III SA/Kr 2097/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 października 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/542/2024, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną przez P. S., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 7 października 2024 r., znak: SKO. SR/4111/542/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. art. 17 ust. 1 i ust. 4, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w związku z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429, zwanej dalej ustawa o świadczeniu wspierającym) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2024 r. nr SO-04.8252.538.2023-2/24 o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 9 lipca 2024 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające skarżącego do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z niespełnionym kryterium wiekowym powstania niepełnosprawności — niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia. Nadto, organ pierwszej instancji nie dopatrzył się związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a opieką nad osobą niepełnosprawną matką przez skarżącego. Czynności, które wykonuje skarżący nie powodują bowiem braku możliwości podjęcia przez niego pracy. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący . Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego w trybie odwoławczym rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w stosunku do wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, złożonych do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 1 stycznia 2024 r. Tym samym, ocena przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna być dokonana w oparciu o przepisy ustawy obowiązującej do 31 grudnia 2023 r. i w oparciu o ten stan prawny powinna zostać wydana decyzja merytoryczna. Również na etapie postępowania odwoławczego — w związku z administracyjnym tokiem instancji - organ odwoławczy obowiązany jest zweryfikować zaskarżoną decyzję w oparciu o przepisy obowiązujące sprzed nowelizacji. Następnie Kolegium powołało treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zwróciło uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym obecnie nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem z uwagi na wejście w życie od dnia 23 października 2014 r. ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. nie może być stosowany w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że ustalenie daty powstania niepełnosprawności matki skarżącego nie może stanowić przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak w pozostałym zakresie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, działające jako organ odwoławczy Kolegium uznało za prawidłowe. Kolegium wyjaśniło, że świadczenie pielęgnacyjne, skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a tylko tych spełniających określone ustawowo warunki tj. takich, które decydują się na brak aktywności zawodowej właśnie w celu sprawowania czynności opiekuńczych. Jest pewnego rodzaju surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego na podstawie decyzji administracyjnej, a nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy. Celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Jak podał organ odwoławczy, w nin. sprawie ustalono, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2015 ustalającym, iż jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, niepełnosprawność istnieje od "nie da się ustalić", a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 23 lutego 2015. Cierpi ona na polineuropatię cukrzycową (zanik czucia nerwów), retinopatię obuoczną, niedomykalność zastawki serca, stopę cukrzycową. Przemieszcza się na wózku inwalidzkim, o dwóch kulach w mieszkaniu albo przy użyciu chodzika. Skarżący przygotowuje wymagającej opieki wszystkie posiłki, 4 razy dziennie dokonuje pomiaru cukru we krwi, pomaga w przesadzeniu ją na toaletę, robi zakupy, realizuje recepty, wozi na wizyty lekarskie, pomaga w czynnościach higienicznych (kąpiel, obcinanie paznokci itp.), prowadzi gospodarstwo domowe : pierze, prasuje, sprząta. Są też inne osoby, na których w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny. Matka skarżącego posiada bowiem trójkę dzieci, syna i dwie córki. S. S. mieszka na stałe z rodziną w Irlandii, jest na utrzymaniu męża — ostatnio pomagała w zakupie lodówki i wózka elektrycznego dla matki, zajmuje się dwójką dzieci, jedno studiuje, drugie uczy się w szkole podstawowej. S. S. 1 od marca 2023 r. mieszka w Niemczech i jest na utrzymaniu męża, uczy się języka niemieckiego, aby móc podjąć zatrudnienie. Wcześniej jak mieszkała w Polsce, pracowała i opiekowała się matką. Z kolei ostatnia aktywność zawodowa skarżącego zakończyła się 1 kwietnia 2023. W okresie 2022 —1 kwietnia 2023 r. pracował nieoficjalnie. W okresie 25 sierpnia 2014 – 30 września 2017 r. pracował jako zbrojarz. W okresie 10 sierpnia 2015 r. – 30 marca 2019 pracował jako koordynator BHP. Rezygnacja z pracy jak wynika z oświadczenia skarżącego miała związek z objęciem pełnej opieki nad matką ze względu na wyjazd siostry za granicę. Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji co do braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a opieką nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego. Zdaniem Kolegium czynności typu przygotowaniu posiłków, podanie leków, ubieranie nie należą do czynności, które są wykonywane przez całą dobę i nie wymagają takiego zaangażowania czasowego, które uniemożliwiałoby podjęcie pracy — nawet dorywczej. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym. Z kolei czynności typu sprzątanie, pranie, robienie zakupów stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, co tym bardziej wspólnego zamieszkiwania skarżącego z matką nie może usprawiedliwiać powstrzymywania się (niepodejmowania) przez skarżącego z wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można więc przyjąć, że skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką. Matka skarżącego samodzielnie spożywa posiłki, nie jest ani osobą leżącą ani cewnikowaną. Porusza się nie tylko na wózku, ale także za pomocą kul i chodzika. W skali Barthel uzyskała 54 punktów. Trudno także przyjąć, iż cukrzyca (powszechna choroba populacyjna) wymaga nadzoru osób drugich 24h na dobę. Zdaniem Kolegium zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego jest do pogodzenia z możliwością podjęcia zatrudnienia, choćby na 1/2 etatu. Nadto, organ odwoławczy zauważył, że na gruncie niniejszej sprawy uwzględnić należy okoliczności, iż matka skarżącego ma 3 dzieci, na których w równym stopniu spoczywa obowiązek alimentacji w stosunku do matki. Obowiązek alimentacyjny może być spełniony przez wypłatę odpowiednich środków lub pokrycie koniecznych wydatków, w tym na opiekę, a nie tylko przez osobiste świadczenie. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnych obiektywnych okoliczność uniemożlwiający włączenie się pozostałych dzieci w opiekę nad matką. Tymczasem córki wymagającej opieki nie uchylały się dotychczas od wypełniania swojego obowiązku alimentacyjnego, zarówno świadcząc wsparcie finansowe jak i osobiste. S. S.1 była osobą aktywną zawodowa i jak wynika, z wyjaśnień skarżącego przygotowuje się do podjęcia pracy w Niemczech. Zatem należy przyjąć, iż jest osobą, która bez większych przeszkód może wypełnić swój obowiązek alimentacyjny przez finansowe wsparcie opieki nad matką. Trójka rodzeństwa winna się tak zorganizować, aby zapewnić wsparcie matce i pogodzić tą opiekę z pracą jednej osoby. Jak wskazują zasady doświadczenia życiowego - w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji przez któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Zdaniem Kolegium, w okolicznościach sprawy przyznanie skarżącemu świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego. Przerzucałoby bowiem na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który z mocy prawa w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach wymagającej opieki. W rezultacie odbywałby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to, aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. Skarżący nie wykazał, aby rodzeństwo nie było w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez finansowe wsparcie. Mając na uwadze treść art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, a w szczególności okoliczność braku ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy uprzednio obowiązujących przepisów, a także aktualnie obowiązującą od dnia 1 stycznia 2024 r. treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych - należało zdaniem organu zweryfikować, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na mocy aktualnie obowiązującego ustawodawstwa. Obecnie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, a zatem w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest tez podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego również w oparciu o aktualne brzmienie powyższej regulacji. W skardze na powyższą decyzje skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów: 1) art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 108 k.p.a. poprzez: - brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego; - przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy; - niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; - nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji, 2) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że w przedmiotowej sprawie nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez wnioskodawcę, bowiem zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez odwołującego nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia z możliwością podjęcia zatrudnienia, choćby na 1/2 etatu; 3) art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez odwołującego, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką, bowiem matka skarżącego ma troje dzieci, na których w równym stopniu spoczywa obowiązek alimentacji w stosunku do matki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącego, zawartym w skardze (k. 3 i następne akt sądowych) i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie dopatrzył się też takich naruszeń przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, które skutkowałyby uchyleniem kontrolowanych decyzji. Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie bowiem z zapisem art. 63 ust. 1 z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429, zwanej dalej ustawą o świadczeniu wspierającym), sprawa podlegała rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do wskazanej daty, jak zasadnie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona – syn (skarżący), a opieka sprawowana jest nad jego matką, legitymującą się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2015 ustalającym, iż jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, niepełnosprawność istnieje od "nie da się ustalić", a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 23 lutego 2015 r. Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie podziela stanowisko Kolegium, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest jednak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. W konsekwencji prawidłowo uznało Kolegium, że podjęte rozstrzygnięcie - o odmowie przyznania skarżącemu żądanego świadczenia przez organ pierwszej instancji - odpowiada prawu. Zdaniem Sądu w okolicznościach stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie mogło skorzystać z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwaną dalej w skrócie - k.p.a.) i utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po pierwsze, trafne i zasadne były uwagi Kolegium co do wykładni i niewłaściwego zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r, poz. 1443), zgodnie z którym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skoro zatem nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu w stosunku, do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to doszło do naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt l OSK 1614/16).W obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku. Ten błąd organu pierwszej instancji w wykładni wskazanego co dopiero art. 17 ust. 1b ustawy i jego zastosowania nie mógł jednak przesądzić o nieprawidłowym rozstrzygnięciu podjętym przez organ pierwszej instancji. Po drugie, bowiem trafna i przekonywująca jest w tym względzie dokonana przez Kolegium, jak i organ pierwszej instancji, ocena zebranego materiału dowodowego, wynikiem której było uznanie przez Kolegium i organ pierwszej instancji, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka skarżącego choruje na polineuropatię cukrzycową (tj. zanik czucia nerwów), retinopatię obuoczną, niedomykalność zastawki serca, stopę cukrzycową. Jak ustalono, przemieszcza się jednak na wózku inwalidzkim, o dwóch kulach w mieszkaniu albo przy użyciu chodzika. Skarżący przygotowuje wymagającej opieki wszystkie posiłki, 4 razy dziennie dokonuje pomiaru cukru we krwi, pomaga w przesadzeniu ją na toaletę, robi zakupy, realizuje recepty, wozi na wizyty lekarskie, pomaga w czynnościach higienicznych (kąpiel, obcinanie paznokci itp.), prowadzi gospodarstwo domowe : pierze, prasuje, sprząta. Wobec powyższych ustaleń orzekających organów, w ocenie Sądu, prawidłowa jest ocena zakresu i charakteru wskazanych czynności opiekuńczych w odniesieniu do stanu zdrowia i możliwości samodzielnego funkcjonowania matki skarżącego w życiu codziennym. Zgodzić się należało ze stanowiskiem Kolegium, że brak jest jednak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia mimo trudnej sytuacji rodzinnej. Zgodzić się należy z oceną Kolegium, że czynności wykonywane przez skarżącego, ustalone na podstawie wywiadu środowiskowego w dniu 27 maja 2024 r. (wyżej opisane) i wskazane w jego oświadczeniach, nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące z członkami rodziny, zwłaszcza, iż wykonywanie tych czynności z pewnością nie zajmuje skarżącemu całego dnia i nie uniemożliwia wykonywania, co ważne. przez niego jakiejkolwiek pracy zawodowej. W okolicznościach stanu faktycznego sprawy trudno zatem rzeczywiście było przyjąć, że w niniejszej sprawie występuje związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z pracy, a koniecznością sprawowania opieki przez skarżącego nad matką. Nie było podstaw w okolicznościach stanu faktycznego sprawy uznać, że w związku z tym wymaga ona całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru ze strony opiekuna. Istotnie, zdawać należy sobie sprawę z pewnością z trudności z tym związanych, ale doświadczenie życiowe i ogólna wiedza także przemawiają za tym, iż może ona samodzielnie funkcjonować przez część dnia. Zasadna jest bowiem argumentacja Kolegium, że matka skarżącego samodzielnie spożywa posiłki, nie jest ani osobą leżącą ani cewnikowaną. Porusza się nie tylko na wózku, ale także za pomocą kul i chodzika. W skali Barthela uzyskała 54 punktów. Rację ma więc Kolegium podnosząc, że kierując się i ogólną wiedzą i doświadczeniem życiowym trudno także przyjąć, iż cukrzyca, jako powszechna choroba populacyjna, wymaga nadzoru osób drugich przez 24h na dobę. Zgodzić się więc należy ze stwierdzeniem Kolegium, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego jest do pogodzenia z możliwością podjęcia zatrudnienia, choćby na 1/2 etatu. Podkreślić należy, że takie czynności jak: podanie leków, pomoc przy ubieraniu się, przygotowanie i podanie posiłków, pranie ubrań, mycie naczyń, sprzątanie, pomoc w czynnościach higienicznych (mycie, czesanie, przebieranie, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności. Ponadto są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można bowiem istotnie przyjąć, iż skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, a tym samym nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ze względu na jej rozmiar powoduje brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trafnie zwróciło też uwagę Kolegium na aspekt, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym. Skarżący nie przedstawił więc takich okoliczności, które by świadczyły o tym, że stan zdrowia wymagającej opieki matki, jej funkcjonowanie w życiu codziennym w sposób samodzielny, nie jest możliwe bez pomocy skarżącego w sposób ciągły i nieprzerwany, a więc taki, który wymuszał podjęcie przez niego decyzji o rezygnacji z aktywności zawodowej, zwłaszcza, że był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia nie jest "za sprawowanie opieki". Podkreślić należy, że świadczenie to jest przyznawane wówczas, gdy wyczerpane zostały wszelkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. odpowiednio współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ewentualne. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) - istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność tej opieki. Czynności takie jak: sprzątanie, gotowanie są tymi, które związane są prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Konieczność natomiast pomocy w czynnościach utrzymywania ciała matki w higienie, przygotowywaniu posiłków, czy innych czynności, w tym pomoc w załatwianiu czynności fizjologicznych, dokonywanie pomiaru poziomu cukru we krwi, wymaga rzeczywiście poświęcenia czasu, ale nie w takim rozmiarze, że niweczy to całkowicie jakąkolwiek pracę skarżącego. Wprawdzie Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyeksponowało również i kwestię związaną z istnieniem innych osób oprócz skarżącego zobowiązanych do alimentacji (matka skarżącego ma 3 dzieci; córki) wobec niepełnosprawnej matki, niemniej jednak istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie może bowiem samo przez się stanowić negatywnej przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia. Oczywiście, że okoliczność ta nie jest zupełnie bez znaczenia, ale chodzi tu o coś innego - wykazanie jakie w tym przypadku miała możliwości rodzina (w tym sama skarżąca) związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym ojcem (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1280/23; CBOSA). W tym zakresie skarżący argumentował, że nie może liczyć na pomoc rodzeństwa. Kwestia ta nie była jednakże przesadzająca dla stwierdzenia istnienia związku przyczynowo – skutkowego. Prawo do przedmiotowego świadczenia może być przyznane tylko wówczas, gdy zaistniały bowiem wszystkie przewidziane ku temu przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych pozytywne przesłanki, a jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wykluczających przyznanie prawa do tego świadczenia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest przecież częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Czynności opiekuńcze wykonywane przez opiekuna muszą być więc tego rodzaju i obejmować taki zakres, że absorbują opiekuna w takim wymiarze, że nie jest on w stanie podjąć pracy i to nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Rację ma Kolegium, ze świadczenie to nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lecz za rezygnację lub niepodejmowanie aktywności zawodowej w związku z koniecznością sprawowania tej opieki, której zakres i charakter uniemożliwia jakąkolwiek aktywność zawodowa sprawującego opiekę, nawet tą w ograniczonym czasie pracy. Takiego stanu rzeczy skarżący nie przedstawił organom, by mogły one w drodze określonych środków dowodowych ustalić, że stan faktyczny przedstawia się w niniejszej sprawie właśnie w taki sposób. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie można więc skutecznie postawić Kolegium (jak i organowi pierwszej instancji) zarzutu ani naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez ich błędną wykładnię i zastosowanie. Nie można też Kolegium zarzucić naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 108 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i sprzeniewierzenie się innym naczelny zasadom postępowania administracyjnego, które by skutkowały uchyleniem kontrolowanych decyzji. Ratio legis pomocy społecznej, powtórnie podkreślić to należy, polega na jej subsydiarnym jej charakterze. To rodzina w pierwszym rzędzie zobowiązana jest do zapewnienia opieki najbliższym. Pomoc państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Tego aspektu w procesie wykładni, a co za tym idzie i stosowania przepisów, będącą tego konsekwencją, nie sposób pominąć. Z takim stanem rzeczy jednak w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Zasadnie też podniosło Kolegium, że treść art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, a w szczególności okoliczność braku ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy uprzednio obowiązujących przepisów, a także aktualnie obowiązującej od dnia 1 stycznia 2024 r. treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych - należało zweryfikować, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na mocy aktualnie obowiązującego ustawodawstwa. Obecnie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, a zatem w okolicznościach niniejszej sprawy brak było też podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego również w oparciu o aktualne brzmienie powyższej regulacji. Kolegium mogło więc, skorzystać z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy trafne i odpowiadające prawu rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku, a syntetyczność i brak szczegółowego odniesienia się do poszczególnych aspektów stanu zdrowia matki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie mogły być uznane wobec trafności i co kluczowe, zgodności z prawem rozstrzygnięcia, za naruszenie art. 107 § 3 skutkujące uchyleniem kontrolowanej decyzji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.