III SA/Kr 21/13
WyrokWSA w Krakowie2013-01-16
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Barbara Pasternak, Halina Jakubiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło brak przewlekłości postępowania egzekucyjnego, pomijając w swojej analizie 17-letni okres braku aktywności organu egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organ nadzoru naruszył przepisy postępowania, w szczególności poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy całego okresu trwania postępowania egzekucyjnego. Pominięcie 17-letniego okresu braku aktywności organu egzekucyjnego stanowiło uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uniemożliwiło merytoryczną ocenę legalności zaskarżonych postanowień.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego dotyczącego eksmisji M. J. – S., które trwało od 1984 roku. Skarżący zarzucali organowi egzekucyjnemu (Burmistrzowi Miasta B.) rażącą przewlekłość, wskazując na 27-letni okres trwania postępowania i brak skutecznego wyegzekwowania obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) dwukrotnie oddaliło skargę, uznając, że długi czas trwania postępowania wynikał z przyczyn niezależnych od organu, takich jak konieczność zapewnienia lokalu socjalnego dla eksmitowanej. Skarżący zarzucili SKO pominięcie kluczowych okresów braku aktywności organu, w tym 17 lat (1992-2009), kiedy akta sprawy znajdowały się w archiwum.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przewlekłości postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. H. Kancelaria Adwokacka "A" s.c. ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
Zaskarżonym przez M. S. postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2012 r. znak [...] oddalające skargę M. S. i A. D. na przewlekłość postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Burmistrza Miasta B w sprawie eksmisji M. J. – S. wraz z osobami i rzeczami z mieszkania przy ul. W w B.
Jako podstawa prawna postanowienia wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 54 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.).
Postanowienie zapadło w następujących okolicznościach stanu faktycznego:
Pismem z daty 11 kwietnia 2012 r. (data wpływu do organu 12 kwietnia 2012 r.) M. S. i A. D. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Burmistrza Miasta B skargę w trybie art. 54 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z przewlekłym wykonywaniem przez Burmistrza Miasta wyroku sądowego z dnia 11 lipca 1984 r. sygn. [...] dotyczącego eksmisji M. J. – S.
W uzasadnieniu skargi powołali się na tok sprawy polegający na tym, że Sąd Rejonowy w dniu 11 lipca 1984 r. ww wyrokiem nakazał eksmisję M. J. – S. wraz z osobami i rzeczami prawa jej reprezentującymi z mieszkania położonego w D (obecnie jest to adres B ul. W ). W dniu 12 kwietnia 1985 r. Urząd Miejski wszczął postępowanie w sprawie opróżnienia przez M. J. – S. ww. lokalu. Następnie w dniu 22 maja 1985 r. Naczelnik Miasta wydał tytuł wykonawczy [...] zmierzający do wykonania wyroku w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dniu 7 września 1985 r. Naczelnik Miasta zawiesił postanowieniem postępowanie egzekucyjne - do czasu zakończenia sprawy rozwodowej pomiędzy M. J. — S. a B. S. Postępowanie ponownie podjęto, postanowieniem Burmistrza Miasta z dnia [...] 1992 r., znak: [...], po doręczeniu przez strony wyroku Sądu Rejonowego z dnia 30 października 1990 r., sygn. akt [...], rozwiązującego małżeństwo ww. osób. Następnie postanowienie to zostało zaskarżone, przy czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało je w mocy sygn. akt. [...], a następnie skarga M. J. – S. na to postanowienie organu odwoławczego została odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Krakowie w dniu 3 listopada 1992 r., sygn. akt SA/Kr/1862/92.
Skarżący w tym miejscu wskazali na mającą w ich ocenie okoliczność dla wykonania wyroku eksmisyjnego, że M. J. – S. miała począwszy od 1980 r. przydział mieszkania, do którego mogłaby przejść w wyniku eksmisji, na dowód czego załączyli kserokopię decyzji z dnia [...] 1980 r., a której to możliwości organ nie wziął pod uwagę w realizacji wyroku Sądu, a jedynie pismem z dnia 17 lutego 1992 r. poinformował M. S., że wykona wyrok Sądu z chwilą odzyskania wolnego lokalu spełniającego wymogi pomieszczenia zastępczego.
Jak zauważyli skarżący, faktycznie eksmisja M. J. – S. nastąpiła po dziewiętnastu latach. Po wspomnianym wyżej piśmie z lutego 1992 r. nastąpiła przerwa 17 lat w wykonywaniu wyroku eksmisyjnego. M. J. – S. została eksmitowana dopiero w roku 2011, ponadto w mieszkaniu przy ul. W po dziś dzień zamieszkuje jej córka K. O., również objęta wyrokiem eksmisyjnym z 1984 r., co znaczy według skarżących, że eksmisja nie jest zakończona.
Wobec powyższych okoliczności skarżący uznali, że postępowanie eksmisyjne cechuje się rażącą przewlekłością 27 lat. Zauważyli, że charakter sprawy nie wymagał tak długiego jak w rzeczywistości czasu jej rozpatrywania i bezspornie w ich ocenie można mówić o winie urzędników załatwiających sprawę eksmisji, którzy niezasadnie przekazywali akta sprawy do archiwum, mimo, że sprawa była w toku. Działanie organu według skarżących jest przewlekłe, gdyż mimo długiego okresu trwania nie doszło do wyegzekwowania obowiązku na skutek nie podejmowania prawidłowych działań przez organ egzekucyjny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w następstwie rozpoznania skargi postanowieniem z dnia [...] 2012 r. oddaliło skargę M. S. i A. D.
Na wstępie uzasadnienia organ przedstawił stan sprawy o eksmisję M. J. – S. wraz z osobami z nią zamieszkującymi, podając na wstępie zgodnie z twierdzeniami skarżących, że wyrokiem z dnia 11 lipca 1984r., sygn. akt: [...] Sąd Rejonowy nakazał eksmisję M. J. – S. wraz z osobami i rzeczami prawa jej reprezentującymi z mieszkania położonego w D (obecnie B ul. W). W dniu 12 kwietnia 1985r. Urząd Miejski na wniosek M. S. wszczął postępowanie w sprawie opróżnienia przez M. J. – S. lokalu mieszkalnego położonego w B - D nr [...]. Następnie w dniu 22 maja 1985r. Naczelnik Miasta B wydał tytuł wykonawczy [...] zmierzający do wykonania wyroku egzekucyjnego i skierował go do wykonania w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dniu [...] 1985r. Naczelnik Miasta wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia sprawy rozwodowej M. J. – S. i B. S. Zawieszone postępowanie w sprawie opróżnienia lokalu przez M. J. – S. podjęte zostało postanowieniem Burmistrza Miasta B z dnia [...] 1992r., znak: [...] ponieważ ustąpiły przyczyny uzasadniające to zawieszenie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Województwa z dnia [...] 1992r., sygn. akt: [...]. Skarga M. J. – S. na powyższe postanowienie Kolegium została odrzucona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Krakowie z dnia 3 listopada 1992r. Pismem z dnia 17 lutego 1992r. organ poinformował M. S., iż wykwaterowanie M. J. – S. z mieszkania przy ul. W w B nastąpi z chwilą odzyskania przez Gminę lokalu, który mógłby być przeznaczony jako lokum zastępcze dla eksmitowanej.
Następnie organ wskazał na okoliczności, których M. S. i A. D. nie podnieśli w skardze, iż pismem z dnia 16 marca 2009r. Burmistrz Miasta B powiadomił M. J. – S. o możliwości wystąpienia do sądu z powództwem o ustalenie prawa do lokalu socjalnego. Postanowieniem z dnia [...] 2009r., znak: [...] Burmistrz B zawiesił postępowanie egzekucyjne w sprawie opróżnienia przez M. J. – S. lokalu mieszkalnego w budynku położonym w B przy ul. W, powołując się na przepis art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005r., Nr 31, poz. 266 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] 2009r. sygn. akt: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie organu l instancji. Następnie, wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2009r. [...] Sąd Rejonowy Wydział l Cywilny ustalił, iż M. J. – S. przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego i nakazał wstrzymanie opróżnienia lokalu mieszkalnego orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11 lipca 1984r. sygn. akt: [...] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie. Zarządzeniem z dnia 20 lipca 2011 r. Burmistrz B przeznaczył do wynajmu na rzecz M. J. S. lokal mieszkalny położony w B przy ul. K. Ostatnią czynnością organu było postanowienie z dnia [...] 2012r. znak: [...], w którym Burmistrz B wezwał K. O. do wykonania w terminie 14 dni obowiązku wydania lokalu znajdującego się w budynku położonym w B przy ul. W i wydania nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] właścicielom tj. M. S. i A. D. z zagrożeniem zastosowania w razie niewykonania obowiązku, środka egzekucyjnego w postaci przymusu odebrania przedmiotowej nieruchomości, opróżnienia pomieszczeń obiektów budowlanych usytuowanych na przedmiotowej działce oraz w razie potrzeby zastosowania przymusu bezpośredniego.
Organ podniósł, przechodząc na kanwie powyższego stanu faktycznego do rozważań prawnych, że przewlekłość postępowania egzekucyjnego wiąże się
z podejmowaniem przez organ działań w zbyt długim czasie, niemniej przewlekłości nie stanowi natomiast czas trwania postępowania spowodowany, jak w niniejszej sprawie, trudnościami niezależnymi od organu. Według organu treść skargi wskazuje bowiem na utożsamianie przewlekłości postępowania z długością trwania postępowania egzekucyjnego. Organ przyznał, że postępowanie egzekucyjne zmierzające do eksmisji M. J. – S. trwało 27 lat, ale jak zauważył organ, czas trwania postępowania egzekucyjnego nie został określony w przepisach prawa, dodając, że skoro celem tego postępowania jest zaspokojenie wierzyciela, to do czasu osiągnięcia rezultatu istnieją przesłanki uzasadniającego jego trwanie. Wracając do zdarzeń z postępowania egzekucyjnego, organ zwrócił uwagę, że postępowanie egzekucyjne, wszczęte w 1985 r. i w tym jeszcze roku zawieszone, podjęte następnie w roku 1992 mogło się zakończyć faktycznie z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2009r. i uzyskaniem tym samym przez M. J. – S. prawa do lokalu socjalnego. Co więcej, pierwotnie M. J. – S. nie wyrażała zgody na przeniesienie jej do przyznanego lokalu w B przy ul. K, co ostatecznie (przeniesienie) nastąpiło zarządzeniem z 20 lipca 2011r. Następnie organ mógł podjąć działania egzekucyjne wobec mieszkającej z M. J. S. K. O.
Organ podniósł na koniec, że nie kwestionując długości trwania przedmiotowego postępowania według organu zaszły obiektywne przesłanki zmierzające do wykonania wyroku eksmisyjnego jak choćby zmiana przepisów oraz konieczność zapewnienia osobie eksmitowanej lokalu socjalnego, do którego mogłaby być przeniesiona.
M. S. i A. D. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając organowi nieustalenie stanu faktycznego sprawy, gdyż organ pominął w podanym stanie faktycznym sprawy okres 17 lat. Wobec tego wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy.
Podnieśli w uzasadnieniu wniosku, że organ pominął znaczenie przewlekłości postępowania egzekucyjnego, które wyraża się w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego naruszających zasadę sprawności postępowania, ale też w niedziałaniu egzekutora. Powołali się w tym względzie na przyznany przez Burmistrza Miasta B
w piśmie z 3 lutego 2009r. fakt, że urzędnicy miejscy nie podejmowali wymaganych stanem sprawy czynności, będącej w toku, przez co doszło do przewlekłości postępowania. Skarżący zarzucili wobec tego organowi nadzoru naruszenie zasady legalności i zaufania do władzy publicznej. Przede wszystkim zauważyli, że M. J. – S. miała możliwość przejścia w wyniku eksmisji do innego mieszkania (na podstawie decyzji z [...] 1980 r.) ale do tego nie doszło, w ocenie skarżących, wobec bezskutecznych działań organu. Sprawa została odłożona do archiwum a w latach od 1992 r. do 2009 organ w ogóle nie podejmował czynności w sprawie. Są to okoliczności jak najbardziej zależne od organu wpływające na przewlekłość postępowania. Przewlekłość postępowania, jak dalej podnieśli skarżący, to także taki sposób postępowania organu, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub obowiązek zostanie wyegzekwowany późnej, niż mógłby być wyegzekwowany.
Generalnie w ocenie skarżących doszło w sprawie do skandalicznego przedłużenia postępowania egzekucyjnego i co istotne dla skarżących zawiniona przewlekłość postępowania została przez organ przyznana w piśmie Burmistrza Miasta z 03 lutego 2009r., a czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w ogóle nie wzięło pod uwagę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wydało opisane na wstępie postanowienie, podtrzymując generalnie stanowisko w sprawie, że czas trwania przedmiotowego postępowania egzekucyjnego nie stanowi wyniku zawinionego działania Burmistrza Miasta. Według organu przyczyn należy upatrywać w problemie znalezienia dla M. J. S. lokalu socjalnego. Organ odwołał się w tym miejscu do stanu prawnego, wskazując, że ustawa z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali po raz pierwszy wprowadziła pojęcie "lokalu socjalnego", które to pojęcie znalazło swoje odzwierciedlenie w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie ustawy Kodeks cywilny. Organ zacytował następnie art. 35 ust.1 tej ustawy stanowiący, że osobie, o której mowa w art. 14 ust.4 przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy została objęta orzeczeniem sądowym chociażby nieprawomocnym nakazującym opróżnienie lokalu lub ostateczną decyzją administracyjną, o której mowa w art. 34, a orzeczenie to lub decyzja nie zostały wykonane przed dniem wejścia w życie ustawy.
Stosownie do treści art. 14 w/w ustawy w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Jeżeli w wyroku orzeczono
o uprawnieniu, o którym mowa w ust. 1, dwóch lub więcej osób, gmina jest obowiązana zapewnić im co najmniej jeden lokal socjalny.
2. Sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną.
3. Sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec:
1) kobiety w ciąży,
2) małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414, z późn. zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą
3) obłożnie chorych,
4) emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia
z pomocy społecznej,
5) osoby posiadającej status bezrobotnego,
6) osoby spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały
- chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany.
5. Sąd może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego,
w szczególności jeżeli nakazanie opróżnienia następuje z przyczyn, o których mowa w art. 13.
6. Orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
7. Przepisu ust. 4 nie stosuje się do osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego, z wyjątkiem osób, które były uprawnione do używania lokalu na podstawie stosunku prawnego nawiązanego ze spółdzielnią mieszkaniową albo z towarzystwem budownictwa społecznego.
Powołany wyżej przepis, jak wyjaśnił organ, reguluje kwestie ochrony przed tzw. "eksmisją na bruk", przewidując uprawnienia osoby eksmitowanej do lokalu socjalnego. Przepis ten dotyczył M. J. S., która mogła być zakwaterowana do lokalu socjalnego dopiero z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2009r. sygn. akt [...]. Pierwotnie M. J. – S. nie wyrażała zgody na przeniesienie jej do przyznanego lokalu w B przy ul. K. Dopiero po wyrażeniu zgody przez eksmitowaną zarządzeniem z dnia 20 lipca 2011 r. Burmistrz B przeznaczył do wynajmu na rzecz M. J. S. lokal mieszkalny położony w B przy ul. K. Według organu czas oczekiwania na uprawomocnienie się ww wyroku nie należy uznawać za "przewlekłość: postępowania egzekucyjnego. Działania organu były uzależnione od tej okoliczności związanej z wyrokiem Sądu. Działania egzekucyjne wobec K. O., jak podniósł ponownie organ, również są w toku, czego wyrazem jest wezwanie K. O. do opróżnienia lokalu położonego w B przy ul. W. Jednakże jak zauważył organ, aby dokonać tego skutecznie koniecznym jest zajęcie przez wierzyciela stanowiska w sprawie złożonych w toku sprawy zarzutów K. O. na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Na koniec organ zaznaczył, iż nie kwestionując długości prowadzonego postępowania eksmisyjnego oraz analizując działania podejmowane przez Burmistrza B od chwili uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2009r. sygn. akt [...] to jest od uzyskania przez M. J. – S. uprawnienia do lokalu socjalnego, stwierdzić trzeba, że zmierzają one do całkowitego wykonania wyroku eksmisyjnego z dnia 11 lipca 1984r., sygn. akt: [...]. Stąd też skarga strona na przewlekłość postępowania egzekucyjnego nie mogła zostać uwzględniona.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na stwierdzeniu, że w niniejszej prawie nie wystąpiła przewlekłość postępowania mimo dowodów o tym świadczących, naruszenie przepisów postępowania art. 7, 9, 11, 77 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nierozpatrzeniu wszystkich zarzutów skarżącej, naruszenie art. 107 § 3 i 126 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu do dowodów i zarzutów przedstawionych przez stronę takich jak pismo Burmistrza Miasta z 3 lutego 2009r., wyjaśniające przyczyny zawinionego działania organu. Wobec tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia.
Generalnie skarżąca w uzasadnieniu skargi powtórzyła tezy wniosku
o ponowne rozpoznanie sprawy, akcentując, że organ nadzoru nie rozważył w sposób kompleksowy czy czynności Burmistrza Miasta były podejmowane w terminie, w sposób celowy i bez zbędnej zwłoki, zwłaszcza, że organ nadzoru nie odniósł się do szeregu faktów podniesionych w pismach skrzącej, w tym do odłożenia sprawy do archiwum w latach 1992 – 2009r.
Skarżąca zaznaczyła także, że przewlekle postępowanie w sposób istotny wpłynęło na jej życie, gdyż przez 27 lat nie mogła korzystać z własności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Skarżąca ponowiła zarzuty skargi w piśmie procesowym z dnia 5 września 2012r., a także działając przez pełnomocnika, który w piśmie z dnia 16 listopada 2012 r. podniósł, że ze względu na brak definicji przewlekłości z ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy posłużyć się definicją z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2004r., Nr 179, poz. 1843). Organ nadzoru winien zatem swoje czynności odnosić do całości postępowania a nie tylko do jego fragmentów, zauważając, że organ nadzoru kładzie nacisk na wybrane okresy działania organu egzekucyjnego 1984 – 1992 i 2009 – 2011, a ponadto organ nadzoru błędnie obrazuje sprawę, podkreślając stany zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W ten sposób organ pominął okres rzeczywistej bezczynności Burmistrza Miasta B w latach 1992 – 2009, kiedy to akta zostały złożone w archiwum. Z tego względu zasadnym jest zarzut obrazy art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2012 r., poz. 270) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.
Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga M. S. podlega uwzględnieniu.
Skarga M. S., którą wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 11 kwietnia 2012 r. została złożona w trybie przepisu art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przepis ten stanowi, że :
Art. 54. § 1. Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
§ 2. Na przewlekłość postępowania egzekucyjnego skarga przysługuje również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku.
§ 3. Skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego.
§ 4. Skargę na czynności egzekucyjne, o których mowa w § 3, wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.
§ 5. W sprawie skargi, o której mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ nadzoru. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.
§ 6. Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Skarga M. S. dotyczyła ściśle rzecz ujmując, przewlekłego postępowania Burmistrza Miasta B, który jest organem właściwym do wykonania wyroku Sądu Rejonowego z dnia 11 lipca 1984r., sygn. akt: [...] nakazującego eksmisję M. J. – S. wraz z osobami i rzeczami prawa jej reprezentującymi z mieszkania położonego w D (obecnie B ul. W). Właściwość Burmistrza wynika z obowiązujących w dacie wyroku przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm.), który w przepisie art. 1046 § 4 stanowił, że: egzekucję, której przedmiotem jest opróżnienie lokalu podlegającego przepisom prawa lokalowego, prowadzi się w trybie administracyjnym.
W przypadku skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność organu egzekucyjnego bądź jego opieszałe działanie.
M. S. wskazała, że Burmistrz Miasta przez okres 27 lat "wykonywał" ww wyrok Sądu Rejonowego, przy czym po dziś dzień nie nastąpiło skuteczne wyegzekwowanie od zamieszkujących lokal przy ul. W w B obowiązku opuszczenia tego lokalu. Wskazać trzeba, że M. S. w szczególności podkreślała nie tyle okoliczność łącznego czasu trwania postępowania egzekucyjnego, co sposób wykonywania ustawowych obowiązków przez organ egzekucyjny a nade wszystko okoliczność zaniechania tych obowiązków.
Rozpatrując w ogólności istotę skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego wskazać należy, że przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie można wprost utożsamiać z łącznym czasem trwania postępowania egzekucyjnego. Można o niej mówić tylko wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, uwzględniając czas niezbędny do podjęcia tych czynności, a więc gdy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne
z przyczyn leżących po stronie organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2010 r. sygn. akt III FSK 1803/09, Lex nr 1100039). Za przewlekłe uznać należy postępowanie, w którym choć podejmowane były czynności to jednak zostały rozciągnięte w czasie przez organ egzekucyjny ponad miarę i w efekcie nie zmierzały do wyegzekwowania należności wierzyciela zainteresowanego, jak najszybszym zakończeniem egzekucji w sposób skuteczny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2006r. sygn. akt III SA/Wa 305/06, Lex nr 271625). Ważne tezy postawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1583/2007, Lex Polonica nr 2151799, iż "W skardze na przewlekłość postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny strona -
w rozpoznawanej sprawie wierzyciel - może zatem kwestionować zarówno prawidłowość poszczególnych czynności, twierdząc, że odstąpienie od ich dokonania przez organ egzekucyjny doprowadziło do przewlekłości postępowania egzekucyjnego, jak również zarzucać organowi egzekucyjnemu, że bezpodstawnie odstąpił od dokonania określonych czynności".
Według Sądu M. S. postawiła Burmistrzowi Miasta B w szczególności ten wskazany w ostatnim cytowanym orzeczeniu rodzaj zarzutu. Mianowicie, iż bezpodstawnie i bez uzasadnienia Burmistrz Miasta w okresie od 1992 roku do 2009 r. nie podjął żadnej czynności egzekucyjnej w sprawie wykonania wyroku Sądu Rejonowego z dnia 11 lipca 1984 r. Zatem przyjąć należy, że M. S. nie tyle kwestionowała długość postępowania egzekucyjnego, co okoliczność bezczynności we wskazanym okresie. Zwraca uwagę, że tę okoliczność podniosła po raz pierwszy w skardze do organu nadzoru z kwietnia 2012 r., ale też we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i w skardze do Sądu. Organ nadzoru nie odniósł się w żaden sposób do tej okoliczności, i jak słusznie podniósł pełnomocnik skarżącej, wyjaśnienia w sprawie oparł na zdarzeniach do roku 1992, w którym to roku postanowieniem dnia [...] 1992r., znak: [...] organ podjął uprzednio zawieszone postępowanie egzekucyjne z przyczyn leżących po stronie M. J. – S. a dokładnie z powodu toczącego się równolegle postępowania w sprawie o rozwód. W tym roku organ zwrócił się też do skarżącej z wyjaśnieniami, że wykwaterowanie M. J. – S. z mieszkania przy ul. W w B nastąpi z chwilą odzyskania przez Gminę lokalu, który mógłby być przeznaczony jako lokum zastępcze dla eksmitowanej. Kolejnym zdarzeniem, na które powołuje się organ nadzoru jest dopiero zdarzenie z roku 2009, w którym Burmistrz Miasta postanowieniem z dnia [...] 2009r., znak: [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne w sprawie opróżnienia przez M. J. – S. lokalu mieszkalnego w budynku położonym w B przy ul. W, powołując się na przepis art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r., Nr 31, poz. 266 ze zm.).
Wynika z powyższego, że organ nadzoru "przemilczał" okres siedemnastu lat od 1992 do 2009r., w którym to okresie przedmiotowa sprawa egzekucyjna była
"w toku", a w każdym razie nie dokonał analizy tego okresu. Z punktu widzenia istoty skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego wymagane natomiast jest by dokonać wszechstronnego (kompleksowego) wyjaśnienia przyczyn dłuższego niż oczekiwany z punktu widzenia przepisów prawnych czasu trwania postępowania egzekucyjnego, obejmującego cały okres trwania tego postępowania , a nie wybrane fragmenty. Wyjaśnienie przyczyn należy zgodnie z przepisem art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do organu nadzoru i znajdują w tym względzie na podstawie przepisu art. 18 tej ustawy zastosowanie przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Art. 18 stanowi bowiem, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym maja odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie ustosunkowując się do okresu trwania postępowania egzekucyjnego w latach 1992 – 2009 naruszyło powołane wyżej przepisy postępowania administracyjnego, nakazujące organom dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zaniechanie w tym względzie prowadzi do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie dokonało oceny działania Burmistrza Miasta w sprawie wykonania wyroku Sądu Rejonowego z dnia 11 lipca 1984 r. sygn. [...] – jako nie spełniające przesłanek przewlekłości w rozumieniu art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wypada nadmienić w tym miejscu, że do okresu lat 1992 – 2009 ustosunkował się sam Burmistrz Miasta w piśmie do skarżącej z dnia
03 lutego 2009r., na które to pismo skarżąca wielokrotnie się powoływała a organ nadzoru nie odniósł się do treści tego pisma.
Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania tj. art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż wskutek faktycznego niewyjaśnienia sprawy wydało postanowienie, które nie podlega ocenie kontroli Sądu z punktu widzenia poprawności merytorycznej. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie z dnia [...] 2012 r. wydane zostało bowiem z uchybieniem przepisom postępowania, które to uchybienie daje podstawę do orzeczenia zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to jest do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia.
Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokona wszechstronnej analizy okresu postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania wyroku Sądu Rejonowego z 11 lipca 1984 r. a zwłaszcza dokona analizy okresu od 1992 do 2009 , a następnie w zależności od wyników postępowania wyjaśniającego wyda orzeczenie na podstawie art. 54 ustawy o postępowania egzekucyjnym w administracji.
W pkt II Sąd orzekł na podstawie art. 250 ppsa oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. ( Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło