III SA/Kr 2015/14
WyrokWSA w Krakowie2015-05-14
Skład orzekający: Bożenna Blitek, Tadeusz Wołek, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, w oparciu o nowe dowody (dokładniejsze zdjęcia lotnicze) istniejące w dniu wydania decyzji, ale nieznane organowi z powodu jego zaniedbania, jest dopuszczalne, gdy skutkuje ono zmianą decyzji na niekorzyść strony?Ratio decidendi
Wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest dopuszczalne, gdy nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, ale nieznane organowi z powodu jego zaniedbania, prowadzą do zmiany decyzji na niekorzyść strony. Konsekwencje błędnie przeprowadzonej kontroli administracyjnej nie mogą obciążać obywatela. Ponadto, nawet jeśli wznowienie postępowania byłoby dopuszczalne, nie uchyla się decyzji, gdy w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Po wydaniu ostatecznej decyzji przyznającej płatności, organ pierwszej instancji wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., powołując się na nowe, dokładniejsze zdjęcia lotnicze z 2012 r., które wykazały, że część zadeklarowanej powierzchni rolnej nie kwalifikuje się do płatności z powodu zadrzewień i zakrzaczeń. W wyniku tego postępowania wydano decyzję obniżającą przyznaną płatność. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że wznowienie postępowania było niezasadne, a konsekwencje błędnej kontroli organu nie mogą obciążać rolnika.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 30 października 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2014 r., a także postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] 2014 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz uchyla postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] 2014 r.
I.
Decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] – wydaną na wniosek H. C. z dnia 14 maja 2012 r. - Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał H. C. płatności na rok 2012 w postaci jednolitej płatności obszarowej w wysokości 4019,01 zł, w tym środki unijne 4019,01 zł, środki krajowe 0,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 5,49 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 5,49 ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosiła 5,48 ha. Organ I instancji podał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli wniosku o przyznanie płatności stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej do płatności działki rolnej D. Podana we wniosku powierzchnia deklarowana tej działki wynosiła 2,02 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wynosiła 2,01 ha. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 57 ust. 3 akapit drugi i trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1 ze zm.), w przypadku, gdy różnica między całkowitą powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną a całkowitą powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 0,1 ha i nie jest większa niż 20% całkowitej powierzchni zadeklarowanej kwalifikowanej wówczas powierzchnię stwierdzoną uznaje się za równą powierzchni deklarowanej kwalifikowanej. Mając na uwadze powyższe organ I instancji przyznał płatność do powierzchni deklarowanej kwalifikowanej wynoszącej 5,49 ha. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się ostateczna.
II.
Postanowieniem z dnia [...] 2014 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...]. Jako podstawę prawną wskazano art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zdaniem organu, wyszyły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności, gdyż w związku z aktualizacją ortofotomapy, w maju 2012 roku wykonane zostały zdjęcia lotnicze obejmujące m.in. działki ewidencyjne zadeklarowane przez H. C. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012, na podstawie których stwierdzono tereny wyłączone z użytkowania rolniczego. Organ dodał, że na dzień wydania decyzji z [...] 2012 r. w aplikacji Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli nie były dostępne zaktualizowane ortofotomapy dotyczące stanu istniejącego w terenie.
Decyzją z dnia [...] 2014 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił decyzję z dnia [...] 2012 r. Nr [...] i przyznał H. C. płatności na rok 2012 w wysokości 3535,85 zł - w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 3535,85 zł - w tym środki unijne 3535,85, środki krajowe 0,00 zł – wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 322,11 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Organ I instancji podał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku H. C. o przyznanie płatności na rok 2012 została oparta o zdjęcia lotnicze z dnia 14 lipca 2009 r. i zweryfikowana przez organ w oparciu o pomiary tzw. powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG), wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach lotniczych z dnia 14 lipca 2009 r. obszarów zajmowanych przez działki rolne producenta oraz informacji zawartych w Ewidencji Gruntów i Budynków Rolnik. Nie mniej jednak, obecnie w systemie informatycznym ARiMR zostały udostępnione zdjęcia lotnicze obszarów zajmowanych przez działki rolne producenta (na których można prowadzić pomiary powierzchni i odległości – tzw. ortofotomap cyfrowych) z dnia 19 maja 2012 r., czyli z okresu przedstawiającego stan faktyczny działek rolnych zadeklarowanych przez rolnika dla kampanii 2012, który różni się od powierzchni PEG ustalonej na podstawie wcześniejszych zdjęć rolniczych. Organ I instancji uznał zatem, że jest to nowa i nieznana wcześniej okoliczność, która uzasadniała wznowienie postępowania, gdyż tylko w ten sposób można uzyskać zgodność między decyzją a będącym jej podstawą stanem faktycznym. Uzasadniając wysokość przyznanej jednolitej płatności obszarowej organ I instancji podał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 5,49 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 5,49 ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w obecnej kontroli administracyjnej wynosiła 5,27 ha. Organ I instancji podał, że w wyniku tej kontroli wniosku o przyznanie płatności stwierdzono, że powierzchnia działki rolnej C zdeklarowana we wniosku wynosiła 1,01 ha, a powierzchnia stwierdzona – 0,80 ha, z kolei powierzchnia działki rolnej D zadeklarowana we wniosku wynosiła 2,02 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wynosiła 2,01 ha. Wielkość pozostałych działek zadeklarowanych we wniosku pozostała bez zmian. Organ I instancji wskazał, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi 4,1746%. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. W związku z powyższym początkową kwotę jednolitej płatności obszarowej organ I instancji pomniejszył o kwotę w wysokości 322,11 zł i przyznał ją w wysokości 3535,85 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji H. C. podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca. Zdaniem odwołującego się, nieścisłości co do powierzchni działki ewidencyjnej [...] mogą wynikać z tego, że działka ta położona jest na terenie o znacznej pochyłości i dlatego zdjęcia w rzucie pionowym, wykonane z samolotu, nie pokazują właściwej powierzchni, a konkretnie zmniejszają ją. Ponadto podniósł, że wzdłuż granicy działki rosną dęby z rozłożystymi konarami, pod którymi było pole użytkowe, a tego z samolotu też nie widać. Odwołujący się uważa, że nie jest możliwa tak duża rozbieżność w pomiarach. Odwołujący się dodał, że obecnie wydzierżawił przedmiotową działkę, a dzierżawca zmniejszył powierzchnię użytkową w ten sposób, że na części działki zostały posadzone brzozy i olszyny.
Decyzją z dnia 30 października 2014 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2014 r. Nr [...]. Weryfikując prawidłowość decyzji organu I instancji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że powierzchnia uprawniona do płatności była mniejsza niż powierzchnia, którą strona zadeklarowała we wniosku o przyznanie tych płatności. Zawyżenia powierzchni uprawnionej do wymienionej wyżej płatności stwierdzono w przypadku działek rolnych: C (położonej na działce ewidencyjnej nr [...] – powierzchnia deklarowana do płatności JPO wynosiła 1,01 ha, a powierzchnia uprawniona czyli stwierdzona wyniosła 0,80 ha) oraz D (działka ewidencyjna nr [...] – powierzchnia deklarowana do płatności JPO wynosiła 2,02 ha, a powierzchnia stwierdzona wyniosła 2,01 ha). Niezgodność tę ustalono przede wszystkim na podstawie porównania powierzchni zadeklarowanych we wniosku strony oraz powierzchni referencyjnych (powierzchni maksymalnych potencjalnie uprawnionych do płatności), wyliczonych dla tych obszarów i zapisanych w prowadzonym przez ARiMR systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS). Organ II instancji wskazał, że w przypadku dz. ewid. nr [...] teren wykluczony z płatności za 2012 rok obejmował zadrzewienia i zakrzaczenia. Wymieniona działka ma prostokątny wąski kształt ciągnący się południkowo, a tereny zakwestionowane znajdują się w południowej części, przy czym wzdłuż jej granicy wschodniej sięgały w 2012 rok niemal do połowy długości całej działki. Organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia referencyjna dla tej działki, wyliczona według zdjęcia lotniczego zaimplementowanego w system elektroniczny ARiMR z 14 lipca 2009 r., wynosiła 1,02 ha. Natomiast według analogicznej fotografii, ale wykonanej 19 maja 2012 r. obszar ten wynosił 0,80 ha. Zdaniem organu II instancji, porównując zdjęcia z 2009 r. i 2012 r. można bez wątpliwości stwierdzić, że tereny nieuprawnione zwiększyły swoją powierzchnię zwłaszcza w kierunku centrum działki. W ocenie organu, na obmiar ten nie mogły za 2012 rok wpłynąć zacienienia rzucane przez drzewa albowiem czas wykonania zdjęcia został na tyle dobrze dobrany, że cienie generalnie są niewielkie i skierowane ku północy i nie przeszkadzają one w możliwie jednoznacznym ustaleniu, gdzie jest wciąż teren użytkowany, a gdzie teren, który takim być przestaje ponieważ np. są to drzewa lub zakrzaczenia. Różnice są tu bowiem wyraźne zarówno w kolorystyce jak i fakturze tych obszarów. Równocześnie organ II instancji zaznaczył, że cienie znacznie większe są akurat na zdjęciu za rok 2009. Organ II instancji uznał zatem, że zarys granic powierzchni uprawnionej do wsparcia w ramach działki [...] zawarty na załączniku graficznym do wniosku za 2012 r. wskazuje na przeszacowanie tej powierzchni przez stronę. Organ dodał, że powyższe ustalenia potwierdzają także zdjęcia uzyskane z programu Google Earth (z 2012 r., 2003, 2009 i 2010 r.) oraz witryny Bing Maps (sierpień 2011 r.). Jeżeli chodzi o nieprawidłowości dotyczące powierzchni działki ewid. nr [...] to organ odwoławczy stwierdził, że strona nie zakwestionowała różnicy między pow. zadeklarowaną a stwierdzoną w przypadku tej działki, która wynosiła tylko 0,01 ha. Organ II instancji wskazał, że generalnie działka rolna D zajmowała obszar centralnej i południowej części działki ewid. nr [...]. W jej rejonie tereny niekwalifikujące się do wsparcia znajdowały się przy południowej granicy tej działki ewid. oraz przy granicy z także położoną na działce [...] - działką rolną E. Tereny zakwestionowane także w tym wypadku stanowiły zadrzewienia i zakrzaczenia widoczne na zdjęciach lotniczych wykonanych w tych samych datach co w przypadku działki [...]. Zdaniem organu II instancji, zastosowane w niniejszej sprawie szacunki dotyczące powierzchni uprawnionej do płatności oceniono jako prawidłowe, zaś obszar wykluczony z płatności nie kwalifikuje się do płatności, ponieważ nie był i nie jest faktycznie użytkowany rolniczo. W ocenie organu odwoławczego, stan zakwestionowanych obszarów uniemożliwiał prowadzenie jakiejkolwiek rzeczywistej działalności rolniczej uprawniającej do uzyskania wsparcia, którego dotyczy niniejsza decyzja. Nie sposób bowiem przekonująco twierdzić, że strona faktycznie prowadziła w 2012 r. rzeczywistą działalność rolniczą na terenie tak zadrzewionym i zakrzaczonym i to zadrzewionym na tyle gęsto, że uznanie tego terenu za uprawniony do płatności naruszałoby także § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r. Nr 39, poz. 211 z późn. zm.). W ocenie organu II instancji, zebrane materiały pozwalały i pozwalają wystarczająco jednoznacznie określić powierzchnię, sposób użytkowania i stan poszczególnych działek rolnych strony w okresie istotnym dla niniejszej sprawy. Dotyczy to w szczególności granic użytkowania rolniczego, w obrębie których ustalano powierzchnię uprawnioną do płatności w ramach poszczególnych działek rolnych. Zdaniem organu odwoławczego, zdjęcia lotnicze działek strony wykorzystane w niniejszej sprawie są na tyle czytelne, że nie można mówić o takim przesunięciu granic widocznych na tych działkach, czy też istnieniu na tych zdjęciach takich zacienień bądź niedokładności, które znacząco wpływałyby na wyniki dokonanych pomiarów. Z uwagi na charakterystykę (zadrzewienia - a więc obiekty stosunkowo trwałe) wykluczonego terenu organ II instancji uznał również, że zdjęcia lotnicze zachowują pełną przydatność do ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności za 2012 r. W oparciu o powyższe organ II instancji podał, że w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że łączna powierzchnia uprawniona do płatności JPO wynosiła w przedmiotowej sprawie 5,27 ha. Pierwotnie łącznie zadeklarowano do tych dopłat 5,49 ha. Łączne zawyżenie powierzchni zadeklarowanej pierwotnie (tj. różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną) wyniosło w stosunku do powierzchni faktycznie uprawnionej 4,17%. Ponieważ zawyżenie przekroczyło 3% powierzchni stwierdzonej (lub 2 ha), ale nie przekroczyło 20% tej powierzchni, to - zgodnie z regulacją art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 - konsekwencją tego było odpowiednie pomniejszenie kwoty w/w płatności. Ponadto Dyrektor OR ARiMR uznał, że organ l instancji prawidłowo wybrał wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia rozpatrywania wniosku obszarowego strony, którego dotyczy niniejsza decyzja, jako sposób na ponowne i uwzględniające wszystkie istotne okoliczności rozpatrzenie sprawy, albowiem w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. obejmującego sytuację, w której "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję". Nowym dowodem były w tym wypadku wyniki opisanej wyżej kontroli i oparte na niej zmiany powierzchni referencyjnej. Były to okoliczności istotne dla sprawy, ponieważ mogły wpłynąć i wpłynęły na zmianę rozstrzygnięcia pierwotnie wydanego w sprawie strony. Konsekwencją tej okoliczności było bowiem uchylenie decyzji pierwotnej i zastąpienie jej decyzją zaskarżoną.
W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa H. C. oświadczył, że się z nią nie zgadza ponieważ działka rolna C o nr ewid. [...] została źle zmierzona przez organ. Z jego pomiarów wynika bowiem, że ma ona powierzchnię 0,85 ha bez zadrzewień i zakrzaczeń. Zdaniem skarżącego, błędy pomiarowe wynikają z pagórkowatego ukształtowania terenu, na którym działka ta się znajduje. Skarżący stwierdził, że porównanie zdjęć wykonanych w 2009 r. ze zdjęciami z 2012 r. wykazało, że teren zadrzewień i zakrzaczeń powiększył się, ale na działce ewid. [...] widać, że obszar ten pomniejszył się do 0,85 ha, a nie do 0,80 ha. Skarżący uważa zatem, że teren zadrzewień i zakrzaczeń został błędnie zmierzony, zaś on sam został w wyniku tego niesłusznie obciążony zbyt wysoką karą pieniężną.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów organ II instancji stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do stanu części działek skarżącego w roku 2012. Działki te w znacznej części okazały się nieuprawnione do wsparcia, o które na nie wystąpiono. Powodem tego były zakrzaczenia i zadrzewienia obecne na zakwestionowanych terenach. Zdaniem organu, ewidentnie widać to na zdjęciach lotniczych, a zwłaszcza porównując choćby wizualnie wielkość terenu zakrzaczonego od wciąż uprawianego jako łąka (inna faktura i kolor) na działce [...] (dotyczy to południowej części tej działki) na zdjęciach wykonanych od 2009 roku po 2012 rok. Natomiast w przypadku działki [...] różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną jest marginalna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Mając na względzie powyższe przesłanki kontroli, Sąd badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn w niej podanych. W ocenie Sądu, obie wymienione wyżej decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).
| Sąd zauważa, że kontrolowane postępowanie administracyjne toczyło się w trybie wznowienia postępowania, |
|przewidzianym art.145 § 1 k.p.a. Wydane w jego wyniku decyzje, jak i sam tryb postępowania, stanowi wyjątek od zasady trwałości |
|decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. Zastosowanie trybu nadzwyczajnego skierowanego do decyzji ostatecznej, jako wyjątek od zasady |
|trwałości decyzji będącej fundamentem pewności obrotu prawnego i zasady praworządności, obwarowane zostało przepisami, których |
|wykładnia i zastosowanie - z uwagi na ich szczególny charakter - muszą być ścisłe, albowiem przepisy te nie pozostawiają organom |
|żadnej swobody. Niewątpliwie nie są to instytucje mogące służyć organom do swobodnej eliminacji swoich wcześniejszych błędów i |
|zaniedbań. Z tego powodu w pierwszej kolejności kontroli sądowoadministracyjnej podlega zasadność zastosowania tego trybu w |
|rozpatrywanym przypadku. |
|Sąd podkreśla, że zgodnie z wyżej wymienioną ogólną zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), |
|decyzje takie mogą być uchylone, zmienione lub wzruszone tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych. |
|Powyższa zasada ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji skutków prawnych opartych na decyzjach ostatecznych. Tryby wzruszania |
|decyzji ostatecznych, jako odstępstwo od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają więc – co Sąd ponownie |
|podkreśla - wykładni ścisłej, a podważenie trwałości takiej decyzji może nastąpić tylko w trybach określonych we właściwych |
|przepisach. Jednym z trybów wzruszenia decyzji ostatecznej jest zastosowany w kontrolowanej sprawie tryb wznowienia postępowania, |
|który stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną wówczas, |
|jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyczerpująco wyliczoną w przepisach prawa |
|procesowego. |
|W kontrolowanej sprawie podstawą wzruszenia ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2012 r. Nr [...] na |
|mocy, której przyznano skarżącemu płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na 2012 r., była przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt |
|5 k.p.a. Przepis ten stanowi: |
|"Art. 145. § 1. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) |
|5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi,|
|który wydał decyzję;" |
|W myśl przytoczonego wyżej przepisu, aby organ mógł ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę administracyjną łącznie musiałyby |
|zaistnieć następujące przesłanki: 1) sprawa została zakończona decyzją, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku |
|instancji (ostateczną), 2) wyszły na jaw nowe okoliczności lub nowe dowody, 3) wspomniane okoliczności lub dowody są istotne dla |
|sprawy oraz 4) istniały w momencie wydania decyzji, lecz nie były znane organowi. |
|Wznawiając postępowanie z urzędu organ I instancji wskazał, że przesłanką wznowienia postępowania była okoliczność wejścia w |
|posiadanie aktualnych i dokładniejszych zdjęć lotniczych wskazujących, że część powierzchni, za które skarżący otrzymał płatności |
|mogła nie spełniać w 2012 r. obligatoryjnych warunków do przyznania płatności z uwagi na ich zalesienie. Jednocześnie Kierownik |
|Biura Powiatowego wskazał, że przetworzone zdjęcia działek rolnych (ortofotomapy) stanowią istotny dla sprawy dowód nieznany |
|organowi w dniu wydania decyzji. |
|Z kolei organ odwoławczy podkreślił, że niezgodność powierzchni przeznaczonej do objęcia dofinansowaniem ustalono przede wszystkim |
|na podstawie porównania powierzchni zadeklarowanych we wniosku strony z powierzchniami referencyjnymi (powierzchniami maksymalnymi |
|potencjalnie uprawnionymi do płatności), wyliczonymi dla tych obszarów i zapisanymi w prowadzonym przez ARiMR systemie identyfikacji|
|działek rolnych (LPIS). Jednocześnie organ ten podając, że wszedł w posiadanie dokładniejszych zdjęć lotniczych już po wydaniu |
|decyzji z dnia 30 listopada 2012 r. wskazał na orzecznictwo – m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada |
|1998 r., sygn. akt III SA 1226/97 (opubl. LEX nr 35503) zawierający stanowisko, że na mocy art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznawia się |
|postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, |
|nieznane organowi, który wydał decyzję, przy czym nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi |
|prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy z innych powodów. Sąd |
|zauważa jednak, że jak wynika z treści całego uzasadnienia tego orzeczenia, powyższe stanowisko zostało zaprezentowane dokładnie w |
|odwrotnej sytuacji, to znaczy wówczas, gdy nowy dowód wskazywał na konieczność zmiany decyzji ostatecznej na korzyść obywatela, a |
|nie na jego niekorzyść – tak jak zastosował tę tezę organ administracyjny w niniejszej sprawie. Sąd zauważa, że to organ |
|administracyjny wręczył rolnikowi nieaktualne i niedokładne zdjęcia z 2009 r. nakazując na nich wykreślić i wyliczyć obszar objęty |
|uprawami uprawniającymi do przyznania płatności. Pojawienie się później innych, bardziej dokładnych i aktualnych map wskazujących |
|na niedokładności, czy nawet duże różnice w zakreśleniu i wyliczeniu przez rolnika tych powierzchni na mapach z 2009 r. w stosunku |
|do zdjęć z 2012 r. stanowi swoistą "pułapkę", której organom administracyjnym nie wolno stosować w stosunku do obywatela. |
|W niniejszej sprawie zasadniczą jednak kwestią jest okoliczność, że decyzja z dnia 30 listopada 2012 r. nie zapadła w oparciu o |
|"zadeklarowane" przez rolnika powierzchnie uprawnione do płatność, jak wskazują to organy w zaskarżonej decyzji i decyzji ją |
|poprzedzającej, ale zapadła "po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej" przez organ administracyjny, na co wskazuje organ wprost |
|w uzasadnieniu tej decyzji. I tak na stronie 2 uzasadnienia decyzji organ stwierdza: "Powierzchnia zadeklarowana do jednolitej |
|płatności obszarowej wynosiła 5,49 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosiła 5,48 ha"; a na |
|stronie 3 tego uzasadnienia: "ARiMR przeprowadza kontrolę administracyjną wniosków o przyznanie płatności...". "W oparciu o wyniki |
|przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej |
|do płatności". |
|Sąd zwraca uwagę także na to, że zarówno w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. (Dz.U.UE.L.2009.30.16), |
|który to akt powołał organ I instancji w zaskarżonej decyzji, jak również w Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 |
|listopada 2009 r. (Dz.U.UE.L.2009.316.65), który to akt powołał z kolei organ odwoławczy w kontrolowanej decyzji, mowa jest o |
|kontroli działek zadeklarowanych przez rolnika, a nie o kontroli działek już raz skontrolowanych przez uprawniony organ. |
|Z powyższego wynika, że o ile w 2014 r. "wyszły na jaw nowe okoliczności" w postaci aktualnych i bardziej dokładnych zdjęć |
|lotniczych na 2012 r., to jedynie może to oznaczać źle przeprowadzoną kontrolę wniosku przez organ administracyjny i konsekwencje |
|tej złej kontroli powinien ponieść sam organ. Sąd podkreśla, że konsekwencje źle przeprowadzonej przez organ kontroli |
|administracyjnej w żadnym wypadku nie mogą dotyczyć obywatela w państwie prawa jakim jest Polska. Z tego względu brak jest |
|jakichkolwiek podstaw prawnych nie tylko do obciążania H. C. konsekwencjami źle przeprowadzonej przez organ kontroli, ale w ogóle do|
|wznowienia postępowania w tej sprawie. |
|Sąd niejako na marginesie zauważa, że skarżący w skardze źle obliczył procent powierzchni upoważniający organ do obniżenia |
|płatności, albowiem w sytuacji, gdyby istotnie działka C w 2012 r. miała powierzchnię 0,85 ha bez zadrzewień i zakrzaczeń (a nie |
|0,80 ha jak podały to organy w zaskarżonych decyzjach), to i tak zawyżenie przekroczyłoby 3 % powierzchni (niewiele ponad ustawowe 3|
|%, ale jednak). Nie ma jednakże znaczenia w niniejszej sprawie, albowiem brak było podstaw do wznowienia postępowania w sprawie i w |
|konsekwencji do wydania zaskarżonych decyzji. |
|Sąd zauważa także, że z geoportalu www.geoportal.gov.pl wynika, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), tworzy|
|i prowadzi krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. |
|Jednym ze składników systemu krajowego jest System Identyfikacji Działek Rolnych LPIS. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji |
|Rolnictwa udostępnia dane o charakterze katastralnym w postaci usługi WMS dla obszaru Polski. Udostępniana warstwa zawiera |
|przybliżone informacje dotyczące granic działek ewidencyjnych, jednak mogą być one wykorzystywane jedynie w zakresie przybliżonej |
|identyfikacji i lokalizacji przestrzennej działki oraz oszacowania jej powierzchni. Wynika z powyższego, zdaniem Sądu, że dane z |
|system LPIS są to dane przybliżone, a powierzchnia działek nie jest wymierzona, a oszacowana. W tej sytuacji miarodajną podstawą |
|wykazania rolnikowi zawyżenia powierzchni deklarowanej w stosunku do faktycznie uprawnionej do płatności, zwłaszcza w sytuacji |
|spornej, może być jedynie kontrola przeprowadzona w terenie, a więc pomiar powierzchni dokonany na miejscu, a takiego pomiaru nie |
|było. |
|Powyższe uwagi Sąd poczynił dla jasności problemu i dla wyeliminowania błędów przez organy administracyjne. Podstawowym jednak |
|problemem w niniejszej sprawie był brak podstawy prawnej do wznowienia postępowania administracyjnego, albowiem "wyjście na jaw" |
|nowych okoliczności – aktualnych zdjęć lotniczych mogło wskazywać jedynie na źle przeprowadzoną kontrolę przez organ |
|administracyjny, której konsekwencjami nie można obciążyć obywatela. W tej sytuacji nie zaszła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 |
|k.p.a., a nawet gdyby przyjąć, że taka zaszła, to z powodu błędnie przeprowadzonej przez organ kontroli wniosku musiałby zapaść |
|decyzja o tej samej treści, a zatem organy wydając zaskarżone decyzje naruszyły art. 146 § 2 k.p.a., który stanowi: |
|"Art. 146. (...) § 2. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie |
|decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej." |
|Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądów ARiMR wskazujących, że nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności |
|nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy|
|z innych powodów, a wręcz przeciwnie, Sąd uważa, że brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 5|
|k.p.a. w sytuacji gdy wyjdą na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję w wyniku |
|zaniedbań tego organu, chyba że w wyniku tych zaniedbać wydano decyzję krzywdzącą obywatela. Sąd zaznacza, że podziela także |
|stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 1077/09 (opubl. |
|LEX nr 606558): "Nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeśli wynikała ona z materiałów|
|będących w dyspozycji tego organu." |
|Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie nie było podstaw do zastosowania instytucji procesowej, jaką |
|jest tryb wznowienia postępowania. W konsekwencji nie istniała możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej |
|decyzją ostateczną, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Naruszenie prawa procesowego - art. 16 k.p.a. oraz art. 145 § 1 |
|pkt 5 k.p.a. mogło mieć i – zdaniem Sądu - miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i |
|poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji, a także postanowienia o wznowieniu postępowania. |
|Sąd zwraca uwagę organom na treść art. 153 p.p.s.a: |
|"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, |
|którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." |
|Tak więc Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. |
| |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło