III SA/Kr 202/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2008 r. wniosku M. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia wniosek oddalić W dniu 16.04.2008 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia w sprawie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że ma niskie dochody i wysokie koszty utrzymania. Skarżąca jest właścicielką ½ domu o powierzchni 216 m kw. oraz mieszkania o pow. 48 m kw. Jej miesięczne dochody wynoszą 1320 zł z tytułu umowy o pracę. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada przedmiotów wartościowych , ani zasobów pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że oświadczenie skarżącej było niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i pismem z dnia 15.05.2008 r. wezwał skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie kopii określonych dokumentów źródłowych w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 19.06.2008 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej A. N. skarżącej datowane na dzień 04.06.2008 r. w którym wyjaśnia ona, iż skarżąca jest właścicielką ½ domu wraz z ½ działki oraz mieszkania, mieszkanie znajduję pod innym adresem niż dom. Postanowieniem z dnia 04.07.2008 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej, wskazując, że skarżąca nie podała , czy wynagrodzenie za pracę otrzymuję z kasy zakładu , czy też na rachunek bankowy pomimo, iż była o to wzywana. Ponadto Sąd podniósł, że skarżąca złożyła książeczkę opłat za prąd, a ta obrazuje dane historyczne, a nie aktualne. Skarżąca wniosła sprzeciw od tego postanowienia i podniosła, że nieprecyzyjne – w ocenie Sądu – dane były wynikiem braku prawniczego wykształcenia . Odnosząc się do przedłożonych rachunków skarżąca wyjaśniła, że elektrownia stosuje rozliczenia w systemie półrocznym, a zaświadczenie z zakładu pracy obrazuje jej dochody z jedynego stosunku pracy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżącą prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada miesięczne dochody w niedużej wysokości tj. w kwocie 1320 zł , jednakże jest to dochód stały i regularny. Ponadto Sąd nie stracił z pola widzenia, iż skarżąc jest właścicielka dwóch nieruchomości. O ile jedna z nieruchomości zabezpieczająca potrzeby mieszkaniowe skarżącej nie może być uznana za zbytek, o tyle posiadanie drugiej nieruchomości świadczy o tym, iż skarżąca nie może być uznana za osobę ubogą. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie spełnia przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , postanowił jak w sentencji.