr [...], [...], [...], [...] i [...] - deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA złożone 7 marca 2014 r., 9 kwietnia 2014 r., 9 maja 2014 r., 9 czerwca 2014 r. i 7 lipca 2014 r. – Nr [...], [...] - deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA złożona 7 sierpnia 2014 r. – nr [...] - deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA złożona 7 lipca 2014 r.; – nr [...] - deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA złożona 7 sierpnia 2014 r. Postanowieniem z dnia 16 października 2024 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji wskazując, że w zakresie w jakim odmówiono skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego podstawą wszczęcia tych postępowań były prawomocne decyzje, jak również deklaracje rozliczeniowe przekazywane do ZUS w formie elektronicznej, a przy ich generowaniu składający był pouczony, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżąca osobiście odebrała upomnienia wzywające do uregulowania należności powstałych po złożeniu ww. deklaracji rozliczeniowych i nie kwestionowała ich prawidłowości. Organ wskazał też, że kwestia właściwego ustawodawstwa (słowackie, polskie) w zakresie ubezpieczeń społecznych w związku z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia na Słowacji została wyjaśniona w decyzji ZUS z dnia 27 kwietnia 2015 r. Organ podał też wbrew oświadczeniom skarżącej, brak w aktach sprawy odwołań czy dowodów wskazujących na ich wniesienie jakie skarżąca miała złożyć od decyzji w 2015 r. Skarżąca w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze zarzuciła naruszenie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 166, str. 1 z późn. zm.) – dalej "rozporządzenie" oraz bezpodstawne naliczenie wobec niej długu, odsetek, kosztów egzekucyjnych oraz kosztów upomnień. Wskazała, że Dyrektor O/ZUS bezprawnie wystawił tytuły wykonawcze. Powołała się też na wyrok I SA/Kr 427/23, którym Sąd uznał jej skargę za częściowo uzasadnioną. Podniosła, że składała odwołania od decyzji ZUS O/Nowy Sącz z 2015 r. Zakwestionowała prawidłowość przeprowadzenia kontroli przez stronę słowacką w firmie W. Zobowiązana wskazała, że podlegała pod ustawodawstwo słowackie, a nie pod ustawodawstwo polskie. Podała, że nie prowadziła działalności gospodarczej od 30 września 2013 r. i nigdy nie dokonywała zgłoszeń do ZUS drogą elektroniczną. Zobowiązana podkreśliła, że ,,nie dała pełnomocnictwa biurowi rachunkowemu M. O., jeśli je wystawiała to bez jej wiedzy i zgody (...)". Wskazała, że z biura rachunkowego korzystała od września 2011 r. do września 2013 r. i zakończyła współpracę z nim współpracę w dniu 1 października 2013 r. Skarżąca zakwestionowała również podaną kwotę należności głównej wskazaną w zaskarżonym postanowieniu. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu – adwokat D. P. podtrzymała twierdzenia, wnioski i okoliczności oraz zarzuty skarżącej, a także uzupełniająco zarzuciła naruszenie art. 11 ust. 1 i ust. 3 lit. a, art. 13 ust. 3, art. 16 oraz art. 76 ust. 1 rozporządzenia, naruszenie zasad pierwszeństwa prawa UE, a także przedawnienie roszczeń objętych zaskarżonym orzeczeniem, z uwagi na upływ 5 letniego okresu, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.) – dalej "u.s.u.s.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie została uwzględniona ponieważ egzekwowane należności nie były przedawnione, a skarżąca nie przedstawiła dowodu skutecznego wniesienia odwołań od decyzji ZUS (wydawanych w 2015 r.) w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom i określających należności z tego tytułu. Decyzje te stanowiły natomiast w znacznej części podstawę wydanych w sprawie tytułów wykonawczych. Skarżąca nie przedstawiła również jakiegokolwiek dowodu na skorygowanie deklaracji ZUS DRA złożonych w jej imieniu przez biuro księgowe. Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu przedawnienia egzekwowanych należności to istotnie zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W rozpoznawanej sprawie egzekwowane należności były na podstawie tytułów wykonawczych wystawianych i doręczanych w kolejnych miesiącach roku 2014 i 2015, a więc przed upływem 5 lat od daty wymagalności. Tytuły wykonawcze dotyczyły bowiem poszczególnych miesięcy roku 2014 i 2015. W tym miejscu należałoby powtórzyć za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie orzekającym w poprzedniej sprawie, że w zakresie części tytułów wykonawczych, podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej były decyzje określające wysokość zadłużenia należności składkowych. Jak wynika przy tym z art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się między innymi do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Jeżeli zatem podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła decyzja administracyjna i egzekucji podlegały obowiązki z niej wynikające, na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwym zbadanie, czy faktycznie obowiązki określone w decyzji istnieją. W przeciwnym wypadku, organ egzekucyjny dokonywałby oceny prawidłowości wydanej decyzji administracyjnej, co jest niedopuszczalne. Wzruszenie ostatecznej, bądź podlegającej natychmiastowemu wykonaniu decyzji, możliwe jest jedynie w trybach określonych we właściwej procedurze administracyjnej, bądź podatkowej. Jeżeli zatem skarżąca kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] powinna doprowadzić do uchylenia decyzji, które stanowiły podstawę do wystawienia tych tytułów wykonawczych. Skarżąca twierdziła wprawdzie, że składała odwołania od każdej wydanej decyzji, lecz nie przedstawiła żadnego dowodu na tę okoliczność. Twierdzenia te uznać należy zatem za gołosłowne i na ich podstawie nie można zasadnie twierdzić, że decyzje z 13 stycznia 2015 r., 25 czerwca 2015 r. (dwie decyzje), 15 lipca 2015 r., 25 listopada 2015 r. oraz 27 listopada 2015 r., nie podlegają wykonaniu. Nie można bowiem domniemywać, że strona złożyła odwołanie od niekorzystnej dla niej decyzji, jeżeli w aktach sprawy brak jest takiego odwołania. Skarżąca ponownie w skardze z 21 października 2024 r. powołała się na złożone odwołania – rzecz jednak w tym, że na znajdujących się w aktach sprawy fotokopiach nadal nie ma jakichkolwiek potwierdzeń, że takie odwołania zostały faktycznie złożone na dzienniku podawczym lub też wysłane pocztą. Właściwie nie do końca wiadomo w jaki sposób skarżąca złożyła odwołania (wysłała pocztą czy też osobiście złożyła na dzienniku podawczym). W rozpatrywanej sprawie Sąd nie mógł więc rozważać naruszenia przez organy wskazanych w skardze i piśmie pełnomocniczki skarżącej przepisów rozporządzenia. Odnosiły się one bowiem do merytorycznych kwestii związanych z prawidłowością wydanych w sprawie decyzji, które nie zostały zaskarżone (a przynajmniej skarżąca nie przedstawiła dowodu skutecznego wniesienia odwołania). Powołane przepisy rozporządzenia nie miały jakiegokolwiek związku z kontrolą postępowania egzekucyjnego, co jest przedmiotem skargi. Co do pozostałych tytułów wykonawczych o numerach: [...];, [...], [...], [...]; [...]; [...], [...], [...], [...] - (których podstawą były składane deklaracje ZUS DRA), to z kolei i w tym przypadku skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów skutecznie je korygujących. Organ ustalił przy tym, że skarżąca podawała w dokumentacji przedkładanej w 2011 r. do CEiDG, że w jej imieniu działa biuro rachunkowe M. O. To właśnie właścicielka tego biura rachunkowego składała w dniach: 7 marca 2014 r.; 9 kwietnia 2014 r., 9 maja 2014 r.; 9 czerwca 2014 r., 7 lipca 2014 r. i 7 sierpnia 2014 r. deklaracje ZUS DRA. Zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 z późn. zm.) dane zawarte w zgłoszeniu automatycznie były przesyłane do ZUS; dlatego też deklaracje ZUS DRA składane przez M. O. za pośrednictwem systemu Płatnik były skuteczne. Deklaracje te zgodnie z art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. z stały się podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Skarżąca odbierając w 2014 r. kierowane do niej upomnienia w związku z brakiem zapłaty egzekwowanych należności, nie podważała faktu składania deklaracji ZUS DRA. Do dnia wydania niniejszego wyroku, skarżąca, ani tez jej pełnomocniczka, nie przedłożyły dowodu skutecznie wniesionych korekt deklaracji ZUS DRA; nie uprawdopodobniły tez nawet jakichkolwiek okoliczności towarzyszących (próby wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec biura księgowego; próby złożenia korekt; wnioski o wznowienie postepowań wymiarowych) uprawdopodabniających twierdzenia o samowolnym działaniu księgowej. Jak już Sąd powyżej wskazywał zgodnie z art. 3 §1 pkt 1 u.p.e.a.. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne przeprowadza się egzekucję administracyjną, jeżeli składki te wynikają z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Niewątpliwie deklaracja rozliczeniowa stanowi szczególny tytuł egzekucyjny, którego realizacja w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwa bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej i określającej wysokość należności (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2015 r., II GSK 2106/13). Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).